งานอดิเรกแบบคุณยาย ช่วยให้ผู้หญิงอายุยืนและสุขภาพดี

นักวิจัยยังพบว่า ผู้หญิงที่ทำกิจกรรมซึ่งมักถูกเรียกว่า “งานอดิเรกแบบคุณยาย” เช่น การถักไหมพรม การทำสวน การอบขนม การเย็บผ้า การวาดภาพ การถักโครเชต์ หรือการทำงานฝีมือในบ้าน มีแนวโน้มจะมีอายุยืนและมีสุขภาพโดยรวมดีกว่าเมื่อเทียบกับผู้หญิงที่ไม่มีกิจกรรมสร้างสรรค์ในชีวิตประจำวัน

งานอดิเรกเหล่านี้แม้จะดูเรียบง่าย แต่มีผลต่อสมองและระบบประสาทอย่างชัดเจน การเคลื่อนไหวมืออย่างสม่ำเสมอและเป็นจังหวะช่วยให้สมองเข้าสู่สภาวะผ่อนคลาย ลดการกระตุ้นของระบบความเครียด และทำให้ระดับฮอร์โมนคอร์ติซอลลดลง ส่งผลให้อารมณ์สงบขึ้นและมีสมาธิมากขึ้น ลักษณะดังกล่าวใกล้เคียงกับผลของการทำสมาธิหรือกิจกรรมผ่อนคลายเชิงลึก

นอกจากนี้ งานอดิเรกเชิงสร้างสรรค์ยังช่วยเสริมสร้างความคิดสร้างสรรค์และความรู้สึกมีคุณค่าในตนเอง ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญของความแข็งแรงทางอารมณ์ การทำสวนช่วยให้ร่างกายได้เคลื่อนไหวเบา ๆ พร้อมรับแสงแดดและอากาศบริสุทธิ์ ขณะที่งานฝีมือและงานศิลปะช่วยกระตุ้นการทำงานของสมองในด้านความจำ การประสานงานระหว่างมือและสายตา รวมถึงทักษะการแก้ปัญหา

การทำอาหารและการอบขนมยังมีบทบาทในการสร้างกิจวัตรประจำวันที่มั่นคง ส่งเสริมโภชนาการที่ดี และเพิ่มความผูกพันทางสังคมเมื่อได้แบ่งปันอาหารกับคนรอบตัว นักวิจัยพบว่าผู้หญิงที่ทำกิจกรรมเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอมักมีอัตราความวิตกกังวลต่ำลง นอนหลับดีขึ้น สมรรถนะด้านการคิดและความจำดีขึ้น รวมถึงมีสุขภาพหัวใจที่ดีกว่า

หลักฐานสำคัญชิ้นหนึ่งมาจากงานวิจัยของ Fancourt และ Steptoe (2019) ซึ่งเป็นการศึกษาทางระบาดวิทยาและจิตวิทยาสุขภาพในยุโรปและสหราชอาณาจักร งานวิจัยนี้ติดตามผู้หญิงวัยกลางคนและผู้สูงอายุเป็นระยะเวลาหลายปี โดยประเมินรูปแบบการใช้เวลาว่าง งานอดิเรกด้านงานฝีมือและกิจกรรมสร้างสรรค์ รวมถึงตัวชี้วัดด้านสุขภาพกายและสุขภาพจิต จากนั้นนำข้อมูลมาเปรียบเทียบอัตราการเกิดภาวะซึมเศร้า การเจ็บป่วย และการเสียชีวิตในระยะยาว ผลการศึกษาพบว่า ผู้หญิงที่ทำกิจกรรมสร้างสรรค์อย่างสม่ำเสมอมีความเสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้าน้อยกว่า และมีผลลัพธ์ด้านสุขภาพโดยรวมดีกว่าอย่างชัดเจน

งานวิจัยเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่า งานอดิเรกแบบดั้งเดิมไม่ได้ล้าสมัย หากแต่เป็นรูปแบบการดูแลสุขภาพที่เรียบง่ายแต่ทรงพลัง สิ่งที่หลายคนเรียกว่า “นิสัยแบบคุณยาย” อาจแท้จริงแล้วเป็นเครื่องมือสำคัญในการส่งเสริมอายุยืน สุขภาพที่ดี และคุณภาพชีวิตที่สมดุลมากขึ้น

แม้งานวิจัยจำนวนมากจะพบผลลัพธ์เด่นชัดในผู้หญิง แต่นักวิจัยระบุว่า ผู้ชายก็ได้รับประโยชน์จากงานอดิเรกเชิงสร้างสรรค์เช่นกัน ผู้ชายที่ทำกิจกรรมอย่างงานสวน งานช่าง งานศิลปะ ดนตรี หรือกิจกรรมฝีมือเป็นประจำ มีแนวโน้มมีสุขภาพจิตดีขึ้น ระดับความเครียดลดลง และความพึงพอใจในชีวิตสูงขึ้น อย่างไรก็ตาม ผลด้านการลดความเสี่ยงภาวะซึมเศร้าและผลลัพธ์ระยะยาวด้านสุขภาพมักพบชัดเจนและสม่ำเสมอมากกว่าในผู้หญิง 

นักวิจัยอธิบายว่า ผู้หญิงมักใช้กิจกรรมเหล่านี้เป็นเครื่องมือในการจัดการอารมณ์โดยตรง ขณะที่ผู้ชายได้รับประโยชน์ผ่านความรู้สึกสำเร็จ ทักษะ และปฏิสัมพันธ์ทางสังคมเป็นหลัก สะท้อนให้เห็นว่า แม้กลไกจะแตกต่างกัน แต่กิจกรรมสร้างสรรค์ล้วนส่งผลดีต่อสุขภาพของทั้งสองเพศ