พกปืนได้หรือไม่? เปิดข้อกฎหมาย ป.4-ป.12 ใครพกได้ พกที่ไหนไม่ได้

การมีอาวุธปืนที่ขึ้นทะเบียนถูกต้องตามกฎหมาย ไม่ได้หมายความว่าเจ้าของปืนสามารถนำอาวุธปืนติดตัวออกไปในที่สาธารณะได้ทุกกรณี เพราะกฎหมายแยกเรื่อง “การมีและใช้อาวุธปืน” ออกจาก “การมีอาวุธปืนติดตัว” โดยเกี่ยวข้องกับใบอนุญาตคนละประเภท คือ ป.4 และ ป.12

สถานะ ณ วันที่ 11 สิงหาคม 2569 รัฐยังคง งดออกใบอนุญาตให้มีอาวุธปืนติดตัว หรือ ป.12 รายใหม่ เป็นการชั่วคราว 1 ปี ตามคำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรีและกระทรวงมหาดไทย ที่ 429/2569 ซึ่งมีผลตั้งแต่วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2569

ดังนั้น ในช่วงที่คำสั่งยังมีผล บุคคลทั่วไปยังไม่สามารถขอ ป.12 รายใหม่ได้ แต่ต้องทำความเข้าใจว่า มาตรการดังกล่าวเป็นการระงับการออกใบอนุญาตใหม่ชั่วคราว ไม่ใช่การยกเลิกใบอนุญาตประเภท ป.12 ออกจากกฎหมาย

มี ป.4 พกปืนได้หรือไม่?

ป.4 คือใบอนุญาตให้มีและใช้อาวุธปืน หรือกล่าวโดยทั่วไปว่าเป็นใบอนุญาตที่แสดงว่าบุคคลนั้นมีอาวุธปืนตามที่ระบุไว้ในใบอนุญาตอย่างถูกต้องตามกฎหมาย

แต่การมี ป.4 ไม่ได้ให้สิทธิพกปืนติดตัวออกไปในที่สาธารณะโดยอัตโนมัติ

ตามหลักกฎหมาย การพาอาวุธปืนติดตัวเข้าไปในเมือง หมู่บ้าน หรือทางสาธารณะ โดยไม่มีใบอนุญาตให้มีอาวุธปืนติดตัว และไม่มีเหตุจำเป็นและเร่งด่วนตามสมควรแก่พฤติการณ์ เป็นการกระทำที่มีความเสี่ยงต่อความผิดตามกฎหมาย

หากฝ่าฝืนอาจมีโทษ จำคุกไม่เกิน 5 ปี ปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ตัวอย่างเช่น เจ้าของปืนมี ป.4 ถูกต้องและเก็บอาวุธปืนไว้ที่บ้าน การมีใบ ป.4 เพียงอย่างเดียวไม่ได้ทำให้สามารถนำปืนใส่รถและเดินทางไปห้างสรรพสินค้า ร้านอาหาร หรือสถานที่สาธารณะได้ตามปกติ

แล้ว ป.12 คืออะไร?

ป.12 คือใบอนุญาตให้มีอาวุธปืนติดตัว เป็นใบอนุญาตที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการพกอาวุธปืน

ผู้ที่จะได้รับอนุญาตต้องผ่านการพิจารณาตามหลักเกณฑ์ โดยมี ป.4 ของอาวุธปืนที่จะขออนุญาตพก และต้องแสดงเหตุจำเป็นเฉพาะตัวให้ผู้มีอำนาจพิจารณา

เหตุจำเป็นที่นำมาประกอบการพิจารณาอาจเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงต่อชีวิต ร่างกาย หรือทรัพย์สินเป็นพิเศษ รวมถึงลักษณะอาชีพหรือหน้าที่ที่ต้องเดินทางพร้อมเงินหรือทรัพย์สินมีค่า ทั้งนี้ การมีคุณสมบัติครบไม่ได้หมายความว่าจะได้รับ ป.12 โดยอัตโนมัติ เพราะยังอยู่ในดุลพินิจของผู้มีอำนาจตามกฎหมาย

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันการออก ป.12 รายใหม่ถูกระงับชั่วคราว 1 ปี ตั้งแต่วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2569

ไม่มี ป.12 พกปืนไม่ได้ทุกกรณีจริงหรือ?

กฎหมายมีข้อยกเว้นเกี่ยวกับกรณี “มีเหตุจำเป็นและเร่งด่วนตามสมควรแก่พฤติการณ์” แต่ไม่ได้หมายความว่าผู้มี ป.4 ทุกคนสามารถอ้างเหตุจำเป็นแล้วนำปืนติดตัวออกไปในที่สาธารณะได้ตามปกติ

การเข้าเงื่อนไขดังกล่าวต้องพิจารณาจากข้อเท็จจริงและพฤติการณ์ของแต่ละเหตุการณ์ โดยเฉพาะความจำเป็นและความเร่งด่วนที่เกิดขึ้นจริง

ดังนั้น หลักที่ประชาชนควรยึดคือ มี ป.4 อย่างเดียว ไม่ควรตีความว่าเท่ากับมีสิทธิพกปืนในที่สาธารณะ

มี ป.12 แล้วพกได้ทุกที่หรือไม่?

คำตอบคือ ไม่ได้

แม้บุคคลจะมีใบอนุญาต ป.12 ที่ยังมีผล ก็ไม่ได้หมายความว่าสามารถพกหรือแสดงอาวุธปืนได้อย่างเสรีทุกสถานที่ เพราะกฎหมายยังมีข้อจำกัดเกี่ยวกับสถานที่และพฤติการณ์บางประเภท

โดยเฉพาะการนำอาวุธปืนติดตัวโดยเปิดเผย หรือโดยไม่มีเหตุสมควร รวมถึงพื้นที่อย่าง งานรื่นเริง งานมหรสพ หรือการชุมนุมสาธารณะ ยังอยู่ภายใต้ข้อจำกัดของกฎหมาย

ผู้ถือ ป.12 จึงต้องตรวจสอบทั้งเงื่อนไขในใบอนุญาต สถานที่ และพฤติการณ์ในการนำอาวุธปืนติดตัวทุกครั้ง

ป.3 ป.4 ป.12 ต่างกันอย่างไร?

ป.3 — ใบอนุญาตให้ซื้ออาวุธปืน ไม่ใช่ใบอนุญาตพกปืน

ป.4 — ใบอนุญาตให้มีและใช้อาวุธปืน เป็นหลักฐานการครอบครองอาวุธปืนตามกฎหมาย แต่ไม่ได้ให้สิทธิพกในที่สาธารณะโดยอัตโนมัติ

ป.12 — ใบอนุญาตให้มีอาวุธปืนติดตัว สามารถพกได้ภายใต้ขอบเขตและเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด แต่ขณะนี้รัฐงดออกใบอนุญาตรายใหม่เป็นการชั่วคราว