พรรคเพื่อไทย ชูยกระดับ 30 บาทรักษาทุกโรค สู่ระบบสุขภาพยุค AI

เปิดนโยบายด้านสาธารณสุขของพรรคเพื่อไทย ในการสู้ศึกเลือกตั้ง ปี 2569 ด้วยข้อเสนอการต่อยอดระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าด้วยแนวคิด “30 บาทรักษาทุกที่ ด้วย AI” โดยมุ่งยกระดับระบบดิจิทัลด้านสุขภาพให้เป็นโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ

ยกเครื่อง “30 บาทรักษาทุกโรค” ด้วย AI สู่ระบบสุขภาพยุคใหม่

นโยบายสาธารณสุขของเพื่อไทยมุ่งยกระดับโครงการ “30 บาทรักษาทุกโรค” ซึ่งเป็นรากฐานของระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า ที่ได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติว่าเป็นต้นแบบการปฏิรูประบบสาธารณสุขเพื่อความเท่าเทียมของประชาชน

อย่างไรก็ตาม ระบบดังกล่าวกำลังเผชิญความท้าทายในปัจจุบัน ทั้งปัญหาระบบงบประมาณที่ไม่สอดคล้องกับสภาพจริง การบริหารจัดการที่เป็นระบบเปิด แต่การเงินยังเป็นระบบปิด การเบิกจ่ายล่าช้า รวมถึงข้อมูลสุขภาพที่ยังไม่เชื่อมโยงกัน ส่งผลให้การวางแผนล่วงหน้าขาดประสิทธิภาพ โดยเฉพาะเมื่อกระบวนการงบประมาณต้องคาดการณ์ล่วงหน้าถึง 2 ปี ขณะที่ข้อมูลที่ใช้ยังเป็นข้อมูลเก่าที่ไม่สะท้อนต้นทุนและภาระโรคในปัจจุบัน

ใช้ AI คาดการณ์งบประมาณและบริหารระบบสุขภาพ

นโยบายเสนอให้ “ยกเครื่อง 30 บาทด้วย AI” โดยนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์มาใช้ในการวิเคราะห์ คาดการณ์ และบริหารจัดการงบประมาณอย่างแม่นยำ ผ่านระบบการคาดการณ์งบประมาณล่วงหน้า 24 เดือน เพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีข้อมูลตรงกัน เห็นภาพรวมเดียวกัน และสามารถวางแผนเชิงรุก แทนการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า

การใช้ AI จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารระบบสุขภาพ ทั้งด้านงบประมาณ การตรวจสอบ และการวางแผนบริการสาธารณสุขในภาพรวม

ปรับระบบการจ่ายค่ารักษา สู่การจ่ายตามคุณค่า

การเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุทำให้ภาระโรคเรื้อรังเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง เช่น โรคไต โรคหัวใจ โรคสมอง และโรคมะเร็ง ซึ่งต้องใช้งบประมาณดูแลสูง โดยเฉพาะในช่วงท้ายของชีวิต นโยบายชี้ว่าแนวคิดการจ่ายค่ารักษาแบบ “จ่ายตามปริมาณบริการ” ไม่ตอบโจทย์อีกต่อไป

จึงเสนอให้เปลี่ยนสู่ระบบ Value-Based Health Care หรือ “การจ่ายตามคุณค่า” ที่มุ่งให้ผลลัพธ์สุขภาพดีที่สุดภายใต้งบประมาณที่คุ้มค่า โดยเน้นผลลัพธ์มากกว่าจำนวนครั้งของการรักษา เช่น การดูแลผู้ป่วยแบบองค์รวม หรือการรักษาที่ช่วยให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น แม้อาจเพิ่มค่าใช้จ่ายในระยะสั้น แต่สามารถลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพในระยะยาว

พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานข้อมูลสุขภาพระดับชาติ

นโยบายสาธารณสุขของเพื่อไทยให้ความสำคัญกับการเชื่อมโยงข้อมูลสุขภาพทั่วประเทศ ผ่านการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานข้อมูลสุขภาพระดับชาติ เพื่อให้ข้อมูลจากสถานพยาบาลทุกระดับสามารถเชื่อมต่อเข้าสู่ฐานข้อมูลกลาง

