Ethereum Foundation เปิดตัว zkAPI ระบบจ่ายเงินใช้ AI ไม่ต้องเผยตัวตน

#Ethereum #ETH #AI #ทันหุ้น - ข้อมูลจาก The Block ได้ระบุว่า มูลนิธิ Ethereum Foundation ได้เปิดตัว zkAPI เมื่อวันพฤหัสบดี ซึ่งเป็นระบบที่ช่วยให้ผู้ใช้สามารถจ่ายเงินสำหรับโมเดล AI และ API อื่นๆ ที่คิดค่าบริการตามจริงได้โดยไม่ต้องเปิดเผยว่าตนเองเป็นใคร ตามโพสต์บล็อกที่เผยแพร่เมื่อวันพฤหัสบดี

มูลนิธิฯ ได้สร้าง zkAPI ร่วมกับโครงการ Open Anonymity (OA) Project ซึ่งเป็นความพยายามด้านความเป็นส่วนตัวของ AI แบบโอเพนซอร์ส และระบบดังกล่าวได้เปิดใช้งานจริงบน Ethereum mainnet แล้ว ตามที่มูลนิธิฯ ระบุในโพสต์บล็อก

"ทุกการเรียกใช้ AI API ในปัจจุบันล้วนระบุตัวตนได้" โพสต์ระบุ "API key ของคุณเชื่อมโยงไปที่บัญชี บัญชีเชื่อมโยงไปที่วิธีการชำระเงิน และทุกคำสั่ง (prompt) ที่คุณส่งไปจะเข้าไปรวมอยู่ในบันทึกที่แนบอยู่กับทั้งสองสิ่งนี้ ผู้ให้บริการสามารถเชื่อมโยงประวัติการใช้งานหลายปีของคุณเข้าด้วยกันเป็นโปรไฟล์เดียวได้"

"มันเหมือนเป็นการขยายขีดความสามารถของการประมวลผลแบบไร้รอยต่อที่ไม่สามารถเชื่อมโยงตัวตนได้ของ OA ซึ่งนามสมมุติการชำระเงินออกไปอีกขั้น" เคน หลิว (Ken Liu) ผู้สมัครปริญญาเอกสาขาวิทยาการคอมพิวเตอร์จากมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด ซึ่งทำงานในโครงการ Open Anonymity Project กล่าวในโพสต์บน X เมื่อบ่ายวันพฤหัสบดี โดยเขากล่าวเสริมว่า "ควรมีโครงสร้างพื้นฐานมากกว่านี้ที่ซึ่งความเป็นส่วนตัวและอธิปไตยเป็นรากฐานสำคัญ และผู้คนเป็นผู้ควบคุม"

การทำงานของ zkAPI

ในการใช้งาน zkAPI ขั้นแรกผู้ใช้จะต้องฝากโทเค็น เช่น ETH หรือ USDC เข้าไปในสัญญาออมทรัพย์ (vault contract) บน Ethereum ซึ่งจะบันทึกยอดเงินของผู้ใช้ไว้เป็นโน้ตส่วนตัว ตามที่โพสต์ระบุ สำหรับการใช้จ่ายโทเค็น ซอฟต์แวร์บนอุปกรณ์ของผู้ใช้จะสร้าง Zero-Knowledge Proof (การพิสูจน์แบบไม่เปิดเผยข้อมูล) ซึ่งแสดงให้เห็นว่าคำร้องขอนั้นมีโน้ตที่มีเงินทุนรองรับ โดยที่ไม่เปิดเผยว่าคือโน้ตตัวใดหรือเงินฝากก้อนใดเป็นตัวรองรับ

เซิร์ฟเวอร์ zkAPI จะตรวจสอบ Zero-Knowledge Proof และออก API key ชั่วคราวที่มีการจำกัดวงเงินการใช้จ่าย จากนั้นผู้ใช้จะส่งคำสั่ง (prompts) ไปยังผู้ให้บริการโมเดล AI โดยตรงพร้อมกับ key ดังกล่าว และเมื่อ key หมดอายุ เซิร์ฟเวอร์จะหักการใช้งานออกจากยอดเงินส่วนตัวของผู้ใช้

