สรุปไวรัล “ฟ้าผ่าไรเดอร์” สร้อยคอ โทรศัพท์มือถือ วัตถุล่อฟ้าจริงไหม?

ช่วงฤดูฝนที่มีพายุคะนองรุนแรง มักมีข่าวอุบัติเหตุที่ไม่คาดคิดเกิดขึ้นบ่อยครั้ง ล่าสุดกับเหตุการณ์สะเทือนขวัญ ฟ้าผ่าไรเดอร์ และผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์บนสะพานยกระดับรัชวิภา ถนนวิภาวดีรังสิต มุ่งหน้าแยกรัชโยธิน ส่งผลให้ผู้ขับขี่ได้รับบาดเจ็บสาหัส รถจักรยานยนต์พลิกคว่ำ และพบรอยไหม้ตามร่างกายหลายแห่ง

เหตุการณ์นี้ทำให้เกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์ในโลกโซเชียลอย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะข้อสงสัยที่ว่า “การใส่สร้อยคอ พกโทรศัพท์มือถือ หรือใส่หมวกกันน็อค เป็นตัวล่อทำให้เกิดเหตุฟ้าผ่าหรือไม่?”

สร้อยคอ โทรศัพท์มือถือ ล่อฟ้าผ่าจริงไหม? ไขข้อข้องใจจากนักสื่อสารวิทยาศาสตร์

ศ.ดร.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ อาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ออกมาให้ความรู้และปรับความเข้าใจผิดในเรื่องนี้อย่างชัดเจนว่า "วัตถุหรือสิ่งของพกพาเหล่านี้ ไม่ใช่ตัวล่อฟ้า" ความจริงเกี่ยวกับร่องรอยและอันตรายที่เกิดขึ้น มีดังนี้:

• เหตุผลที่ฟ้าผ่า: เกิดจากความบังเอิญที่รถจักรยานยนต์ขับอยู่บน "พื้นที่สูงเด่น" (บนสะพานยกระดับ) ในช่วงที่ฝนตกหนัก ซึ่งประจุไฟฟ้าในอากาศจะเคลื่อนที่ตามเส้นทางที่สั้นที่สุดลงสู่พื้นดิน วัตถุที่อยู่สูงที่สุดในบริเวณนั้นจึงมีความเสี่ยงสูงสุด ไม่เกี่ยวกับว่าบุคคลนั้นจะสวมใส่ทอง สร้อยสแตนเลส หรือพกสมาร์ทโฟนหรือไม่
• รอยไหม้ตามร่างกายและสร้อยคอที่ขาด: เกิดจากการที่กระแสไฟฟ้าจากฟ้าผ่าไหลผ่านร่างกาย แล้วไปเหนี่ยวนำกับโลหะ (เช่น สร้อยคอ) ทำให้เกิดความร้อนสะสมอย่างรวดเร็วจนไหม้เกรียมและขาดออก ไม่ใช่เพราะสร้อยคอเป็นตัวดึงดูดฟ้าลงมา
• มือถือระเบิด: เกิดจากกระแสไฟปริมาณมหาศาลจากฟ้าผ่าวิ่งเข้าสู่ตัวเครื่องจนระบบลัดวงจร ไม่ใช่เพราะคลื่นสัญญาณโทรศัพท์เป็นตัวล่อฟ้า

ทำไม ขี่มอเตอร์ไซค์ ถึงเสี่ยงกว่า ขับรถยนต์ เมื่อฟ้าผ่า?

หลายคนอาจตั้งคำถามว่า รถยนต์ก็ทำจากโลหะทั้งคัน ทำไมเวลาโดนฟ้าผ่า คนในรถกลับปลอดภัย? คำตอบในทางวิทยาศาสตร์คือเรื่องของ "กรงฟาราเดย์" (Faraday Cage)

รถยนต์ (มีโครงสร้างปิด): เมื่อฟ้าผ่าลงมา โครงสร้างโลหะรอบตัวรถจะทำหน้าที่เป็นกรงฟาราเดย์ กระแสไฟฟ้าจะวิ่งอ้อมไปตามผิวนอกของตัวถังรถแล้วไหลลงสู่พื้นดิน โดยไม่ทำอันตรายต่อผู้โดยสารด้านใน

รถจักรยานยนต์ (ไม่มีโครงสร้างห่อหุ้ม): ผู้ขับขี่ขับรถในลักษณะเปิดโล่ง ทำให้ร่างกายกลายเป็นส่วนหนึ่งของเส้นทางที่กระแสไฟฟ้าจะไหลผ่านลงสู่พื้นดินโดยตรง จึงได้รับความรุนแรงไปเต็มๆ

วิธีเอาตัวรอดสำหรับผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์ในช่วงฝนฟ้าคะนอง

เพื่อป้องกันอุบัติเหตุ ฟ้าผ่าไรเดอร์ หรือผู้ใช้รถจักรยานยนต์ในช่วงมรสุม ควรปฏิบัติตามคำแนะนำดังต่อไปนี้:

1.หลีกเลี่ยงพื้นที่สูงเด่นและโล่งแจ้ง: หากฝนเริ่มตั้งเค้าหรือตกหนัก ควรหลีกเลี่ยงการขึ้นสะพานยกระดับ สะพานต่างระดับ หรือการขับขี่ผ่านทุ่งนาและถนนที่ไม่มีอาคารขนาบข้าง

2. หาที่หลบภัยที่มั่นคงแข็งแรง: ควรชะลอความเร็วและเลี้ยวเข้าจอดพักในอาคาร หรือใต้โครงสร้างสะพานคอนกรีตที่แข็งแรง

3. ห้ามหลบใต้ต้นไม้ใหญ่หรือป้ายโฆษณา: เนื่องจากเป็นวัตถุที่มีความสูงเด่น เสี่ยงต่อการโดนฟ้าผ่าโดยตรง และอาจหักโค่นลงมาทับจนเกิดอันตรายถึงชีวิตได้

4. งดใช้โทรศัพท์มือถือขณะฝนตกฟ้าคะนอง: แม้คลื่นมือถือจะไม่ล่อฟ้า แต่หากมีฟ้าผ่าลงมาในบริเวณใกล้เคียง กระแสไฟอาจเหนี่ยวนำทำให้โทรศัพท์ลัดวงจรหรือระเบิดใส่หน้าขณะใช้งานได้