หงุดหงิดบ่อย อาจไม่ใช่เรื่องของอารมณ์ แต่เพราะร่างกายอยู่ในภาวะขาดน้ำ

เคยไหม วันที่ดื่มน้ำน้อยกว่าปกติ นอกจากจะรู้สึกกระหายน้ำแล้ว ยังรู้สึก เหนื่อยง่าย หงุดหงิด ไม่มีสมาธิ หรืออารมณ์ไม่ค่อยดี โดยไม่รู้ว่าเกิดจากอะไร

เรื่องนี้อาจไม่ได้คิดไปเอง เพราะงานวิจัยหลายชิ้นพบว่า ภาวะขาดน้ำสามารถส่งผลต่ออารมณ์และความรู้สึกได้ โดยเฉพาะความเหนื่อยล้า ความตื่นตัว และอารมณ์ในภาพรวม แม้ผลกระทบจะไม่ได้เกิดขึ้นเหมือนกันในทุกคนก็ตาม

เมื่อร่างกายขาดน้ำ อารมณ์ก็อาจเปลี่ยน

หนึ่งในงานวิจัยที่ศึกษาผลของการขาดน้ำต่อร่างกาย พบว่า เมื่อผู้เข้าร่วมมีภาวะขาดน้ำ พวกเขามีแนวโน้มรู้สึก เหนื่อยมากขึ้น อารมณ์แย่ลง และรู้สึกว่าการทำงานต่าง ๆ ยากขึ้น เมื่อเทียบกับช่วงที่ร่างกายได้รับน้ำอย่างเพียงพอ

หลักฐานจากการทบทวนงานวิจัยหลายการทดลองก็พบแนวโน้มคล้ายกัน โดยในบางการศึกษา การดื่มน้ำหลังเกิดภาวะขาดน้ำสัมพันธ์กับการลดลงของ ความเหนื่อย ความโกรธ ความตึงเครียด ความสับสน และความรู้สึกซึมเศร้า พร้อมกับความกระฉับกระเฉงที่เพิ่มขึ้น

พูดง่าย ๆ คือ เมื่อร่างกายเสียสมดุลน้ำมากขึ้น สิ่งที่เปลี่ยนแปลงอาจไม่ได้มีแค่ “ความกระหาย” แต่อาจรวมถึง ความรู้สึกและอารมณ์ในระหว่างวัน ด้วย

แล้วขาดน้ำทำให้สมาธิลดลงด้วยหรือไม่?

ประเด็นนี้ยังต้องพูดอย่างระมัดระวัง เพราะหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ยังไม่เป็นไปในทิศทางเดียวกันทั้งหมด

งานวิจัยบางส่วนพบว่า ภาวะขาดน้ำในระดับมาก โดยเฉพาะเมื่อเกิดร่วมกับการออกกำลังกายหรืออากาศร้อน อาจทำให้เกิดความเหนื่อยล้าและอารมณ์แย่ลง รวมถึงส่งผลต่อประสิทธิภาพด้านการคิดบางด้าน

แต่ในทางกลับกัน การทบทวนงานวิจัยและเมตาอะนาลิซิสที่รวมการศึกษาหลายชิ้นพบว่า ยังไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าภาวะขาดน้ำทำให้ความสามารถด้านการคิดโดยรวมลดลงเสมอไป ผลการศึกษาจึงแตกต่างกันตามระดับการขาดน้ำ สภาพแวดล้อม และลักษณะการทดสอบ

ดังนั้นจึงไม่ควรสรุปง่าย ๆ ว่า “ดื่มน้ำน้อยแล้วสมองจะทำงานแย่ลงแน่นอน” แต่สิ่งที่พบค่อนข้างชัดในหลายการศึกษาคือ ความเหนื่อยล้าและอารมณ์อาจได้รับผลกระทบจากภาวะขาดน้ำ

ไม่ต้องรอให้กระหายน้ำมาก

ในชีวิตประจำวัน การดูแลให้ร่างกายได้รับน้ำเพียงพอจึงเป็นเรื่องพื้นฐานที่ไม่ควรมองข้าม โดยเฉพาะวันที่ต้องออกกำลังกาย อยู่ในสภาพอากาศร้อน หรือเสียเหงื่อมาก เพราะการสูญเสียน้ำมากขึ้นอาจทำให้เกิดทั้งความเหนื่อยล้าและอาการไม่สบายตัวได้

อย่างไรก็ตาม การดื่มน้ำมากที่สุดเท่าที่ทำได้ไม่ได้หมายความว่าจะดีกว่าเสมอไป ปริมาณน้ำที่เหมาะสมแตกต่างกันตามแต่ละคน รวมถึงอาหาร สภาพอากาศ กิจกรรม และสุขภาพของแต่ละคน

สรุป

ถ้าวันไหนรู้สึก หงุดหงิด เหนื่อยง่าย ไม่มีเรี่ยวแรง หรืออารมณ์ไม่ดี อย่าเพิ่งโทษความเครียดหรือการนอนน้อยเพียงอย่างเดียว ลองนึกย้อนกลับไปด้วยว่า วันนี้ดื่มน้ำเพียงพอหรือยัง

เพราะหลักฐานจากงานวิจัยชี้ว่า ภาวะขาดน้ำสามารถเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของอารมณ์ โดยเฉพาะความเหนื่อยล้าและความตื่นตัวที่ลดลง แม้ผลกระทบต่อสมาธิและความสามารถในการคิดจะยังไม่สามารถสรุปได้อย่างชัดเจนในทุกสถานการณ์

ดังนั้น การดื่มน้ำให้เพียงพอจึงไม่ใช่แค่เรื่องแก้กระหาย แต่เป็นอีกหนึ่งพื้นฐานของการดูแลร่างกายและความรู้สึกในแต่ละวันด้วย