เดือดคนละซีกโลก! ส่องกลไกความร้อน ยุโรป-ไทย ในวันที่โลกไม่เหมือนเดิม

คลื่นความร้อน: ภัยเงียบที่ไม่ควรมองข้าม

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา หลายพื้นที่ทั่วโลก รวมถึงประเทศไทย ต้องเผชิญกับอุณหภูมิที่สูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง จนเกิดปรากฏการณ์ที่เรียกว่า "คลื่นความร้อน" ซึ่งส่งผลกระทบต่อสุขภาพ เศรษฐกิจ และการดำเนินชีวิตของประชาชนในวงกว้าง แม้จะเป็นภัยธรรมชาติที่มองไม่เห็นเหมือนพายุหรือน้ำท่วม แต่กลับสร้างความเสียหายและคร่าชีวิตผู้คนได้ไม่น้อย

คลื่นความร้อนกระทบหนักทั่วยุโรป

เรื่องนี้ ดร. เทดรอส อัดฮานอม เกเบรเยซุส ผู้อำนวยการองค์การอนามัยโลก หรือ WHO เปิดเผยว่า คลื่นความร้อนรุนแรงที่แผ่ปกคลุมทวีปยุโรปส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตแล้วมากกว่า 1,300 คน นับตั้งแต่เริ่มเผชิญวิกฤตสภาพอากาศตั้งแต่วันที่ 21 มิถุนายนเป็นต้นมา เฉพาะในฝรั่งเศสพบผู้เสียชีวิตจากสภาพอากาศร้อนจัดแล้วกว่า 1,000  คน  ภายในเวลาเพียงไม่กี่วัน 

กว่าร้อยละ 85 ของผู้เสียชีวิตเป็นกลุ่มผู้สูงอายุที่มีอายุตั้งแต่ 65 ปีขึ้นไป และพบอัตราการเสียชีวิตภายในที่พักอาศัยพุ่งสูงขึ้นถึงร้อยละ 40 ส่วนอีกหลายสิบคนเสียชีวิตเพราะลงเล่นน้ำคลายร้อนตามแหล่งน้ำต่างๆ ซึ่งไม่ได้มีการอนุญาตให้ลงเล่น 

สภาพอากาศร้อนจัดส่งผลให้หลายประเทศเผชิญอุณหภูมิสูงเป็นสถิติใหม่ 

โดยที่เยอรมนี สถานีตรวจวัดอากาศในเมืองคอสเช่น ใกล้ชายแดนโปแลนด์ วัดอุณหภูมิได้สูงสุดเป็นประวัติการณ์ที่ 41.7 องศาเซลเซียสเมื่อ 28 มิถุนายนตามเวลาท้องถิ่น ทำลายสถิติเดิมที่เพิ่งเกิดขึ้นเมื่อ 27 มิถุนายน  

นอกจากนี้ เมืองคุบชุตซ์ ในรัฐแซกโซนียังบันทึกสถิติมหาโหดด้วยอุณหภูมิตอนกลางคืนที่สูงถึง 29.4 องศาเซลเซียส ซึ่งนับเป็นคืนที่ร้อนที่สุดนับตั้งแต่เริ่มมีการบันทึกสถิติ 

ส่วนที่สาธารณรัฐเช็ก บันทึกสถิติร้อนที่สุดครั้งใหม่ที่เมือดอคซานี ทางตอนเหนือของกรุงปราก ด้วยอุณหภูมิสูงถึง 41.1 องศาเซลเซียส เชนเดียวกับที่โปแลนด์ ทำลายสถิติอุณหภูมิสูงสุดตลอดกาลของประเทศเช่นกัน โดยวัดได้ 40.5 องศาเซลเซียส ที่เมืองสลูบิเซ ส่งสัญญาณว่าคลื่นความร้อนระลอกนี้่ขยายตัวจากยุโรปตะวันตกไปถึงยุโรปตะวันออกแล้ว

คลื่นความร้อนในยุโรป เกิดจากอะไร

- เกิดจากความกดอากาศสูงขนาดใหญ่ปกคลุมพื้นที่เดิมเป็นเวลาหลายวัน ทำให้อากาศเกิดการจมตัว เมฆลดลงท้องฟ้าแจ่มใส และพื้นผิวโลกได้รับรังสีจากดวงอาทิตย์อย่างต่อเนื่อง

-การเคลื่อนตัวของมวลอากาศร้อนจากแอฟริกาเหนือและความแห้งของพื้นทวีป ทำให้เกิดการสะสมความร้อนอย่างต่อเนื่อง จนอุณหภูมิสงกว่าค่าปกติ

