วิกฤตน้ำมันโลก โรงกลั่นโกยกำไรสูงสุด

ทุกครั้งที่โลกเผชิญความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ “ราคาพลังงาน” มักเป็นสิ่งแรกที่ตอบสนองต่อความเสี่ยงนั้น และสงครามในตะวันออกกลางครั้งล่าสุดก็ไม่ต่างกัน เมื่อความกังวลต่อเส้นทางขนส่งน้ำมันสำคัญของโลกเริ่มปะทุ ราคาน้ำมันในตลาดโลกจึงปรับตัวขึ้นอย่างรวดเร็วภายในเวลาเพียงไม่กี่วัน

สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนความเปราะบางของโครงสร้างพลังงานไทย ที่ยังต้องพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันดิบจากต่างประเทศเป็นหลัก ส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ตั้งแต่ต้นทุนขนส่ง ภาคอุตสาหกรรม ไปจนถึงค่าครองชีพของประชาชน

อย่างไรก็ตาม ท่ามกลางความผันผวนของตลาดพลังงาน กลับมีอีกหนึ่งอุตสาหกรรมที่มักได้รับอานิสงส์จากวิกฤตลักษณะนี้ นั่นคือ “ธุรกิจโรงกลั่นน้ำมัน” ซึ่งมีรายได้หลักจากส่วนต่างราคาน้ำมัน หรือที่เรียกว่า ค่าการกลั่น (Gross Refining Margin : GRM)

TNN Wealth จะพาย้อนดูบทเรียนสำคัญจากปี 2565 ซึ่งเป็นปีที่ตลาดน้ำมันโลกเผชิญแรงกระแทกครั้งใหญ่จาก สงครามรัสเซีย–ยูเครน ส่งผลให้ซัพพลายน้ำมันตึงตัวและค่าการกลั่นพุ่งสูงสุดในรอบหลายปี

สถานการณ์ปี 2565 สงครามยูเครน-รัสเซีย ผลักดันราคาน้ำมันดิบทะลุ 100 ดออลาร์สหรัฐต่อบาเรล ส่งผลให้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงติดลบสูงสุดในประวัติศาสตร์ที่ราว 130,000 ล้านบาท ซึ่งใกล้เคียงกับสถานการณ์วิกฤตตะวันออกกลางในปัจจุบัน ซึ่งเพียงแค่ 3 สัปดาห์เศษของการสู้รบ กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงติบลบไปแล้วเกือบ 30,000 ล้านบาท ซึ่งถ้าหากสถานการณ์ยังคงยืดเยื้อ และราคาพลังงานยังคงอยู่ในระดับสูงต่อเนื่อง กองทุนน้ำมันก็อาจจะติดลบมากที่สุดในประวัติศาสตร์อีกครั้งหนึ่ง

ในวิกฤตที่เกิดขึ้นนี้จะมีอยู่อุตสาหกรรมหนึ่งที่ได้รับผลบวกมากที่สุดต่อสถานการณ์ที่ไม่ปกติแบบ คือ อุตสาหกรรมโรงกลั่น โดย TNN Wealth  จะพามาเจาะการเติบโตของอุตสาหกรรมโรงกลั่นในช่วงวิกฤติปี 2565 ที่ราคาน้ำมันและค่าการกลั่นพุ่ง จากสงครามรัสเซีย-ยูเครน ทำให้ซัพพลายน้ำมันตึงตัวและราคาพุ่งสูง เทียบกับปัจจุบันว่ามีการเติบโตมากแค่ไหน เริ่มที่ 

บมจ.พีทีที โกลบอล เคมิคอล  (PTTGC)  ปี 65 กำไร -8,752.21 / ปี 68 -14,600.39 

บมจ.ไทยออยล์ (TOP)  ปี 65 กำไร  32,668.14 / ปี 68  14,584.20 

บมจ.บางจาก คอร์ปอเรชั่น (BCP) ปี 65 กำไร 12,575.16  / ปี 68  2,879.70

บมจ.ไออาร์พีซี (IRPC)   ปี 65 กำไร -4,363.62  / ปี 68 -3,571.43

บมจ.สตาร์ ปิโตรเลียม รีไฟน์นิ่ง (SPRC)   ปี 65 กำไร  7,673.80 / ปี 68  2,569.36 

บทเรียนจากปี 2565 จึงสะท้อนชัดว่า ทุกครั้งที่โลกเผชิญวิกฤตพลังงาน “ค่าการกลั่น” มักกลายเป็นตัวแปรสำคัญที่ผลักดันผลประกอบการของธุรกิจโรงกลั่นให้เติบโตแบบก้าวกระโดด แม้ในปี 2568 กำไรของหลายบริษัทจะเริ่มชะลอลงตามวัฏจักรพลังงาน แต่ความตึงเครียดในตะวันออกกลางที่กำลังปะทุขึ้นอีกครั้ง กำลังทำให้ตลาดกลับมาตั้งคำถามว่า รอบวัฏจักรกำไรของธุรกิจโรงกลั่นจะกลับมาอีกครั้งหรือไม่ หากค่าการกลั่นโลกเริ่มพุ่งขึ้นเหมือนในอดีต