โลกเดือดไม่ใช่เรื่องไกลตัว ยูเอ็นย้ำประเทศปล่อยคาร์บอน ต้องรับผิดชอบ!

ท่ามกลางวิกฤตโลกร้อนที่ทวีความรุนแรง องค์การสหประชาชาติ หรือยูเอ็น กำลังเดินหน้าผลักดันให้ประเทศสมาชิกทั่วโลกยกระดับความรับผิดชอบด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมากขึ้น ผ่านมติสำคัญที่ตอกย้ำว่า “ทุกประเทศมีพันธกรณีทางกฎหมาย” ในการปกป้องสภาพภูมิอากาศโลก ความเคลื่อนไหวครั้งนี้ถูกจับตาในฐานะก้าวสำคัญของ “ความยุติธรรมด้านสภาพภูมิอากาศ” ที่อาจส่งผลต่อกฎหมายและคดีสิ่งแวดล้อมทั่วโลกในอนาคต 

จุดเริ่มต้นของมติดังกล่าวมาจากประเทศหมู่เกาะเล็กอย่าง “วานูอาตู” ซึ่งเป็นหนึ่งในชาติที่ได้รับผลกระทบจากภาวะโลกร้อนอย่างหนัก ทั้งระดับน้ำทะเลที่เพิ่มขึ้น พายุรุนแรง และภัยพิบัติทางธรรมชาติ โดยวานูอาตูได้ผลักดันให้สมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติร้องขอความเห็นทางกฎหมายจาก International Court of Justice หรือศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ เกี่ยวกับหน้าที่ของรัฐในการรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ 

ก่อนหน้านี้ ศาลโลกได้วินิจฉัยว่า ประเทศต่างๆ มีหน้าที่ภายใต้กฎหมายระหว่างประเทศในการดำเนินมาตรการลดผลกระทบจากภาวะโลกร้อน และหากละเลย อาจนำไปสู่การเรียกร้อง “การชดใช้ความเสียหาย” จากประเทศที่ได้รับผลกระทบโดยตรงได้ แม้คำวินิจฉัยดังกล่าวจะไม่มีผลผูกพันทางกฎหมายโดยตรง แต่ถือเป็นหลักอ้างอิงสำคัญสำหรับคดีสิ่งแวดล้อมและนโยบายสาธารณะทั่วโลก 

ล่าสุด สมัชชาใหญ่ยูเอ็นได้ลงมติรับรองร่างมติที่สนับสนุนคำวินิจฉัยของศาลโลก ด้วยคะแนนเสียงสนับสนุน 141 ประเทศ แม้จะมีบางชาติคัดค้านและงดออกเสียง โดยเลขาธิการยูเอ็น António Guterres ระบุว่า มติดังกล่าวถือเป็น “การยืนยันพลังของกฎหมายระหว่างประเทศ ความยุติธรรมด้านสภาพภูมิอากาศ และความรับผิดชอบของรัฐ” พร้อมเรียกร้องให้ทั่วโลกเร่งเปลี่ยนผ่านออกจากเชื้อเพลิงฟอสซิล ซึ่งเป็นต้นตอหลักของวิกฤตสภาพภูมิอากาศ 

อย่างไรก็ตาม ระหว่างการเจรจา ร่างมติดังกล่าวถูกปรับลดความเข้มข้นลง หลังเผชิญแรงกดดันจากประเทศผู้ปล่อยก๊าซเรือนกระจกรายใหญ่ หลายประเด็นสำคัญ เช่น การจัดตั้ง “ทะเบียนความเสียหายจากสภาพภูมิอากาศ” เพื่อรวบรวมหลักฐานความเสียหายจากโลกร้อน ถูกถอดออกจากร่างสุดท้าย เนื่องจากหลายประเทศกังวลว่าอาจนำไปสู่การเรียกร้องค่าเสียหายในอนาคต 

แม้มติดังกล่าวจะยังไม่ใช่กฎหมายบังคับใช้โดยตรง แต่นักเคลื่อนไหวและนักกฎหมายด้านสิ่งแวดล้อมมองว่า นี่คือหมุดหมายสำคัญที่ทำให้ “ภาระหน้าที่ด้านสภาพภูมิอากาศ” ถูกยกระดับขึ้นในเวทีโลก และอาจกลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการผลักดันให้รัฐบาลต่างๆ ต้องดำเนินนโยบายลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างจริงจังมากขึ้นในอนาคต 

การเคลื่อนไหวครั้งนี้สะท้อนให้เห็นว่า วิกฤตโลกร้อนไม่ได้เป็นเพียงประเด็นสิ่งแวดล้อมอีกต่อไป แต่กำลังกลายเป็นเรื่องของ “ความรับผิดชอบทางกฎหมายและสิทธิมนุษยชน” ที่ทั่วโลกไม่อาจเพิกเฉยได้อีกแล้ว ท่ามกลางแรงกดดันจากภัยพิบัติทางธรรมชาติที่รุนแรงขึ้นทุกปี และเสียงเรียกร้องจากประเทศเปราะบางที่ต้องการความเป็นธรรมด้านสภาพภูมิอากาศอย่างเร่งด่วน

ภาพ: NOAA

ที่มา: france24.com

_____

#TNNEARTH #โลกร้อน #ภาวะโลกร้อน #การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ #วานูอาตู