14 ก.ค. “วันรู้จักฉลาม” จากนักล่ากลายเป็นผู้ถูกล่า! พบ "ฉลาม" ลดลงกว่า 70% ทั่วโลก

ทุกวันที่ 14 กรกฎาคม ของทุกปี ตรงกับ "วันรู้จักฉลาม" (Shark Awareness Day) ซึ่งจัดขึ้นเพื่อสร้างความรู้ ความเข้าใจ และความตระหนักถึงความสำคัญของฉลามต่อระบบนิเวศทางทะเล รวมถึงรณรงค์ให้เกิดการอนุรักษ์ฉลามและแหล่งอาศัยของพวกมันที่กำลังเผชิญภัยคุกคามจากกิจกรรมของมนุษย์ทั่วโลก

แม้ภาพจำของฉลามในสื่อและภาพยนตร์มักทำให้หลายคนมองว่าเป็นสัตว์นักล่าที่ดุร้ายและอันตราย แต่ในความเป็นจริง ฉลามเป็นหนึ่งในสัตว์ที่มีบทบาทสำคัญที่สุดของมหาสมุทร โดยทำหน้าที่เป็น ผู้ล่าลำดับสูงสุด (Apex Predator) ช่วยควบคุมจำนวนประชากรสัตว์ทะเลไม่ให้บางชนิดเพิ่มจำนวนมากเกินไป จนเสียสมดุลของห่วงโซ่อาหาร การคงอยู่ของฉลามจึงมีส่วนช่วยรักษาความอุดมสมบูรณ์และความหลากหลายทางชีวภาพของทะเลในระยะยาว

นักวิทยาศาสตร์อธิบายว่า เมื่อประชากรฉลามลดลง จะส่งผลให้สัตว์ทะเลที่เป็นเหยื่อเพิ่มจำนวนมากผิดปกติ กระทบต่อสิ่งมีชีวิตชนิดอื่นเป็นลูกโซ่ และอาจส่งผลต่อแนวปะการัง แหล่งหญ้าทะเล ตลอดจนทรัพยากรประมงที่มนุษย์พึ่งพา จึงถือว่าฉลามเป็นหนึ่งใน "ดัชนีชี้วัดสุขภาพของมหาสมุทร" ที่สำคัญ

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันประชากรฉลามทั่วโลกกำลังลดลงอย่างน่าเป็นห่วง สหภาพนานาชาติเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN) ระบุว่า ฉลามและกระเบนหลายชนิดอยู่ในสถานะเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ โดยมีสาเหตุหลักจากการทำประมงเกินขนาด การติดเครื่องมือประมงโดยไม่ได้ตั้งใจ (Bycatch) การสูญเสียแหล่งที่อยู่อาศัย รวมถึงการลักลอบล่าฉลามเพื่อนำครีบไปใช้ในเชิงพาณิชย์

ผลการศึกษาระดับนานาชาติยังพบว่า ในช่วงประมาณ 50 ปีที่ผ่านมา ประชากรฉลามและกระเบนในมหาสมุทรทั่วโลกลดลงมากกว่า 70% จากแรงกดดันของการประมงเชิงพาณิชย์ ทำให้หลายประเทศเพิ่มมาตรการคุ้มครองฉลาม จำกัดการจับ และจัดตั้งเขตอนุรักษ์ทางทะเลเพื่อฟื้นฟูประชากรสัตว์นักล่าชนิดนี้

สำหรับประเทศไทย พบฉลามมากกว่า 70 ชนิด ทั้งในอ่าวไทยและทะเลอันดามัน โดยหลายชนิดอยู่ภายใต้การคุ้มครองตามกฎหมาย และมีการดำเนินมาตรการอนุรักษ์อย่างต่อเนื่อง เนื่องจากฉลามมีบทบาทสำคัญต่อความสมบูรณ์ของระบบนิเวศทางทะเลและความยั่งยืนของทรัพยากรประมง

ผู้เชี่ยวชาญด้านทะเลย้ำว่า การอนุรักษ์ฉลามไม่ได้หมายถึงการปกป้องสัตว์เพียงชนิดเดียว แต่เป็นการรักษาสมดุลของมหาสมุทรทั้งระบบ ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อความมั่นคงทางอาหาร เศรษฐกิจ และความหลากหลายทางชีวภาพของโลก

เนื่องในวันรู้จักฉลาม จึงมีการเชิญชวนให้ประชาชนร่วมเรียนรู้ข้อมูลที่ถูกต้องเกี่ยวกับฉลาม ลดความเข้าใจผิดที่เกิดจากภาพจำในสื่อ สนับสนุนการบริโภคอาหารทะเลจากแหล่งที่ยั่งยืน ไม่สนับสนุนผลิตภัณฑ์จากครีบฉลาม และร่วมกันอนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเล เพื่อให้มหาสมุทรยังคงอุดมสมบูรณ์และสามารถส่งต่อความหลากหลายทางชีวภาพให้กับคนรุ่นต่อไป.