เปิดวิกฤต "แรงงานไทย" คนไทย "ตกงาน" เพราะอะไรกันแน่? ทำไมตำแหน่งงานว่างแต่หาคนทำไม่ได้? 

"จบใหม่แต่ไม่มีงานทำ"

"อายุมากแล้ว บริษัทไม่รับ"

ขณะที่อีกฝั่งหนึ่ง นายจ้างจำนวนมากกลับบ่นว่า "หาคนทำงานไม่ได้"

นี่คือภาพที่เกิดขึ้นพร้อมกันในตลาดแรงงานไทย และกลายเป็นโจทย์สำคัญของเศรษฐกิจในเวลานี้

ล่าสุด รัฐบาลกำลังเร่งแก้ปัญหาด้วยการเปลี่ยนแนวคิดใหม่ จากการ "หางานให้คน" มาเป็น "สร้างคนให้ตรงกับงาน" ผ่านการร่วมมือกับภาคเอกชน เพื่อพัฒนาทักษะแรงงานให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด พร้อมเปิดโอกาสให้ทั้งคนรุ่นใหม่และผู้สูงวัยกลับเข้าสู่ตลาดแรงงาน

งานมี แต่คนยังหางานไม่ได้

ข้อมูลจากแพลตฟอร์ม "ไทยมีงานทำ"  ของกระทรวงแรงงาน ระบุว่า ปัจจุบันประเทศไทยมีตำแหน่งงานว่างสะสมกว่า 311,983 อัตรา

ในเวลาเดียวกัน ยังมีบัณฑิตจบใหม่ระดับปริญญาตรีกว่า 25,000 คน ที่ยังอยู่ระหว่างการหางาน

ตัวเลขทั้งสองด้านสะท้อนปัญหาเดียวกัน คือ Skill Mismatch หรือภาวะที่ทักษะของแรงงานไม่สอดคล้องกับความต้องการของตลาด

ผลคือ นายจ้างมีตำแหน่งว่าง แต่หาคนที่มีทักษะตรงความต้องการไม่ได้ ขณะที่คนหางานจำนวนไม่น้อยก็ยังไม่มีโอกาสได้งานที่เหมาะสมกับความสามารถของตัวเอง

คนว่างงานส่วนใหญ่ คือคนรุ่นใหม่

ข้อมูลจากรายงานภาวะสังคมไทยของสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) พบว่า ผู้ว่างงานที่ไม่เคยมีประสบการณ์ทำงาน ส่วนใหญ่เป็นผู้ที่จบการศึกษาระดับอุดมศึกษา

ขณะที่ผู้ว่างงานระยะยาวจำนวนมากอยู่ในช่วงอายุ 20-29 ปี

นั่นหมายความว่า ปัญหาไม่ได้เกิดจากการไม่มีงานรองรับเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากทักษะที่ยังไม่ตอบโจทย์ตลาดแรงงานที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

เปลี่ยนระบบใหม่ ให้ตลาดเป็นคนกำหนดทักษะ

รัฐบาลจึงปรับแนวทางใหม่ โดยให้ภาคธุรกิจเป็นผู้สะท้อนว่าต้องการแรงงานแบบไหน และต้องมีทักษะอะไร

ล่าสุด กระทรวงแรงงานได้ร่วมมือกับบริษัทเอกชนชั้นนำ 35 บริษัท เพื่อออกแบบหลักสูตร Upskill และ Reskill ให้ตรงกับความต้องการจริงของตลาด

พร้อมยกระดับแพลตฟอร์ม "ไทยมีงานทำ" ให้เป็นฐานข้อมูลกลาง เชื่อมโยงตำแหน่งงาน ทักษะที่นายจ้างต้องการ และหลักสูตรฝึกอบรม เพื่อให้การจับคู่ระหว่างคนกับงานมีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยเฉพาะบัณฑิตจบใหม่ที่ต้องการเริ่มต้นอาชีพ

ไม่ใช่แค่เด็กจบใหม่ แต่ผู้สูงวัยก็มีโอกาส

การแก้ปัญหาครั้งนี้ไม่ได้มุ่งเฉพาะคนรุ่นใหม่ แต่ยังครอบคลุมถึงผู้สูงอายุที่ยังมีศักยภาพในการทำงาน

