ชาวยุโรปห่วงโลกร้อน แต่ไม่อยากเปลี่ยนชีวิต และไม่พร้อมแบกต้นทุน

ผลสำรวจความคิดเห็นประชาชนใน 6 ประเทศของยุโรป พบว่า คนส่วนใหญ่ยอมรับว่าการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเป็นปัญหาที่เกิดขึ้นจริง และต้องเร่งดำเนินการแก้ไขอย่างจริงจัง แต่กลับไม่เห็นด้วยกับมาตรการที่เพิ่มภาระค่าใช้จ่ายหรือกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน สะท้อนความท้าทายสำคัญของการผลักดันนโยบายด้านสภาพภูมิอากาศให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม

ผลสำรวจล่าสุดของ YouGov บริษัทวิจัยความคิดเห็นสาธารณะ ซึ่งสำรวจประชาชนใน 6 ประเทศยุโรป ได้แก่ เดนมาร์ก ฝรั่งเศส เยอรมนี อิตาลี สเปน และสหราชอาณาจักร พบว่า ประชาชนส่วนใหญ่ตระหนักถึงปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และเห็นว่ารัฐบาลจำเป็นต้องเร่งดำเนินมาตรการรับมือ แต่ความสนับสนุนดังกล่าวมีข้อจำกัด โดยเฉพาะเมื่อมาตรการเหล่านั้นส่งผลกระทบต่อค่าใช้จ่ายและรูปแบบการดำเนินชีวิต

ผลสำรวจระบุว่า ประชาชนระหว่างร้อยละ 69 ในเยอรมนี ไปจนถึงร้อยละ 80 ในฝรั่งเศส เชื่อว่าสภาพภูมิอากาศกำลังเปลี่ยนแปลง โดยมีเพียงร้อยละ 1–4 เท่านั้นที่ปฏิเสธว่าการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวเกิดขึ้นจริง ขณะที่อีกร้อยละ 14–20 ยอมรับว่าสภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง แต่ไม่เชื่อว่าเป็นผลมาจากกิจกรรมของมนุษย์

ปัจจุบันยุโรปถือเป็นทวีปที่มีอุณหภูมิเพิ่มสูงขึ้นเร็วที่สุดในโลก โดยนักวิทยาศาสตร์ชี้ว่า การปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากกิจกรรมของมนุษย์ โดยเฉพาะการเผาไหม้เชื้อเพลิงฟอสซิล กำลังทำให้คลื่นความร้อน ภัยแล้ง ไฟป่า และพายุรุนแรงเกิดขึ้นบ่อยครั้งและทวีความรุนแรงมากขึ้น

ผลสำรวจซึ่งเผยแพร่ก่อนการประชุมรัฐภาคีกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ครั้งที่ 31 หรือ COP31 ที่ประเทศตุรกี พบว่า ประชาชนส่วนใหญ่ระหว่างร้อยละ 79–89 เห็นว่าความร่วมมือระหว่างประเทศเป็นแนวทางที่มีประสิทธิภาพมากกว่าการดำเนินการโดยแต่ละประเทศเพียงลำพัง

นอกจากนี้ ประชาชนในหลายประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปยังสนับสนุนให้การตัดสินใจด้านนโยบายภูมิอากาศเกิดขึ้นในระดับสหภาพยุโรปมากกว่าระดับรัฐบาลแต่ละประเทศ โดยมีผู้เห็นด้วยร้อยละ 50–54 ในฝรั่งเศส อิตาลี และเยอรมนี ขณะที่เดนมาร์กอยู่ที่ร้อยละ 61 และสเปนสูงถึงร้อยละ 64

เมื่อพิจารณาความกังวลต่อวิกฤตสภาพภูมิอากาศ พบว่า ประชาชนระหว่างร้อยละ 65–83 ในแต่ละประเทศแสดงความกังวลต่อปัญหานี้ โดยร้อยละ 23–42 ระบุว่ามีความกังวลอย่างมาก ซึ่งระดับความกังวลเพิ่มสูงขึ้นอย่างชัดเจนในช่วงที่ยุโรปเผชิญคลื่นความร้อนรุนแรงในฤดูร้อนที่ผ่านมา

ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือฝรั่งเศส ซึ่งในเดือนเมษายนมีประชาชนร้อยละ 74 กังวลต่อวิกฤตภูมิอากาศ ก่อนเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 83 ในช่วงกลางเดือนสิงหาคม และยังคงอยู่ในระดับดังกล่าวในเดือนตุลาคม ขณะที่สัดส่วนผู้ที่กังวลอย่างมากเพิ่มจากร้อยละ 28 ในเดือนเมษายน เป็นร้อยละ 42 ในเดือนสิงหาคม ซึ่งเป็นระดับสูงสุดที่บันทึกได้ และยังคงอยู่ในระดับเดิมในเดือนตุลาคม

ส่วนเยอรมนีมีผู้กังวลอย่างมากเพิ่มจากร้อยละ 27 ในเดือนเมษายน เป็นร้อยละ 40 ในเดือนสิงหาคม ก่อนลดลงเหลือร้อยละ 31 ในการสำรวจล่าสุด ขณะที่เดนมาร์กมีระดับความกังวลค่อนข้างคงที่ โดยประชาชนร้อยละ 66–69 ระบุว่ากังวล และร้อยละ 20–23 กังวลอย่างมาก

อย่างไรก็ตาม แม้ประชาชนส่วนใหญ่จะตระหนักถึงความรุนแรงของปัญหา แต่ยังมีความหวังว่าโลกจะสามารถหลีกเลี่ยงผลกระทบเลวร้ายที่สุดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศได้ โดยประชาชนร้อยละ 45–63 เชื่อว่ายังไม่สายเกินไป หากมีการปรับเปลี่ยนแนวทางรับมืออย่างจริงจังและขนานใหญ่ ขณะที่ร้อยละ 11–24 มองว่าสถานการณ์อาจสายเกินกว่าจะแก้ไขแล้ว

ประเด็นสำคัญที่ผลสำรวจสะท้อนออกมาคือ ประชาชนยุโรปสนับสนุนมาตรการแก้โลกร้อนที่ไม่สร้างภาระโดยตรงต่อชีวิตประจำวัน มากกว่ามาตรการที่ทำให้ต้องจ่ายเงินเพิ่มหรือเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภค

มาตรการที่ได้รับความนิยม ได้แก่ การปลูกต้นไม้เพิ่ม การสนับสนุนเงินอุดหนุนเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน การห้ามใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง และการจัดเก็บภาษีจากบริษัทหรืออุตสาหกรรมที่ปล่อยมลพิษจำนวนมาก

ในทางกลับกัน มาตรการที่ประชาชนส่วนใหญ่ไม่เห็นด้วย ได้แก่ การขึ้นภาษีน้ำมันเชื้อเพลิง การจำกัดการบริโภคเนื้อสัตว์และผลิตภัณฑ์นม การเพิ่มภาษีตั๋วเครื่องบิน และการห้ามจำหน่ายรถยนต์เบนซินและดีเซลใหม่ ซึ่งล้วนเป็นมาตรการที่อาจส่งผลต่อค่าใช้จ่ายและความสะดวกสบายของประชาชนโดยตรง

เมื่อสอบถามถึงพฤติกรรมที่ประชาชนยินดีปรับเปลี่ยนด้วยตนเอง พบว่า คนส่วนใหญ่พร้อมดำเนินกิจกรรมที่ทำได้ง่ายและมีต้นทุนต่ำ เช่น การเพิ่มพื้นที่สีเขียวภายในบ้าน หรือการเลือกรับประทานผักและผลไม้ตามฤดูกาล แต่ไม่เต็มใจที่จะซื้อเฉพาะสินค้ามือสอง หรือจ่ายค่าโดยสารเครื่องบินในราคาที่สูงขึ้นเพื่อช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

ผลสำรวจครั้งนี้สะท้อนความย้อนแย้งสำคัญของการรับมือวิกฤตโลกร้อนในยุโรป แม้ประชาชนส่วนใหญ่จะตระหนักถึงภัยคุกคามจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และต้องการเห็นการดำเนินการอย่างเร่งด่วน แต่ความพร้อมในการแบกรับต้นทุนทางเศรษฐกิจและการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตยังมีข้อจำกัด นับเป็นโจทย์ท้าทายสำหรับรัฐบาลในการออกแบบนโยบายที่สามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้อย่างมีประสิทธิภาพ ควบคู่กับการรักษาความเป็นธรรมทางเศรษฐกิจและการยอมรับจากประชาชน