โพลนั้นสำคัญไฉน ? เมื่อบทบาทตัวเลข สะท้อนความคิดประชาชน

ผลโพลมีความสำคัญอย่างยิ่งในระบอบประชาธิปไตย โดยไม่ได้เป็นเพียงแค่ตัวเลขที่บอกความนิยมเท่านั้น แต่ยังสะท้อนถึงความต้องการของประชาชนในช่วงเวลานั้น ๆ และมีบทบาทสำคัญในหลายมิติ 

ผลโพลสำคัญอย่างไร ? 

ดร.พรพรรณ บัวทอง ประธานสวนดุสิตโพล อธิบายถึงความสำคัญของโพล ในฐานะเครื่องมือทางสังคม และสะท้อนแนวคิด และความต้องการของประชาชน ซึ่งเป็นกลุ่มที่อาจไม่มีโอกาสได้พูดผ่านสื่อหลัก แต่สามารถแสดงความคิดเห็นอย่างเท่าเทียมผ่านการสุ่มตัวอย่าง 

“โพลเป็นเครื่องมือให้กับคนตัวเล็กตัวน้อยในสังคม ไม่ใช่ว่าทุกคนจะได้มีโอกาสมานั่งพูดคุยออกอากาศผ่านสื่อหลัก ไม่ใช่ทุกคนที่พูดแล้ว สื่อจะให้ความสนแล้วกลายเป็นกระแสในสังคม แต่การที่ได้ตอบโพลทำให้ทมุกคนมีโอกาสถูกสุ่มเท่า ๆ กัน เพื่อที่จะแสดงความคิดเห็นเรื่องใดเรื่องหนึ่ง” ดร.พรพรรณ กล่าว 

ดร.พรพรรณ กล่าวด้วยว่า โพลยังทำหน้าที่เป็นตัวบันทึกเรื่องราวทางสังคม เก็บรวบรวมความรู้สึกนึกคิดของประชาชนแต่ในช่วงเวลา เช่น ดัชนีการเมืองไทย ที่บันทึกทัศนคติของประชาชนที่มีต่อการทำงานของรัฐบาลที่ผ่านมาเป็นอย่างไร ทั้งยังสะท้อนการตื่นตัวทางการเมือง ช่วยให้เรามองเห็นแนวโน้มการไปใช้สิทธิของกลุ่มช่วงอายุต่าง ๆ 

“โพลเป็นทั้งเครื่องมือรับฟังความเห็นของประชาชน และเปรียบเสมือนเครื่องมือที่ใช้บันทึกเรื่องราวของสังคมด้วย” ดร.พรพรรณ กล่าว 

อิทธิพลผลโพล อาจชี้ชะตาผู้ชนะได้

รศ. ดร. โอฬาร ถิ่นบางเตียว อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ และนิติศาสตร์ ม.บูรพา วิเคราะห์บทบาทสำคัญของโพลว่า เป็นเสมือนตัวชี้ทิศทางและแนวโน้มทางการเมืองว่า พรรคใดกำลังมาแรง ซึ่งส่งผลอย่างมากต่อการตัดสินใจผู้มีสิทธิเลือกตั้งในเขตเมือง 

“เหตุผลที่ว่าทำไมถึงห้ามการเผยแพร่ผลโพลก่อนวันเลือกตั้ง เพราะกลัวว่าจะมีผลต่อการชี้นำ เนื่องจากจะมีคนจำนวนหนึ่งที่รู้สึกว่าไม่อยากเลือกเข้าข้างฝั่งที่แพ้ และจะเลือกเข้าข้างฝ่ายที่ชนะ ซึ่งเป็นหลักจิตวิทยาปกติ ซึ่งจะเกิดขึ้นในกลุ่มคนที่ยังไม่ได้ตัดสินใจ” รศ. ดร. โอฬาร กล่าว 

อย่างไรก็ตาม รศ. ดร. โอฬาร ให้ข้อสังเกตว่าผลโพลในโลกโซเชียลอาจไม่สะท้อนความจริงในพื้นที่ทั้งหมด เพราะในต่างจังหวัดยังมีระบบความสัมพันธ์เชิงพื้นที่และบ้านใหญ่ที่โพลออนไลน์อาจเข้าไม่ถึง

ผลโพลไม่ใช่ทุกอย่างต่อการตัดสินใจ

ด้าน ดร.พรพรรณ อธิบายถึงเรื่องนี้ว่า ผลโพลมีอิทธิพล และชี้นำความเห็นคนได้ก็จริง แต่การตัดสินใจต่อการเลือกตั้งของคนเราจะประกอบไปด้วยทั้งหมด 3 ส่วน ได้แก่ 

ส่วนที่ 1 ความรู้ความเข้าใจ 

ส่วนที่ 2 ทัศนคติ ความชอบ 

ส่วนที่ 3 ปัจจัยอื่น ๆ 

อย่างไรก็ตาม ดร.พรพรรณ เผยว่า ผลโพลก็คือ “ตัวเลข” ซึ่งโดยธรรมชาติแล้วเป็นสิ่งที่คนจดจำได้ง่ายที่สุด โดยเฉพาะเมื่อตัวเลขนั้นสอดคล้องหรือไม่สอดคล้องกับความรู้สึกเรา ก็อาจก่อให้เกิดพฤติกรรมทางจิตวิทยา 2 รูปแบบ ได้แก่ 

1.Bandwagon effect คือ การแห่ไปเลือก หรือ ตัดสินใจเลือกพรคคนั้น ๆ ตามผลโพลที่ระบุว่า มีโอกาสชนะ หรือ คะแนนนำสูงสุด 

2.Underdog effect คือ การหันไปเชียร์มวยรอง หรือ พรรคที่ผลโพลอาจระบุว่า แพ้ เพราะมีความอยากสนับสนุน หรือ เอาใจช่วยพรรคที่แพ้ 

แม้ผลโพลจะมีอิทธิพลต่อการตัดสินใจของพี่น้องประชาชน แต่ผู้เชี่ยวชาญทั้ง 2 คน เห็นพ้องกันว่า ผลโพล ไม่ใช่ ผลการเลือกตั้ง แต่เป็นเพียงผลสะท้อนความเห็นของประชาชน ณ วันที่สำรวจ การดูโพลให้ได้ประโยชน์จำเป็นต้องพิจารณาทั้ง

ระเบียบวิธีวิจัย และบริบททางกาารเมืองควบคู่ไปด้วย 

แหล่งข้อมูลอ้างอิง: 

ดร.พรพรรณ บัวทอง ประธานสวนดุสิตโพล และ รศ. ดร. โอฬาร ถิ่นบางเตียว อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ และนิติศาสตร์ ม.บูรพา ให้สัมภาษณ์กับ TNN วันอาทิตย์ที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 

https://youtu.be/Jo52ICcTkf8