ระบบข้อมูลที่เชื่อมโยงกันจะช่วยให้สามารถวิเคราะห์จำนวนผู้ป่วยในแต่ละบริการ ตรวจสอบข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้างและสต็อกยา ลดปัญหาการจัดซื้อซ้ำซ้อน ลดการตรวจซ้ำ และสร้างฐานข้อมูลโรคระดับชาติ ซึ่งจะช่วยลดค่าใช้จ่ายจากขั้นตอนซ้ำซ้อน และทำให้รัฐมองเห็นต้นทุนที่แท้จริงของการให้บริการสาธารณสุข

กฎหมายระบบสุขภาพดิจิทัลและความเชื่อมั่นด้านข้อมูล

แม้เทคโนโลยีด้านข้อมูลและ AI จะมีความพร้อม แต่ปัญหาสำคัญยังอยู่ที่การจัดการข้อมูล โครงสร้างการเชื่อมโยงระบบ และกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลที่ยังมีช่องว่าง โดยเฉพาะเมื่อนำมาใช้กับข้อมูลสุขภาพและ AI

นโยบายจึงเสนอให้มีการจัดทำกฎหมายระบบสุขภาพดิจิทัล เพื่อกำหนดโครงสร้างพื้นฐานข้อมูลสุขภาพที่มีมาตรฐาน โปร่งใส และปลอดภัย พร้อมกลไกกำกับดูแลที่เปิดโอกาสให้ประชาชนสามารถตรวจสอบการเข้าถึงข้อมูลของตนเอง เพื่อสร้างความเชื่อมั่นในการใช้ข้อมูลสุขภาพในระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า

ยกระดับการดูแลผู้ป่วยระยะท้ายด้วย Palliative Care

นโยบายสาธารณสุขของเพื่อไทยให้ความสำคัญกับการพัฒนาระบบการดูแลแบบประคับประคอง หรือ Palliative Care ซึ่งไม่ใช่การดูแลเฉพาะช่วงใกล้เสียชีวิต แต่เป็นการดูแลเพื่อบรรเทาความเจ็บปวดและเพิ่มคุณภาพชีวิต ควบคู่กับการรักษาในผู้ป่วยโรคร้ายแรงหรือโรคเรื้อรัง

การดูแลแบบประคับประคองมุ่งค้นหาและบรรเทาความไม่สุขสบายของผู้ป่วยทั้งทางร่างกาย จิตใจ และจิตวิญญาณ พร้อมการวางแผนการรักษาล่วงหน้า และการสนับสนุนครอบครัว เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถจากไปอย่างสงบในสถานที่ที่เลือกได้

ข้อมูลจากระบบสาธารณสุขชี้ว่าผู้ป่วยจำนวนมากเข้าเกณฑ์ควรได้รับการดูแลแบบ Palliative Care แต่ยังเข้าถึงบริการได้จำกัด การขยายบริการทั้งในระดับเฉพาะทาง ระดับปฐมภูมิ และการดูแลที่บ้าน จะช่วยเพิ่มคุณภาพชีวิตผู้ป่วย ลดการเสียชีวิตในโรงพยาบาล และลดภาระค่าใช้จ่ายของระบบสุขภาพในระยะยาว

มุ่งสู่ระบบสุขภาพที่ “รักษาดี อยู่ดี ตายดี”

โดยสรุป นโยบายสาธารณสุขของเพื่อไทยมุ่งยกระดับ “30 บาทรักษาทุกโรค” จากระบบการรักษา ไปสู่ระบบสุขภาพที่เน้นผลลัพธ์ด้านสุขภาพและคุณภาพชีวิตตลอดช่วงชีวิตของประชาชน ใช้ AI เป็นเครื่องมือหลักในการบริหารงบประมาณและข้อมูล พัฒนาการดูแลผู้ป่วยอย่างครบวงจร เพื่อให้คนไทยได้รับการดูแลสุขภาพที่ “รักษาดี อยู่ดี และตายดี” อย่างเท่าเทียม มีศักดิ์ศรี และยั่งยืน