หมายเลขซีเรียลที่เรียกว่า "Nullifier" จะถูกตีพิมพ์เผยแพร่ในแต่ละครั้งที่ผู้ใช้จ่ายเงินสำหรับการใช้งาน AI "ผู้ใช้ที่พยายามใช้ยอดเงินเดียวกันสองครั้งจะสร้าง Nullifier ที่ซ้ำกัน ซึ่งจะเปิดเผยความพยายามดังกล่าวและไม่มีข้อมูลอื่นใดถูกเปิดเผยอีก" โพสต์ระบุ

ซอฟต์แวร์ฝั่งผู้ใช้ (Client) สามารถทำงานร่วมกับเครื่องมือ AI ที่มีอยู่เดิมได้ ตามที่โพสต์ระบุ "ตัว Client จะเปิดใช้งาน OpenAI และ Ollama API มาตรฐานบนเครื่องของคุณเอง" โพสต์ระบุ "แอปพลิเคชัน ตัวแก้ไข และโปรแกรมแชตที่มีอยู่แล้ว สามารถทำงานได้โดยการชี้ไปที่ localhost"

กรณีการใช้งานและข้อจำกัด

โพสต์ดังกล่าวได้ระบุว่า แชต AI และเอเจนต์ (agents) เป็นกรณีการใช้งานแรก แอปพลิเคชันอื่นๆ ที่ระบุไว้รวมถึงการสอบถามข้อมูล RPC บนบล็อกเชน การสร้างภาพและวิดีโอ แบนด์วิดท์ VPN และการชำระเงินระหว่างเครื่องต่อเครื่อง (Machine-to-machine) ของ AI agents

อย่างไรก็ตาม ระบบ zkAPI ไม่ได้ให้บริการความเป็นส่วนตัวทางเครือข่าย ตามที่โพสต์ระบุ ช่องทางเชื่อมต่อ (Gateway) มีความเป็นไปได้ที่จะเชื่อมโยงคำร้องขอที่ส่งมาจาก IP address ที่คงที่ และผู้ใช้ที่ต้องการความเป็นส่วนตัวที่แข็งแกร่งกว่าอาจส่งปริมาณข้อมูลผ่าน Tor ซึ่งเป็นเครือข่ายนิรนามที่ส่งต่อข้อมูลผ่านเซิร์ฟเวอร์หลายเครื่อง และนิยมใช้กันในเว็บไซต์ที่เรียกว่า "ดาร์กเว็บ" ตามที่โพสต์ระบุ

เซสชันการใช้งานยังสามารถถูกเชื่อมโยงซ้ำได้ผ่านเนื้อหาของคำสั่ง (prompts) เช่น รายละเอียดส่วนตัว สไตล์การเขียน หรือประวัติการสนทนา คลังเก็บข้อมูลบน GitHub ของโครงการ zkAPI อธิบายว่าโพรโทคอลนี้ยังอยู่ในขั้นทดลอง

การออกแบบร่วมโดย วิตาลิก บูเตอริน

zkAPI ได้นำแนวคิด "ZK API Usage Credits" มาใช้งานจริง ซึ่งเป็นงานออกแบบที่ ดาวิเด คราปิส (Davide Crapis) และ วิตาลิก บูเตอริน (Vitalik Buterin) ผู้ร่วมก่อตั้ง Ethereum ได้เผยแพร่บนเว็บบอร์ด Ethereum Research เมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์

คราปิส เป็นผู้นำทีม dAI ของ Ethereum Foundation ซึ่งมูลนิธิฯ ได้จัดตั้งขึ้นในเดือนกันยายน 2025 เพื่อปรับปรุงขีดความสามารถของ Ethereum ในฐานะเลเยอร์การชำระเงินและการประสานงานสำหรับ AI นอกจากนี้ ทีมยังได้พัฒนา ERC-8004 ซึ่งเป็นมาตรฐานสำหรับอัตลักษณ์ของ AI agent ที่เปิดตัวบน mainnet ในเดือนมกราคม

โพสต์บล็อกที่ประกาศเรื่อง zkAPI เขียนโดย วิตโตริโอ ริวาเบลลา (Vittorio Rivabella) จากทีม dAI

บูเตอริน ได้ชี้ให้เห็นถึงกลไกการชำระเงินด้วยวิทยาการรหัสผ่านสำหรับบริการ AI ว่าเป็นส่วนหนึ่งของวิสัยทัศน์ระยะสั้นสำหรับบทบาทของ Ethereum ในวงการ AI ในโพสต์บน X เมื่อเดือนกุมภาพันธ์

ที่มา https://www.theblock.co/news/defi/2026-10-01-ethereum-foundation-launches-zkapi-417504