ตัวอย่างคือโครงการ "60 ยังแจ๋ว" ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่างกรมกิจการผู้สูงอายุ และบริษัท ซีพี แอ็กซ์ตร้า จำกัด (มหาชน)

โครงการเปิดโอกาสให้ผู้ที่มีอายุ 60-70 ปี กลับเข้าสู่ตลาดแรงงาน ผ่านการจ้างงาน การพัฒนาทักษะ การส่งเสริมสุขภาพ และการเปิดพื้นที่จำหน่ายสินค้าภายใน Makro และ Lotus

แนวคิดสำคัญคือ ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยเต็มรูปแบบ ขณะที่แรงงานวัยทำงานลดลงต่อเนื่อง การดึงผู้สูงวัยที่ยังมีความรู้และประสบการณ์กลับมาทำงาน จึงช่วยทั้งสร้างรายได้ให้ผู้สูงอายุ และเพิ่มกำลังแรงงานให้ภาคธุรกิจในอนาคต

โลกไม่ได้ขาดงาน แต่ขาดคนที่มีทักษะ

หลายปีที่ผ่านมา หลายคนกังวลว่า AI จะเข้ามาแย่งงานของมนุษย์

แต่รายงาน Future of Jobs Report 2025 ของ World Economic Forum กลับชี้ว่า ภายในปี 2573 แม้งานเดิมจะหายไปประมาณ 92 ล้านตำแหน่ง แต่จะมีงานใหม่เกิดขึ้นถึง 170 ล้านตำแหน่ง หรือเพิ่มสุทธิราว 78 ล้านตำแหน่ง

ปัญหาจึงไม่ใช่ "งานหาย" แต่คือแรงงานยังไม่มีทักษะสำหรับงานรูปแบบใหม่

WEF ยังประเมินว่า เกือบ 40% ของทักษะที่ใช้ในปัจจุบันจะเปลี่ยนไปภายใน 5 ปี และนายจ้างกว่า 60% มองว่าการขาดแคลนแรงงานที่มีทักษะ เป็นอุปสรรคสำคัญต่อการเติบโตของธุรกิจ

แรงงานคุณภาพ คือแต้มต่อการแข่งขันของประเทศ

ช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ไทยเดินหน้าดึงการลงทุนในอุตสาหกรรมแห่งอนาคต ทั้ง AI ดาต้าเซ็นเตอร์ เซมิคอนดักเตอร์ คลาวด์ และเศรษฐกิจดิจิทัล

แต่คำถามสำคัญคือ หากนักลงทุนเข้ามาแล้ว ประเทศไทยจะมีแรงงานที่มีทักษะเพียงพอรองรับหรือไม่

ปัจจุบันคุณภาพแรงงานกลายเป็นปัจจัยสำคัญไม่แพ้สิทธิประโยชน์ด้านภาษีหรือโครงสร้างพื้นฐาน เพราะหากแรงงานไม่พร้อม การลงทุนมูลค่าสูงก็อาจเกิดขึ้นได้ยาก

ดังนั้น การแก้ปัญหา Skill Mismatch จึงไม่ใช่แค่การลดตัวเลขคนว่างงาน แต่เป็นการเพิ่มศักยภาพแรงงานไทย ยกระดับผลิตภาพ และสร้างความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระยะยาว

หลายประเทศทั่วโลกกำลังเผชิญโจทย์เดียวกัน และต่างเร่งปรับระบบการศึกษา การฝึกอบรม และการจับคู่แรงงานให้ทันกับความต้องการของเศรษฐกิจยุคใหม่

สุดท้ายแล้ว สิ่งที่ประเทศไทยต้องการ ไม่ใช่เพียงการสร้างตำแหน่งงานเพิ่ม แต่คือการทำให้ "คน งาน และทักษะ" เชื่อมต่อกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพราะในยุค AI อุตสาหกรรมใหม่ และสังคมสูงวัย "แรงงานคุณภาพ" จะเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่สุด ที่กำหนดศักยภาพการแข่งขันของประเทศในอนาคต