ทำไมช่วงนี้พระอาทิตย์ตกช้า? เกือบหนึ่งทุ่มฟ้ายังสว่าง

ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat เกี่ยวกับทำไมช่วงนี้เวลากลางวันยาวนานกว่าปกติ เปิดเหตุผลทางดาราศาสตร์ที่ทำให้พระอาทิตย์ตกช้าลง

หากสังเกตในช่วงนี้ หลายคนอาจรู้สึกว่าท้องฟ้ายังคงสว่างแม้ใกล้เวลา 19.00 น. ขณะที่ในช่วงเช้าก็เริ่มมีแสงตั้งแต่ก่อน 06.00 น. ทำให้รู้สึกว่าเวลากลางวันยาวนานกว่าปกติ ซึ่งไม่ได้เกิดจากสภาพอากาศ แต่เป็นผลจากปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ที่เรียกว่า "ครีษมายัน" (Summer Solstice) ที่เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 21 มิถุนายนที่ผ่านมา

แม้ว่าวันครีษมายันจะเป็นวันที่มีกลางวันยาวนานที่สุดของปี แต่เมื่อเข้าสู่เดือนกรกฎาคม โลกยังคงอยู่ในช่วงที่แกนโลกเอียงประมาณ 23.5 องศา โดยซีกโลกเหนือยังหันเข้าหาดวงอาทิตย์มากกว่าปกติ ส่งผลให้พื้นที่ในซีกโลกเหนือได้รับแสงอาทิตย์เป็นเวลานานกว่ากลางคืนอย่างชัดเจน

ประเทศไทยซึ่งตั้งอยู่เหนือเส้นศูนย์สูตร จึงได้รับอิทธิพลจากปรากฏการณ์ดังกล่าวโดยตรง ทำให้ดวงอาทิตย์ขึ้นเร็วและตกดินช้ากว่าช่วงเวลาอื่นของปี แม้ว่าระยะเวลากลางวันจะเริ่มลดลงหลังผ่านวันครีษมายันแล้วก็ตาม แต่การเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไป จึงยังรู้สึกได้ว่าช่วงกลางวันยาวนาน

สิ่งที่สังเกตเห็นได้ชัดคือ ท้องฟ้าจะเริ่มสว่างตั้งแต่ก่อนเวลา 06.00 น. ขณะที่ดวงอาทิตย์จะตกดินในช่วงประมาณ 18.45 น. และในบางพื้นที่อาจช้าจนเกือบ 19.00 น. ทำให้ประเทศไทยมีช่วงเวลากลางวันเฉลี่ยประมาณ 12-13 ชั่วโมงต่อวันในช่วงเดือนกรกฎาคม

อย่างไรก็ตาม หลังจากนี้เมื่อโลกเคลื่อนเข้าสู่ช่วงครึ่งหลังของปี แกนโลกจะค่อย ๆ เปลี่ยนตำแหน่ง ทำให้ซีกโลกเหนือได้รับแสงอาทิตย์ลดลง ระยะเวลากลางวันจึงจะค่อย ๆ สั้นลงต่อเนื่อง ก่อนเข้าสู่ช่วงที่กลางคืนยาวนานมากขึ้นในช่วงปลายปี