-หลายพื้นที่อุณหภูมิสูงกว่า 40 องศาฯ

ความร้อนในประเทศไทย

- เกิดจากการอ่อนกำลังของมรสุม

- เกิดเมื่อมีฝนทิ้งช่วง

- เกิดเมื่อมีการจมตัวของอากาศในช่วงที่ระบบความกดอากาศสูงมีอิทธิพล

- เมื่อประกอบกับอิทธิพลของเอลนีโญและความชื้นในดินที่ลดลง จะทำให้พลังงานจากดวงอาทิตย์ถูกเปลี่ยนเป็นความร้อนที่พื้นผิวมากขึ้น ส่งผลให้อุณหภูมิสูงกว่าค่าปกติ

- ภาคเหนือ อีสาน กลาง เคยตรวจวัดอุณหภูมิได้สูงกว่า 44 องศาฯ

(อ่านข่าว ; เจาะลึก “ซูเปอร์เอลนีโญ” ไทยอาจร้อนจนระบบไฟฟ้า-แรงงาน ทนไม่ไหว)

คลื่นความร้อนรุนแรงในยุโรป เกินในประเทศไทยได้หรือไม่?

กรมอุตุนิยมวิทยา เผยว่า คลื่นความร้อนรุนแรงที่เกิดขึ้นในหลายประเทศของ “ยุโรป” ช่วงปลายเดือนมิถุนายน 2569 หลายพื้นที่มีอุณหภูมิสูงกว่า 40°C

ในทางอุตุนิยมวิทยา ประเทศไทยมีโอกาสเกิดอากาศร้อนจัดได้ แต่กลไกการเกิดและลักษณะของเหตุการณ์ แตกต่างจากคลื่นความร้อนในยุโรป เนื่องจากทั้งสองภูมิภาคมีภูมิอากาศและระบบบรรยากาศที่แตกต่างกัน

ยุโรปได้รับอิทธิพลจากพลวัตของบรรยากาศในละติจูดกลาง ขณะที่ประเทศไทยได้รับอิทธิพลจากระบบมรสุมและความแปรปรวนของมหาสมุทรถึงบรรยากาศเขตร้อนเป็นสำคัญ ผลกระทบจากความร้อนก็มีความแตกต่างกันตามลักษณะภูมิอากาศและการปรับตัวของประชาชน

ความเสี่ยงของประเทศไทยไม่ได้อยู่ที่การเกิดเหตุการณ์แบบเดียวกับยุโรป แต่เป็นการที่กลไกตามธรรมชาติของภูมิอากาศเขตร้อนทำงานบนพื้นฐานของโลกที่มีอุณหภูมิสูงขึ้น ส่งผลให้เหตุการณ์อากาศร้อนจัดมีแนวโน้มเกิดบ่อยขึ้น และอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพ ทรัพยากรน้ำ พลังงาน และภาคเกษตรมากขึ้น 

การติดตามสถานะของเอลนีโญ ความแรงของมรสุม และการพยากรณ์อากาศจากกรมอุตุนิยมวิทยาอย่างต่อเนื่อง จึงเป็นเครื่องมือสำคัญในการประเมินความเสี่ยงและเตรียมความพร้อมของภาคส่วนต่าง ๆ ประชาชนควรติดตามข้อมูลพยากรณ์อากาศและประกาศเตือนจากกรมอุตุนิยมวิทยาอย่างสม่ำเสมอ เพื่อรู้เท่าทันสถานการณ์ เตรียมพร้อม และปรับตัวได้อย่างเหมาะสมบนพื้นฐานของข้อมูลทางวิทยาศาสตร์

ไทยประเทศไทยไม่มีคลื่นความร้อนเกิดขึ้นอย่างเช่นที่เกิดกับยุโรป 

เนื่องจากทั้งสองภูมิภาคตั้งอยู่ในเขตภูมิอากาศที่แตกต่างกันและถูกควบคุมในระบบบรรยากาศคนละประเภท อย่างไรก็ตาม ควรติดตามพยากรณ์อากาศอย่างสม่ำเสมอ เพื่อรู้เท่ากันสถานการณ์ และปรับตัวต่อสภาพอากาศได้อย่างเหมาะสม

(อ่านข่าว : เปิดเมืองเสี่ยงอันตราย "ซูเปอร์เอลนีโญ" เวียดนาม-ไทย ทำไมถูกจัดในกลุ่มเสี่ยงที่สุด)