โลกร้อนปลุกโรคร้าย เชื้อโรคจ่อระบาด เตือนวิกฤตสุขภาพไร้พรมแดน

วิกฤตโลกร้อนไม่ได้ส่งผลกระทบเพียงสิ่งแวดล้อมและระบบนิเวศเท่านั้น แต่กำลังกลายเป็นภัยคุกคามโดยตรงต่อสุขภาพของมนุษย์ เมื่ออุณหภูมิที่สูงขึ้นและสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลงกำลังเพิ่มความเสี่ยงต่อการแพร่กระจายของโรคติดเชื้อ รวมถึงปัญหาเชื้อดื้อยาต้านจุลชีพ ซึ่งอาจสร้างแรงกดดันต่อระบบสาธารณสุขทั่วโลก คาซัคสถานจึงเรียกร้องให้นานาชาติเร่งพัฒนาเทคโนโลยีด้านสุขภาพและสร้างความร่วมมือข้ามพรมแดน เพื่อรับมือกับภัยคุกคามรูปแบบใหม่ที่ไม่สามารถแก้ไขได้โดยประเทศใดประเทศหนึ่งเพียงลำพัง

อัคมารัล อัลนาซาโรวา (Akmaral Alnazarova) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขของคาซัคสถาน เปิดเผยระหว่างการประชุมระดับสูงในหัวข้อ “เทคโนโลยีสุขภาพที่ตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและการสร้างหลักประกันในการเข้าถึงเทคโนโลยี” ซึ่งจัดขึ้นภายในศาลาตุรกี ระหว่างการประชุมรัฐภาคีกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ครั้งที่ 31 หรือ COP31 ที่เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี ว่า การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกำลังสร้างความเสี่ยงโดยตรงต่อสุขภาพของประชาชน โดยเฉพาะการเพิ่มโอกาสแพร่กระจายของโรคติดเชื้อและการดื้อยาต้านจุลชีพ ซึ่งเป็นหนึ่งในปัญหาสาธารณสุขที่ทั่วโลกต้องร่วมกันรับมือ

รัฐมนตรีสาธารณสุขคาซัคสถานระบุว่า ประเทศกำลังเดินหน้ารับมือกับความท้าทายดังกล่าวผ่านแนวทาง One Health หรือสุขภาพหนึ่งเดียว ซึ่งเป็นแนวคิดที่เชื่อมโยงสุขภาพของมนุษย์ สัตว์ และสิ่งแวดล้อมเข้าด้วยกัน โดยมองว่าปัญหาสุขภาพไม่สามารถแยกออกจากการเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศและสภาพภูมิอากาศได้

ภายใต้แนวทางดังกล่าว คาซัคสถานกำลังเพิ่มความเข้มงวดของมาตรการความปลอดภัยทางชีวภาพ พร้อมพัฒนาระบบตรวจจับภัยคุกคามด้านสุขภาพตั้งแต่ระยะเริ่มต้น เพื่อให้สามารถเฝ้าระวังโรคติดเชื้อและความเสี่ยงรูปแบบใหม่ได้อย่างรวดเร็ว ก่อนที่สถานการณ์จะขยายตัวจนกลายเป็นปัญหาสาธารณสุขขนาดใหญ่

นอกจากนี้ คาซัคสถานยังแสดงความพร้อมที่จะสร้างความร่วมมือกับประเทศต่าง ๆ ภายใต้หลักการสำคัญ 3 ด้าน ได้แก่ การพัฒนาและเข้าถึงเทคโนโลยี การส่งเสริมการผลิตและการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีภายในประเทศ และการฝึกอบรมบุคลากร เพื่อให้ประเทศต่าง ๆ สามารถเพิ่มศักยภาพในการรับมือกับความเสี่ยงด้านสุขภาพจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศได้อย่างยั่งยืน

