ไทยส่อวิกฤต “ซูเปอร์เอลนีโญ” ร้อนระอุ-น้ำแห้งขอด-เกษตรพัง ค่าครองชีพพุ่ง คนไทยอ่วมทั้งประเทศ

ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat เรื่องวิกฤตเอลนีโญ 2569 เมื่อความร้อนและความแล้งท้าทายชีวิตคนไทย

ปี 2569 นับเป็นอีกหนึ่งปีที่ประเทศไทยต้องเผชิญกับความท้าทายด้านสภาพภูมิอากาศอย่างหนัก จากอิทธิพลของปรากฏการณ์ เอลนีโญ ที่มีแนวโน้มทวีความรุนแรงจนเข้าสู่ระดับ “ซูเปอร์เอลนีโญ” ในช่วงครึ่งหลังของปี ส่งผลให้เกิดอากาศร้อนจัด ภัยแล้ง และฝนทิ้งช่วงยาวนาน ซึ่งอาจกระทบต่อทั้งคุณภาพชีวิตและเศรษฐกิจของประชาชนไทยในวงกว้าง

ผลกระทบแรกที่เห็นได้ชัดคืออุณหภูมิที่พุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในช่วงเดือนมีนาคมถึงพฤษภาคม อุณหภูมิเฉลี่ยอาจสูงกว่าปกติถึง 1.5 องศาเซลเซียส และบางพื้นที่อาจแตะระดับ 42–43 องศาเซลเซียส ขณะเดียวกัน ดัชนีความร้อน (Heat Index) ในเดือนเมษายนอาจสูงถึง 60 องศาเซลเซียส ซึ่งเป็นระดับอันตรายและเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคลมแดด หรือ Heat Stroke อย่างมาก

นอกจากความร้อนแล้ว ภาวะฝนทิ้งช่วงและภัยแล้งยังเป็นอีกปัญหาสำคัญ ปริมาณฝนอาจลดลงถึง 40% ตั้งแต่เดือนพฤษภาคมถึงมิถุนายน โดยเฉพาะในภาคใต้และภาคตะวันออก พื้นที่นอกเขตชลประทาน เช่น จังหวัดจันทบุรี ประจวบคีรีขันธ์ และชุมพร มีความเสี่ยงขาดแคลนน้ำทั้งเพื่อการเกษตรและการอุปโภคบริโภค แม้ปัจจุบันปริมาณน้ำในเขื่อนยังอยู่ที่ประมาณ 50% แต่หากฝนทิ้งช่วงยาวนาน ก็อาจส่งผลกระทบต่อปริมาณน้ำสำรองในปีถัดไป

ในภาคเกษตรกรรม พืชเศรษฐกิจสำคัญอย่างข้าว อ้อย มันสำปะหลัง และปาล์มน้ำมัน มีแนวโน้มให้ผลผลิตลดลงอย่างชัดเจน โดยเฉพาะพื้นที่ที่พึ่งพาน้ำฝนเป็นหลัก ขณะเดียวกัน ความร้อนที่เพิ่มขึ้นยังทำให้ความต้องการใช้พลังงานสูงขึ้น ส่งผลให้ต้นทุนค่าไฟฟ้าและค่าครองชีพปรับตัวสูงขึ้นตามไปด้วย อีกทั้งสภาพอากาศที่ร้อนและแห้งยังเอื้อต่อการเกิดไฟป่าและปัญหาฝุ่นละออง PM2.5 ที่รุนแรงขึ้น โดยเฉพาะในภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

การรับมือกับสถานการณ์ดังกล่าวจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ภาครัฐควรบริหารจัดการน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะในพื้นที่เสี่ยง ภาคเกษตรควรวางแผนเพาะปลูก เลือกพืชที่ทนแล้ง และใช้น้ำอย่างคุ้มค่า ขณะที่ประชาชนควรหลีกเลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้งในช่วงอากาศร้อนจัด และเฝ้าระวังโรคที่มากับความร้อนอย่างใกล้ชิด

เมื่ออากาศร้อนจัด ภัยแล้งรุนแรง และน้ำลดลงอย่างต่อเนื่อง กลายเป็นความท้าทายที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ในปี 2569 ประชาชนไทยจึงจำเป็นต้องปรับตัวและเตรียมพร้อมรับมืออย่างจริงจัง ท่ามกลางภาระค่าครองชีพที่เพิ่มขึ้น รวมถึงราคาพลังงานที่ผันผวน สุดท้ายแล้ว ความอยู่รอดของคนไทยในวิกฤตครั้งนี้ อาจต้องฝากความหวังไว้กับการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพของภาครัฐ ควบคู่ไปกับ