เพราะอะไร เมื่อเรามองท้องฟ้า ดวงจันทร์ ถึงทำให้เรามีความสุขขึ้นได้?

เคยรู้สึกไหมว่า วันไหนที่เครียดๆ มีเรื่องกังวล หรือ รู้สึกไม่สบายใจ แต่เมื่อหันไปมองดวงจันทร์ ท้องฟ้า ภูเขา หรือเส้นขอบฟ้าทะเลตอนพระอาทิตย์ตกดิน ก็ทำให้รู้สึกดีขึ้นได้แล้ว นี่คือผลการตอบสนองที่เรียกว่าภาวะ Awe หรือภาวะที่เรารู้สึกตื่นตาตื่นใจกับสิ่งใหญ่ๆ รอบตัว ทำให้สมองลืมความกังวลไปชั่วขณะ

"อัศจรรย์ตื่นตาตื่นใจ"

บทความ The Science of Awe จาก Greater Good Science Center อธิบายเชิงจิตวิทยาของ ภาวะ Awe ไว้ว่า การเผชิญกับสิ่งที่ใหญ่โตเกินตัว ไม่ว่าจะเป็นดวงจันทร์ ภูเขา ท้องฟ้าสร้างความรู้สึกอัศจรรย์ ตื่นตาตื่นใจ และส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางสรีรวิทยา เช่น อัตราการเต้นของหัวใจเปลี่ยนไป อาการขนลุก หรือความรู้สึกหนาววาบตามร่างกาย 

อาการเหล่านี้ทำงานเชื่อมโยงกับสมองส่วนที่ควบคุมด้านอารมณ์และความรู้สึก การศึกษาเมื่อปี 1995 เกี่ยวกับ Attention Restoration Theory พบว่า ความรู้สึกตื่นตาตื่นใจ เชื่อมโยงกับการทำงานของ  Amygdala ซึ่งเป็นศูนย์กลางประมวลผลด้านอารมณ์ ทำให้ควบคุมความเครียดได้ดีขึ้น และช่วยเพิ่มความสุขได้

กลไกการลดความเครียดของภาวะ Awe

• ทำให้ปัจจุบันขณะหยุดนิ่ง

ความรู้สึกทึ่งดึงความสนใจออกจากปัญหาเดิมๆ และความกังวลในอดีตหรืออนาคต

• ลดอัตตา (Small Self)

ทำให้รู้สึกว่าปัญหาที่เราเผชิญอยู่เป็นเรื่องเล็กน้อยเมื่อเทียบกับความยิ่งใหญ่ตรงหน้า

• กระตุ้นการรับรู้เชิงบวก

เพิ่มความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของบางสิ่งที่ใหญ่กว่าตัวเอง ซึ่งช่วยลดสารคอร์ติซอล (Cortisol) หรือฮอร์โมนความเครียด

เราเป็นแค่จุดเล็กๆ ของโลกใบนี้ 

ในช่วงที่เกิดปัญหา ความเครียด หรือกังวลใจ แน่นอนว่า เราจะรู้สึกว่าสิ่งที่เราเผชิญอยู่เป็นเรื่องใหญ่เกินจะทนไหว แต่เมื่อเราได้เจอธรรมชาติที่ใหญ่ยิ่งกว่า ความตื่นตาตื่นใจ กลับทำให้เห็นว่า แท้จริงแล้ว เราเป็นแค่จุดเล็กๆ ของโลกที่กว้างใหญ่ใบนี้ 

หรือ เรากำลังสู่ภาวะ “ตัวตนที่เล็กลง” หรือ small self ซึ่งเป็นการรับรู้ว่าตนเองเป็นเพียงส่วนเล็ก ๆ ของโลกที่กว้างใหญ่ ส่งผลให้มุมมองต่อชีวิตเปลี่ยนไป หลายคนจะเกิดความคิดว่า ความเครียดที่มี กลายเป็นสิ่งเล็กน้อยเมื่อเทียบกับสิ่งที่ตรงหน้าตอนนั้น เมื่อความคิดลึกซึ่งขึ้น จะช่วยเพิ่มอารมณ์เชิงบวกและลดความยึดติดกับวัตถุนิยม

ศิลปะดลใจ 

ภาวะ Awe ยังเป็นที่มาของการสร้างสรรค์ผลงานศิลปะ ที่ถ่ายทอดความยิ่งใหญ่ของธรรมชาติ ภูเขา หรือเหตุการณ์ทางธรรมชาติ เช่น ภูเขาไฟปะทุ พายุบ้าคลั่ง ทิวทัศน์กว้างใหญ่ ภาพเหล่านี้ช่วยให้ความรู้สึกตื่นตา และอัศจรรย์ใจในเวลาเดียวกัน หลายครั้ง ศิลปินเรียกภาพวาดแนวนี้ ว่า awe-inspiring 

นำพาตัวเองเข้าสู่ภาวะ Awe ช่วยให้ผ่อนคลายได้มากขึ้น 

ตัวอย่างการเข้าสู่ภาวะ Awe เช่น การมองท้องฟ้า ดวงดาว หรือดวงจันทร์ การชมวิวทิวทัศน์ที่กว้างใหญ่ เช่น ภูเขา หรือทะเล การฟังเพลงที่ทรงพลัง หรือดูงานศิลปะที่งดงาม จะช่วยให้สมองผ่อนคลายได้มากขึ้น