ภาวะกลัวการสอดใส่ขณะมีเพศสัมพันธ์ คืออะไร? ส่งผลต่อความสัมพันธ์แค่ไหน?

หมอดาว พญ.ฉัตรดาว จางวางกร แพทย์เฉพาะทางสาขาเวชศาสตร์ครอบครัว (ว.40702) และพิธีกรรายการ TNN Health ให้ความรู้เรื่องความสัมพันธ์เกี่ยวกับ ภาวะกลัวการสอดใส่ ซึ่งเกิดในผู้หญิง โดยหมอดาวอธิบายว่า

ภาวะกลัวเจ็บกลัวการสอดใส่ขณะมีเพศสัมพันธ์ในเพศหญิง หรือ Vaginismus คืออะไร

Vaginismus คือ ภาวะที่กล้ามเนื้อรอบๆช่องคลอด หรือส่วน Pelvic Floor หดเกร็งโดยอัตโนมัติ เมื่อมีการพยายามสอดใส่ ไม่ว่าจะเป็น อวัยวะเพศ ผ้าอนามัยแบบสอด หรือจากการตรวจภายใน

ทำให้เจ็บหรือสอดใส่ไม่ได้ ซึ่งสาเหตุหลัก อาจมาได้จาก

• จิตใจ กลัวเจ็บ ประสบการณ์ไม่ดีในอดีต ความเครียด ความสัมพันธ์ในชีวิตคู่ที่ไม่ดี เช่น มีประวัติคู่รักนอกใจ ไม่ไว้วางใจคู่รัก การทะเลาะเบาะแว้งใช้กำลังของคู่รัก โดนกระทำรุนแรงทางเพศ
• ความเชื่อ ทัศนคติ ซึ่งถูกปลูกฝังว่า sex เป็นเรื่องผิด
• ร่างกาย  มีการอักเสบ การติดเชื้อ หรือ มีภาวะฮอร์โมนที่ผิดปกติ

ซึ่งพยาธิสรีรวิทยา มีองค์ประกอบทั้งทาง ชีวภาพ + จิตใจ + ประสบการณ์ คือ เมื่อระบบประสาทรับรู้จะตีความเป็น “อันตราย/ความเจ็บ” สั่งให้กล้ามเนื้อ pelvic floor เกร็งทันที เมื่อเกร็ง หากยิ่งฝืนจะยิ่งเจ็บ ยิ่งกลัว ก็จะยิ่งเกร็ง เป็นวงจรอุบาทว์

การรักษาจำต้องมีการให้ประวัติที่ละเอียด ตรวจร่างกายอย่างนุ่มนวล และเปิดใจคุยเรื่องความสัมพันธ์ ชีวิตคู่ หาสาเหตุที่แท้จริง และมักจะมีการทำ Pelvic floor physical therapy หรือการฝึกคลายกล้ามเนื้อ บริเวณอวัยวะเพศ ผึกผ่อน คลายลมหายใจลดความเครียด การใช้ vaginal dilator หรือ ตัวช่วยขยายช่องคลอดแบบค่อยเป็นค่อยไป รวมถึง Psychosexual therapy เพื่อแก้ที่ต้นเหตุทางใจ ใช้ lubricant ลดเสียดสี เป็นต้น

และถ้าหากคู่รักมีความเข้าใจ พร้อมเปิดใจที่จะสื่อสาร เปิดพื้นที่ปลอดภัย ไม่กดดัน เคารพขอบเขตและจังหวะการฟื้นตัว ของคนไข้ ก็จะยิ่งได้ผลดีในการรักษา

Vaginismus คือ รีเฟล็กซ์การป้องกันตัวของร่างกาย ที่แก้ได้ด้วยการ ปรับกันใหม่ทั้งกายและใจ แบบค่อยเป็นค่อยไป ไม่ใช่เรื่องของ “ฝืน” แต่เป็นเรื่องของ “ฟื้นความรู้สึกปลอดภัย” และสร้างทัศนคติเรื่องเพศในเชิงบวกใหม่อย่างเป็นระบบค่ะ