งานวิจัยชี้ การทำสมาธิช่วยเพิ่มเนื้อสมองสีเทาในเวลาเพียง 8 สัปดาห์

การทำสมาธิแบบเจริญสติ (Mindfulness meditation) แม้ใช้เวลาเพียงวันละเล็กน้อย ก็อาจช่วยปรับเปลี่ยนโครงสร้างสมองได้อย่างชัดเจนภายในเวลาแค่ 8 สัปดาห์ 

จากการทบทวนงานวิจัยขนาดเล็กของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ซึ่งแพทย์หญิงซาร่าห์ เมคคีย์ หยิบยกมาอธิบาย พบว่า อาสาสมัครผู้ใหญ่จำนวน 17 คน เข้าร่วมหลักสูตรลดความเครียดด้วยสติ (Mindfulness-Based Stress Reduction หรือ MBSR) เป็นเวลา 8 สัปดาห์ โดยฝึกสติเฉลี่ยวันละ 27 นาที

ก่อนและหลังจบโปรแกรม ผู้เข้าร่วมทุกคนทำแบบสอบถามเกี่ยวกับสติ และเข้ารับการสแกนสมองด้วย MRI พร้อมมีกลุ่มควบคุมที่ไม่ได้ทำสมาธิร่วมสแกนเพื่อเปรียบเทียบผล

หลังสิ้นสุดหลักสูตร กลุ่มที่ฝึกสมาธิรายงานว่าตนเองมีพัฒนาการด้าน “การใช้ชีวิตอย่างมีสติรู้ตัว” และ “การไม่ตัดสิน” ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของ mindfulness อย่างเห็นได้ชัด สะท้อนว่าประโยชน์ของการฝึกไม่ได้จำกัดอยู่แค่ช่วงเวลานั่งสมาธิเท่านั้น แต่ยังขยายไปสู่การใช้ชีวิตประจำวันด้วย

ที่น่าสนใจคือ การเปลี่ยนแปลงทางความรู้สึกเหล่านี้มาพร้อมกับการเปลี่ยนแปลงเชิงกายภาพของสมอง เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มควบคุม นักวิจัยพบว่ากลุ่มที่ทำสมาธิมีความหนาแน่นของเนื้อสมองสีเทาเพิ่มขึ้นในหลายบริเวณ ได้แก่ ฮิปโปแคมปัสซีกซ้าย ซึ่งเกี่ยวข้องกับการเรียนรู้และความจำ บริเวณ posterior cingulate cortex ที่เชื่อมโยงกับการรับรู้ตนเอง ซึ่งมีบทบาทต่อความเห็นอกเห็นใจและการมองมุมมองของผู้อื่น รวมถึงสมองน้อย  ที่เกี่ยวข้องกับการประสานการเคลื่อนไหวและกระบวนการทางความคิดบางด้าน

ผลลัพธ์เหล่านี้สนับสนุนแนวคิดเรื่อง neuroplasticity หรือความสามารถของสมองในการปรับเปลี่ยนตัวเอง ซึ่งชี้ว่า การฝึกจิตใจอย่างสม่ำเสมอสามารถเปลี่ยนแปลงวงจรสมองที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมอารมณ์ ความรู้สึกต่อตัวเอง และความเข้าใจผู้อื่นได้จริง

ดังนั้น หากคุณฝึกสมาธิเป็นประจำ วันละประมาณครึ่งชั่วโมง ไม่เพียงแค่จะรู้สึกดีขึ้นเท่านั้น แต่สมองของคุณยังอาจเปลี่ยนโครงสร้างไปในทิศทางที่ส่งเสริมสุขภาวะโดยรวมอีกด้วยเพิ่มเนื้อสมอง