ไขปริศนา ทำไม 'อาการปวด' กำเริบตอนกลางคืนมากกว่ากลางวัน

ปกติแล้วผู้ที่มีอาการปวดเรื้อรังจำนวนมากรู้สึกว่ายังพอรับมืออาการปวดของพวกเขาได้ในตอนกลางวัน แต่อาการปวดกลับรุนแรงขึ้นจนยากจะทนในตอนกลางคืน ซึ่งงานวิจัยที่นำโดยจางจื้อ จากมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีน ในมณฑลอันฮุยทางตะวันออก ค้นพบกลไกทางประสาทที่อยู่เบื้องหลังความผันผวนของอาการปวดตามช่วงเวลา

แม้จังหวะการเปลี่ยนแปลงของความเจ็บปวดตามนาฬิกาชีวภาพจะเป็นรูปแบบทางชีววิทยาที่ทราบกันดี นั่นคือผู้คนมักปวดน้อยลงในช่วงที่ร่างกายมีการเคลื่อนไหวและปวดมากขึ้นในช่วงพัก แต่กลไกที่อยู่เบื้องหลังยังไม่ชัดเจน โดยก่อนหน้านี้ นักวิทยาศาสตร์ทราบว่านาฬิกาหลักของสมอง หรือนิวเคลียสซูปราไคแอสมาติก (SCN) ในสมองส่วนไฮโปทาลามัส มีบทบาทควบคุมการนอนหลับและฮอร์โมน แต่ความเชื่อมโยงโดยตรงกับการรับรู้ความเจ็บปวดนั้นยังไม่เคยถูกอธิบายอย่างชัดเจน

ทีมนักวิจัยใช้เทคโนโลยีติดตามเส้นทางประสาทด้วยไวรัสขั้นสูงในการจัดทำแผนที่วิถีประสาทเฉพาะในหนูทดลอง ซึ่งเชื่อมนิวเคลียสซูปราไคแอสมาติกกับไขสันหลัง และพบว่าเซลล์ประสาทในเส้นทางนี้ถูกควบคุมโดยจังหวะการทำงานประจำวันของนาฬิกาหลักสมองดังกล่าว

เนื่องจากหนูเป็นสัตว์ที่ออกหากินในเวลากลางคืน วงจรพฤติกรรมจึงตรงข้ามกับมนุษย์ โดยในช่วงพักผ่อนของหนู (เวลากลางวัน) พบว่านิวเคลียสซูปราไคแอสมาติกจะทำงานในระดับสูง ส่งผลให้วงจรประสาทนี้กระตุ้นการส่งสัญญาณความเจ็บปวดในไขสันหลังให้รุนแรงขึ้น ทว่าในเวลากลางคืนซึ่งเป็นช่วงที่หนูออกหากิน กิจกรรมของนิวเคลียสซูปราไคแอสมาติกจะลดระดับลง ส่งผลให้ความเข้มข้นของสัญญาณความเจ็บปวดที่ส่งผ่านไขสันหลังลดลงตามกลไกธรรมชาติ

การค้นพบนี้ช่วยอธิบายว่าเหตุใดความไวต่อความเจ็บปวดจึงมีรูปแบบขึ้นลงตามช่วงเวลาในแต่ละวัน อีกทั้งมอบพื้นฐานทางทฤษฎีใหม่ที่อาจช่วยพัฒนาแนวทางการจัดการความเจ็บปวดทางคลินิก โดยปรับช่วงเวลาการรักษาให้สอดคล้องกับนาฬิกาชีวภาพของร่างกายได้ในอนาคต

การศึกษาดังกล่าวเผยแพร่ในวารสารไซเอนซ์ (Science) เมื่อวันศุกร์ (20 มี.ค.) ที่ผ่านมา