ฟ้าผ่าไม่เลือกที่! สนามกอล์ฟพร้อมแค่ไหน?

ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat เกี่ยวกับ ฟ้าผ่ากลางสนามกอล์ฟ! เปิดมาตรการป้องกันภัยฟ้าผ่าตามมาตรฐานสากล

เหตุการณ์เศร้านักกอล์ฟหญิงถูกฟ้าผ่ากลางสนามกอล์ฟในอำเภอบางน้ำเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา สร้างความสะเทือนใจและทำให้เกิดคำถามสำคัญว่า สนามกอล์ฟและสถานที่จัดกิจกรรมกลางแจ้งควรมีระบบป้องกันและรับมือกับฟ้าผ่าอย่างไร เพื่อช่วยลดความเสี่ยงต่อชีวิตของผู้ใช้บริการ

สำหรับแนวทางป้องกันและบรรเทาภัยจากฟ้าผ่าตามหลักความปลอดภัยสากล มีองค์ประกอบสำคัญหลายด้าน เริ่มจาก ระบบตรวจจับและแจ้งเตือนล่วงหน้า โดยติดตั้งเซนเซอร์ตรวจวัดสภาพอากาศขั้นสูง เพื่อตรวจจับพายุฝนฟ้าคะนองหรือการสะสมของประจุไฟฟ้าในรัศมีประมาณ 15–20 กิโลเมตรรอบสนาม เพื่อให้มีเวลาเตรียมอพยพผู้เล่นไปยังพื้นที่ปลอดภัย

นอกจากนี้ ควรติดตั้งระบบเสียงเตือนหรือไซเรนให้ครอบคลุมทั่วสนาม โดยกำหนดสัญญาณให้ชัดเจน เช่น เสียงลากยาว 1 ครั้ง หมายถึงให้หยุดเล่นและอพยพทันที ส่วนเสียงสั้น 3 ครั้ง หมายถึงสถานการณ์ปลอดภัยและสามารถกลับเข้าสู่สนามได้

มาตรการสำคัญอีกด้านคือการจัดเตรียมสถานที่หลบภัยที่ปลอดภัย โดยซุ้มพักเหนื่อยหรือซุ้มน้ำภายในสนามควรออกแบบตามหลักวิศวกรรมให้เป็นอาคารปิด มีผนังและหลังคามิดชิด ไม่ใช่เพียงหลังคากันฝนแบบเปิดโล่ง พร้อมติดตั้งระบบป้องกันฟ้าผ่าและระบบสายดินที่ได้มาตรฐานในอาคารคลับเฮ้าส์ ซุ้มน้ำ และโรงเก็บรถกอล์ฟ เพื่อช่วยนำกระแสไฟฟ้าจากฟ้าผ่าลงสู่พื้นดินอย่างปลอดภัย

ขณะเดียวกัน สนามกอล์ฟต้องมีข้อบังคับให้หยุดเล่นทันทีเมื่อมีสัญญาณเตือน ห้ามรอดูสถานการณ์หรือพยายามเล่นให้จบหลุม โดยมีแนวทางที่เรียกว่า กฎ 30/30 หากเห็นฟ้าแลบแล้วได้ยินเสียงฟ้าร้องภายใน 30 วินาที แสดงว่าฟ้าผ่าอยู่ใกล้ในระยะที่อาจเป็นอันตราย และควรรออย่างน้อย 30 นาทีหลังได้ยินเสียงฟ้าร้องครั้งสุดท้าย ก่อนกลับไปทำกิจกรรมกลางแจ้ง

สำหรับข้อควรระวังส่วนบุคคล เมื่อเกิดฝนฟ้าคะนอง ห้ามหลบใต้ต้นไม้สูงที่อยู่โดดเดี่ยว ห้ามถือหรือชูไม้กอล์ฟและร่มที่เป็นโลหะเหนือศีรษะ รวมถึงหลีกเลี่ยงแหล่งน้ำและรถกอล์ฟแบบเปิดโล่ง เนื่องจากไม่สามารถป้องกันฟ้าผ่าได้เช่นเดียวกับรถยนต์ที่มีโครงสร้างปิดมิดชิด

หากไม่สามารถเข้าถึงสถานที่หลบภัยได้ทัน แนวทางในบทความนี้ระบุให้แยกห่างจากกลุ่มคนอย่างน้อย 5 เมตร มองหาพื้นที่ต่ำหรือหลุมทรายที่ไม่มีน้ำขัง และลดความเสี่ยงด้วยการนั่งยอง ๆ เท้าชิด ก้มศีรษะและใช้มือปิดหู โดยไม่นอนราบกับพื้น อย่างไรก็ตาม ท่าดังกล่าวไม่สามารถรับประกันความปลอดภัยจากฟ้าผ่าได้ และไม่ควรใช้แทนการรีบเข้าหลบในอาคารที่ปลอดภัย

ท้ายที่สุด ความปลอดภัยจากฟ้าผ่าไม่ใช่เพียงความรับผิดชอบของผู้เล่น แต่ยังเป็นเรื่องของระบบแจ้งเตือน สถานที่หลบภัย และมาตรการจัดการความเสี่ยงของผู้ประกอบการ โดยเฉพาะสนามกอล์ฟและสถานที่จัดกิจกรรมกลางแจ้งที่มีพื้นที่เปิดโล่ง เพราะการเตรียมพร้อมและหยุดกิจกรรมได้ทันท่วงที อาจเป็นปัจจัยสำคัญในการลดความสูญเสียจากภัยธรรมชาติที่เกิดขึ้นอย่างฉับพลัน