เผยเหตุค่าฝุ่นพุ่ง! 4 ปัจจัยสภาพอากาศเอื้อต่อการสะสม PM2.5

ในช่วงต้นปีของทุกปี ประเทศไทยมักเผชิญกับปัญหาค่าฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 ที่พุ่งสูงอย่างต่อเนื่อง สาเหตุสำคัญมาจากสภาพอากาศที่เอื้อต่อการกักเก็บฝุ่นละอองไว้ใกล้พื้นดิน ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนในวงกว้าง

ดร.สนธิ คชวัฒน์ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมไทย เปิดเผยว่า ระดับฝุ่น PM2.5 ได้รับอิทธิพลจากปัจจัยหลัก 4 ประการ ได้แก่ แหล่งกำเนิดมลพิษ อุณหภูมิ ความเร็วลม และความชื้นสัมพัทธ์ในอากาศ

โดยปัจจัยแรก คือแหล่งกำเนิดฝุ่น PM2.5 ซึ่งส่วนใหญ่มาจากการเผาไหม้เชื้อเพลิง เช่น แก๊สโซลีน น้ำมันดีเซล รวมถึงการเผาตอซัง ฟางข้าว วัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร และการเผาในที่โล่ง เช่น ไฟป่า แหล่งกำเนิดเหล่านี้ก่อให้เกิดอนุภาคขนาดเล็กที่ลอยสะสมอยู่ในบรรยากาศ

ปัจจัยที่สอง คืออุณหภูมิในบรรยากาศ หากอุณหภูมิต่ำกว่า 30 องศาเซลเซียส และมีมวลอากาศเย็นปกคลุมใกล้พื้นดิน จะส่งผลให้ฝุ่น PM2.5 สะสมในระดับสูงขึ้น เนื่องจากอากาศเย็นมีลักษณะกดทับและกักเก็บมลพิษไว้ใกล้พื้นผิวโลก

ปัจจัยที่สาม คือความเร็วลม โดยเฉพาะลมในแนวราบ หากมีความเร็วต่ำกว่า 3 เมตรต่อวินาที หรือประมาณ 10 กิโลเมตรต่อชั่วโมง จะทำให้ฝุ่นไม่สามารถกระจายตัวออกไปได้ ส่งผลให้เกิดการสะสมและเพิ่มความรุนแรงของมลพิษทางอากาศ

ปัจจัยสุดท้าย คือความชื้นสัมพัทธ์ในอากาศ ซึ่งพบว่าหากอยู่ในช่วง 50-84% ระดับฝุ่นจะเพิ่มสูงขึ้น เนื่องจากอนุภาคฝุ่นสามารถจับตัวกับความชื้นได้ดี แต่หากความชื้นสัมพัทธ์อยู่ในช่วง 30-50% จะช่วยลดระดับฝุ่นลง เนื่องจากเอื้อต่อการกระจายตัวของมลพิษในบรรยากาศ ทั้งนี้ ประเทศที่มีลักษณะอากาศร้อนชื้นจึงมักประสบปัญหาฝุ่นละอองสูงกว่าประเทศเขตหนาว

ดร.สนธิ ระบุเพิ่มเติมว่า แม้สภาพอากาศจะเป็นปัจจัยที่ไม่สามารถควบคุมได้โดยตรง แต่สิ่งที่ทุกภาคส่วนสามารถร่วมมือกันทำได้ คือการลดและควบคุมแหล่งกำเนิดฝุ่นจากต้นทาง ซึ่งถือเป็นกุญแจสำคัญในการแก้ไขปัญหาฝุ่น PM2.5 อย่างยั่งยืน