หิมาลัยเดือด! ธารน้ำแข็งถล่ม เปลี่ยนภูเขาเป็น “สึนามิ”

เกิดเหตุอุทกภัยและน้ำป่าไหลหลากครั้งใหญ่บริเวณชายแดน เนปาลและทิเบตของจีน เมื่อวันที่ 26 สิงหาคม 2569 เบื้องต้นพบผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 160 ราย แบ่งเป็นฝั่งเนปาล 157 ราย และฝั่งทิเบต/จีน 3 ราย ขณะที่คาดว่ายอดผู้เสียชีวิตอาจเพิ่มขึ้นอีก

แต่ภัยพิบัติครั้งนี้ไม่ได้เกิดจากฝนตกหนักเป็นหลัก หากเป็นผลจาก ปัจจัยทางธรณีวิทยาที่เกิดขึ้นอย่างฉับพลัน ผสมกับสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลง จนทำให้มวลน้ำแข็ง หิน และน้ำมหาศาลทะลักลงจากเทือกเขาหิมาลัย รุนแรงราวกับ “สึนามิบนภูเขา”

สาเหตุสำคัญประการแรกคือ แผ่นดินไหวและการถล่มของธารน้ำแข็ง หรือ Ice-Rock Avalanche ผู้เชี่ยวชาญและหน่วยงานด้านธรณีวิทยาระบุว่า พื้นที่ดังกล่าวเกิดแรงสั่นสะเทือนจากแผ่นดินไหวขนาดเล็ก ประมาณ 4.4–5.2 ซึ่งอาจเป็นตัวกระตุ้นให้ส่วนล่างของธารน้ำแข็งขนาดมหึมาบนเทือกเขาหิมาลัยแตกตัวและพังถล่มลงมา

มวลน้ำแข็งและก้อนหินจำนวนมหาศาลตกลงสู่ก้นหุบเขาและแม่น้ำ Lhende Khola ซึ่งเป็นแม่น้ำสายสำคัญบริเวณชายแดนเนปาล-ทิเบต ก่อนก่อให้เกิดมวลดินและโคลนถล่ม รวมถึงสร้างแรงกระแทกต่อระบบทางน้ำ จนนำไปสู่ น้ำป่าไหลหลากอย่างฉับพลัน

กระแสน้ำและเศษซากที่ไหลลงจากภูเขาได้ซัดพื้นที่ด้านล่างอย่างรุนแรง ทั้งหมู่บ้าน ถนน สะพานเชื่อมพรมแดน และโครงการเขื่อนไฟฟ้าได้รับความเสียหาย ขณะที่ฝั่งทิเบตเกิดดินโคลนถล่มบริเวณ ท่าเรือจี๋หลง หรือ Gyirong Port ซึ่งเป็นจุดผ่านแดนสำคัญ ทำให้เส้นทางคมนาคมและโครงสร้างพื้นฐานได้รับผลกระทบ

แม้แผ่นดินไหวอาจเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดการถล่มครั้งนี้ แต่สิ่งที่นักวิทยาศาสตร์กำลังจับตาคือ สภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลงและภาวะโลกร้อน เพราะอุณหภูมิที่สูงขึ้นกำลังส่งผลต่อธารน้ำแข็งทั่วเทือกเขาหิมาลัย

นักวิทยาศาสตร์และกลุ่มวิจัยด้านสภาพภูมิอากาศ ICIMOD ชี้ว่า การที่อุณหภูมิสูงขึ้นทำให้ธารน้ำแข็งเปราะบางมากขึ้น และเพิ่มความเสี่ยงต่อเหตุการณ์น้ำแข็ง หิน และมวลน้ำถล่มอย่างฉับพลัน ซึ่งอาจกลายเป็นภัยพิบัติที่เกิดขึ้นบ่อยขึ้นในอนาคต

ดังนั้น ภัยพิบัติครั้งนี้จึงสะท้อนให้เห็นว่า ภาวะโลกร้อนไม่ได้หมายถึงเพียงอากาศที่ร้อนขึ้น แต่ยังสามารถเปลี่ยนแปลงเสถียรภาพของภูเขา ธารน้ำแข็ง และระบบน้ำ จนภัยธรรมชาติที่เกิดขึ้นอย่างฉับพลันมีศักยภาพสร้างความเสียหายรุนแรงขึ้น