IPCC เตือนวิกฤต! ธารน้ำแข็งเอเชียละลายหนัก เสี่ยงน้ำท่วม-ขาดแคลนน้ำครั้งใหญ่

ท่ามกลางวิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่รุนแรงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ภูมิภาคเอเชียกลางกำลังเผชิญความเสี่ยงครั้งใหญ่จากการละลายของธารน้ำแข็ง ซึ่งไม่เพียงส่งผลต่อระบบนิเวศบนภูเขาเท่านั้น แต่ยังกระทบโดยตรงต่อความมั่นคงด้านน้ำ เกษตรกรรม พลังงาน และความปลอดภัยของประชาชนในหลายประเทศ

จิม สเกีย ประธานคณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หรือ IPCC เตือนว่า หากโลกยังคงดำเนินนโยบายด้านสภาพภูมิอากาศในระดับปัจจุบัน อุณหภูมิโลกอาจเพิ่มขึ้นถึง 3 องศาเซลเซียสภายในสิ้นศตวรรษ ซึ่งจะส่งผลอย่างรุนแรงต่อธารน้ำแข็ง โดยเฉพาะในเอเชียกลางที่อาจสูญเสียมวลธารน้ำแข็งไปถึง 50–70% ภายในปี 2100 ขณะที่บางการประเมินภายใต้สถานการณ์การปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูงระบุว่า อาจสูญเสียได้มากถึง 85% 

ธารน้ำแข็งในเอเชียกลางถือเป็นแหล่งกักเก็บน้ำจืดสำคัญของภูมิภาค โดยหล่อเลี้ยงแม่น้ำสายหลักที่ใช้ในภาคเกษตรกรรม การผลิตไฟฟ้าพลังน้ำ และการอุปโภคบริโภคของประชาชนหลายล้านคน เมื่อธารน้ำแข็งละลายเร็วขึ้น ในระยะแรกอาจทำให้ปริมาณน้ำไหลเพิ่มขึ้นและเสี่ยงต่อการเกิดน้ำท่วม รวมถึงอันตรายจากทะเลสาบธารน้ำแข็งแตก (Glacial Lake Outburst Floods) ที่สามารถสร้างความเสียหายรุนแรงต่อโครงสร้างพื้นฐานและชีวิตผู้คนได้ 

อย่างไรก็ตาม ในระยะยาว ปัญหาที่น่ากังวลยิ่งกว่าคือภาวะ “น้ำถึงจุดสูงสุด” หรือ Peak Water ซึ่งหมายถึงช่วงเวลาที่ปริมาณน้ำจากการละลายของธารน้ำแข็งสูงสุด ก่อนจะเริ่มลดลงอย่างต่อเนื่อง หลังจากนั้นภูมิภาคจะต้องเผชิญกับภาวะขาดแคลนน้ำที่กระทบทุกภาคส่วน ตั้งแต่เกษตรกรรมไปจนถึงการผลิตพลังงาน โดยเฉพาะประเทศที่พึ่งพาไฟฟ้าพลังน้ำอย่างมาก 

ผู้เชี่ยวชาญยังชี้ว่า อุณหภูมิที่สูงขึ้นกำลังเปลี่ยนรูปแบบของน้ำฝน จากเดิมที่เป็นหิมะซึ่งสะสมเป็นธารน้ำแข็ง กลับกลายเป็นฝนมากขึ้น ส่งผลให้การสะสมของน้ำแข็งใหม่ลดลง และเร่งให้ธารน้ำแข็งหดตัวเร็วขึ้น นอกจากนี้ ฤดูฝนจะยิ่งชุ่มชื้นขึ้น ขณะที่ฤดูแล้งจะแห้งแล้งกว่าเดิม ทำให้ทั้งน้ำท่วมและภัยแล้งเกิดบ่อยขึ้นพร้อมกัน

ด้วยเหตุนี้ หลายประเทศในเอเชียกลางจึงเริ่มผลักดันความร่วมมือระดับภูมิภาค ทั้งการติดตามธารน้ำแข็ง ระบบเตือนภัยล่วงหน้า และแผนรับมือด้านทรัพยากรน้ำ โดยยูเนสโกและองค์กรระหว่างประเทศกำลังสนับสนุนให้เกิดโครงการร่วมเพื่อป้องกันความเสี่ยงในระยะยาว 

วิกฤตธารน้ำแข็งละลายจึงไม่ใช่เพียงปัญหาสิ่งแวดล้อม แต่เป็นสัญญาณเตือนถึงอนาคตของความมั่นคงทางน้ำและชีวิตผู้คนทั้งภูมิภาค หากโลกยังไม่เร่งลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและวางแผนปรับตัวอย่างจริงจัง ความเสียหายที่เกิดขึ้นอาจไม่ใช่เพียงเรื่องของธรรมชาติที่หายไป แต่คือวิกฤตที่กระทบต่อเศรษฐกิจและความอยู่รอดของมนุษย์โดยตรง