อีกหนึ่งข้อเสนอสำคัญคือ การผลักดันให้ประเทศในภูมิภาคเอเชียกลาง ประเทศสมาชิกองค์การรัฐเตอร์กิก และสหภาพเศรษฐกิจยูเรเชีย ร่วมกันจัดซื้อยาและวัคซีน เพื่อช่วยลดต้นทุนและสร้างความมั่นคงในการจัดหาผลิตภัณฑ์ทางการแพทย์ โดยเฉพาะในช่วงเวลาที่หลายประเทศอาจต้องเผชิญกับความต้องการใช้ทรัพยากรด้านสาธารณสุขเพิ่มสูงขึ้นจากภัยคุกคามรูปแบบใหม่

ขณะเดียวกัน คาซัคสถานยังประกาศสนับสนุนข้อริเริ่มอันตัลยา หรือ Antalya Initiative ซึ่งมุ่งส่งเสริมการแบ่งปันองค์ความรู้และประสบการณ์ระหว่างประเทศ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการรับมือกับปัญหาที่เกี่ยวข้องกับสภาพภูมิอากาศ

รัฐมนตรีสาธารณสุขคาซัคสถานย้ำว่า ภัยคุกคามด้านสุขภาพที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศไม่มีพรมแดนประเทศเป็นข้อจำกัด ดังนั้น การรับมือจึงจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือในระดับภูมิภาค รวมถึงการแบ่งปันเทคโนโลยี ความรู้ และทรัพยากรด้านการแพทย์ เพื่อสร้างระบบสาธารณสุขที่มีความพร้อมมากขึ้นในอนาคต 

นอกจากประเด็นด้านสุขภาพแล้ว คาซัคสถานยังนำเสนอความคืบหน้าของโครงการฟื้นฟูทะเลอารัลตอนเหนือ ระหว่างการประชุม COP31 โดยความร่วมมือด้านการบริหารจัดการน้ำ รวมถึงการก่อสร้างเขื่อนโคคารัล (Kokaral Dam) ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากธนาคารโลก มีส่วนสำคัญในการรักษาพื้นที่ทะเลอารัลตอนเหนือเอาไว้

รายงานระบุว่า ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ปริมาณน้ำในทะเลอารัลตอนเหนือเพิ่มขึ้นจาก 18,900 ล้านลูกบาศก์เมตร เป็นมากกว่า 23,000 ล้านลูกบาศก์เมตร สะท้อนถึงความคืบหน้าของมาตรการฟื้นฟูระบบนิเวศและการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ

ขณะเดียวกัน คาซัคสถานยังเดินหน้าโครงการปลูกป่าและฟื้นฟูพื้นที่บริเวณก้นทะเลอารัลที่แห้งขอด โดยระหว่างปี 2021–2025 มีการดำเนินมาตรการฟื้นฟูพื้นที่ป่าครอบคลุมมากกว่า 1.1 ล้านเฮกตาร์ หรือประมาณ 6.875 ล้านไร่ โดยเฉพาะการปลูกต้นแซกซอล (Saxaul) ซึ่งเป็นพืชที่ทนต่อสภาพแห้งแล้ง เพื่อช่วยยึดทราย ลดการฟุ้งกระจายของเกลือและฝุ่นจากพื้นที่ก้นทะเลเดิม อันเป็นส่วนหนึ่งของการลดผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมในภูมิภาค 

ท้ายที่สุด คำเตือนจากคาซัคสถานสะท้อนให้เห็นว่า วิกฤตโลกร้อนกำลังขยายผลกระทบจากปัญหาสิ่งแวดล้อมไปสู่ความมั่นคงด้านสุขภาพของมนุษย์โดยตรง ทั้งความเสี่ยงจากโรคติดเชื้อ เชื้อดื้อยา และความเปราะบางของระบบสาธารณสุข การเร่งพัฒนาระบบเฝ้าระวังโรค เทคโนโลยีทางการแพทย์ และความร่วมมือระหว่างประเทศ จึงเป็นกลไกสำคัญในการรับมือกับโลกที่กำลังร้อนขึ้น เพราะการปกป้องสุขภาพของมนุษย์ในอนาคต ไม่อาจแยกออกจากการปกป้องสุขภาพของสัตว์และสิ่งแวดล้อมได้อีกต่อไป