“นับใหม่” หรือ “โมฆะ” ย้อนรอยบาดแผลเลือกตั้งไทย 20 ปี เลือกตั้ง 7 ครั้ง ถูกโมฆะ 2 ครั้ง

“นับใหม่” คำสั้น ๆ ที่กำลังเขย่าการเลือกตั้งปี 2569

เมื่อเกิดข้อกังขาต่อกระบวนการจัดการเลือกตั้ง ทำให้แรงกดดันพุ่งตรงไปที่ กกต. อย่างหนักหน่วง และเริ่มลุกลามจากคำถามเรื่อง “ความผิดพลาด” ไปสู่คำถามเรื่อง “ความชอบธรรม”

แม้ กกต. จะยืนยันว่าอยู่ระหว่างการตรวจสอบ และยังไม่ประกาศรับรองผลเลือกตั้ง แต่กระแสใหม่ก็เริ่มดังขึ้นอีกคำหนึ่ง คือ โมฆะเลือกตั้ง

แล้วการเลือกตั้งไทย…ประกาศเป็นโมฆะได้หรือไม่?

ถ้าย้อนดู 20 ปีที่ผ่านมา ตั้งแต่ปี 2549 ถึง 2569 ประเทศไทยจัดการเลือกตั้งมาแล้ว 7 ครั้ง

และในจำนวนนั้นถูกศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยให้เป็นโมฆะ ถึง 2 ครั้ง หรือคิดเป็นเกือบ 1 ใน 3 ของการเลือกตั้งทั้งหมด

โมฆะเลือกตั้ง 2 เมษายน 2549

หลังการยุบสภาของทักษิณ ชินวัตร ฝ่ายค้านนำโดยพรรคประชาธิปัตย์ประกาศบอยคอตต์

บางเขตเหลือผู้สมัครเพียงคนเดียว เกิดข้อครหา “จ้างพรรคเล็ก” คูหาเลือกตั้งถูกจัดวางจนถูกตั้งคำถามเรื่องความลับของการลงคะแนน

ท้ายที่สุด ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยให้การเลือกตั้งเป็นโมฆะ และ กกต. ชุดนั้น นำโดย พล.ต.อ.วาสนา เพิ่มลาภ ถูกจำคุก 2 ปี ฐานปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ

นั่นคือบาดแผลใหญ่ของระบบเลือกตั้งไทย

โมฆะเลือกตั้ง 2 กุมภาพันธ์ 2557

ท่ามกลางการชัตดาวน์กรุงเทพฯ ของกลุ่ม กปปส. ภายใต้คำขวัญ “ปฏิรูปก่อนเลือกตั้ง” การขัดขวางหน่วยเลือกตั้งในหลายพื้นที่
ทำให้ไม่สามารถจัดการเลือกตั้งได้ครบ 28 เขต

เมื่อไม่สามารถจัดให้แล้วเสร็จทั่วประเทศภายในวันเดียว ศาลรัฐธรรมนูญจึงวินิจฉัยให้การเลือกตั้งเป็นโมฆะ

และเหตุการณ์นั้น กลายเป็นหนึ่งในจุดตั้งต้นของความเปลี่ยนแปลงทางการเมืองครั้งใหญ่

บัตรเขย่งบทเรียนเลือกตั้งปี 2562

การเลือกตั้ง 24 มีนาคม 2562 ถูกตั้งคำถามจากสารพัดปัญหา

“บัตรเขย่ง” จำนวนผู้มาใช้สิทธิไม่ตรงกับจำนวนบัตร บัตรล่วงหน้าจากนิวซีแลนด์มาถึงล่าช้า และถูกวินิจฉัยว่า “นับไม่ได้”

ระบบรายงานผลล่ม ตัวเลขคะแนนสลับไปมาในคืนเลือกตั้ง

แม้ครั้งนั้นไม่ถึงขั้นโมฆะแต่ความเชื่อมั่นก็สั่นคลอนอย่างรุนแรง

และวันนี้แม้การเลือกตั้ง 2569 ยังอยู่ในขั้นตรวจสอบยังไม่มีการรับรองผล แต่เงาของคำว่า “บัตรเขย่ง” และ “ระบบนับคะแนนล่ม”

จากปี 2562 กำลังย้อนกลับมาสั่นคลอนการเลือกตั้งอีกครั้ง

คำถามสำคัญจึงอาจไม่ใช่แค่ว่า จะ “นับใหม่” หรือไม่

และอาจไม่ใช่แค่ว่า จะ “โมฆะ” ได้หรือเปล่า

แต่คือ ประชาชนจะเชื่อมั่นในผลการเลือกตั้งได้มากแค่ไหน

เพราะในประวัติศาสตร์การเมืองไทยความผิดพลาดเพียงเล็กน้อยในหีบเลือกตั้ง
มักไม่ได้จบแค่ในหีบ แต่มันมักลุกลามไปถึงความชอบธรรมของอำนาจรัฐ

และทุกครั้งที่ศรัทธาสั่นคลอนผลสะเทือน ไม่เคยเล็กเลย