กระบองเพชรยังไม่รอด พืชทนแล้งยังยอมแพ้ เพราะโลกกำลังร้อนเกินขีดจำกัด

แม้แต่ “กระบองเพชร” ที่ขึ้นชื่อว่าเป็นพืชทนแล้งและทนความร้อนมากที่สุดชนิดหนึ่งของโลก ก็อาจไม่สามารถรับมือกับวิกฤตโลกร้อนที่รุนแรงขึ้นได้อีกต่อไป ผลการศึกษาล่าสุดพบว่า อุณหภูมิที่เพิ่มสูงขึ้นประกอบกับภัยแล้งสุดขั้ว กำลังคุกคามการอยู่รอดของกระบองเพชรทั่วโลก โดยกว่า 1 ใน 4 ของสายพันธุ์ที่ศึกษาอาจสูญเสียพื้นที่อยู่อาศัยที่เหมาะสมมากกว่า 80% ภายในสิ้นศตวรรษนี้

งานวิจัยที่เผยแพร่ในวารสารวิชาการ Nature เมื่อวันที่ 11 พ.ย. 69 เปิดเผยว่า นักวิทยาศาสตร์ได้วิเคราะห์ข้อมูลการพบกระบองเพชรทั่วโลกเกือบ 650,000 รายการ ครอบคลุมกระบองเพชรเกือบ 1,000 สายพันธุ์ โดยนำข้อมูลภัยแล้งรุนแรงมาประเมินร่วมกับแบบจำลองการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

ผลการศึกษาพบว่า กระบองเพชรมากกว่า 25% ของสายพันธุ์ที่ศึกษา อาจสูญเสียพื้นที่ที่มีสภาพภูมิอากาศเหมาะสมต่อการดำรงชีวิตมากกว่า 80% ภายในปี 2643 โดยเฉพาะพื้นที่ในทวีปอเมริกาใต้และอเมริกากลาง เช่น ชิลี อาร์เจนตินา เปรู และเอกวาดอร์ ซึ่งเป็นแหล่งความหลากหลายของกระบองเพชรที่สำคัญของโลก

นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยแอริโซนาอธิบายว่า แม้กระบองเพชรจะวิวัฒนาการมาเพื่ออยู่รอดในสภาพอากาศร้อนและแห้งแล้ง แต่การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกำลังผลักดันให้พืชเหล่านี้ต้องเผชิญสภาพแวดล้อมที่รุนแรงเกินกว่าที่เคยปรับตัวรับมือมาตลอดประวัติศาสตร์วิวัฒนาการ

ปัจจุบัน กระบองเพชรมากกว่า 30% ของสายพันธุ์ทั่วโลกถูกจัดอยู่ในกลุ่มที่ถูกคุกคามอยู่แล้ว จากการสูญเสียถิ่นอาศัยและการลักลอบค้าพืชหายาก ขณะที่ภัยแล้งรุนแรงในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ยังทำให้กระบองเพชรบางชนิดในทะเลทรายอาตากามาของชิลี และพื้นที่รัฐแอริโซนาของสหรัฐอเมริกา ยืนต้นตายเป็นจำนวนมาก

นักวิทยาศาสตร์เตือนว่า หากอุณหภูมิโลกยังเพิ่มสูงขึ้นและภัยแล้งยาวนานกว่าเดิม กระบองเพชรหลายสายพันธุ์อาจเผชิญความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์มากขึ้น พร้อมเสนอให้เร่งอนุรักษ์พื้นที่ธรรมชาติ และพิจารณาช่วยย้ายเมล็ดพันธุ์ไปยังพื้นที่ที่มีสภาพภูมิอากาศเหมาะสม เพื่อเพิ่มโอกาสในการอยู่รอด

ผลการศึกษาครั้งนี้สะท้อนให้เห็นว่า วิกฤตโลกร้อนไม่ได้คุกคามเฉพาะสิ่งมีชีวิตที่อ่อนไหวต่อความร้อนเท่านั้น แต่แม้แต่พืชที่ขึ้นชื่อว่าทนทานที่สุดอย่างกระบองเพชรก็ยังได้รับผลกระทบ หากโลกยังเผชิญอุณหภูมิสูงขึ้นและภัยแล้งสุดขั้วอย่างต่อเนื่อง ความหลากหลายทางชีวภาพอาจสูญเสียไปอย่างมหาศาล และสิ่งมีชีวิตที่เคยอยู่รอดในสภาพแวดล้อมอันโหดร้าย ก็อาจไม่สามารถปรับตัวตามการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นได้ทัน