เปิดข้อกฎหมาย–บทลงโทษ ความผิดที่ประชาชนมักพลาดช่วงเลือกตั้ง

เริ่มต้นวันเลือกตั้ง ประชาชนทยอยออกมาใช้สิทธิเป็นจำนวนมาก แต่ก็มีรายงานการกระทำที่เข้าข่ายผิดกฎหมายเลือกตั้ง เช่น การทำบัตรลงคะแนนชำรุด หรือกรณีเจ้าหน้าที่ประจำหน่วยเลือกตั้ง (กปน.) ฉีกบัตรผิด ซึ่งอาจนำไปสู่ความผิดตามกฎหมาย

วันนี้ มาส่องข้อกฎหมาย สำหรับพฤติกรรมที่ประชาชนมักทำผิดระหว่างลงคะแนนเสียงช่วงเลือกตั้ง หากกระทำความผิดสำเร็จแล้วจะเจอโทษอะไรบ้าง 

สำนักงานตำรวรแห่งชาติ เคยสรุปพฤติกรรมแลเผยแพร่รายงานเมื่อปี 2566 ที่พบว่า ประชาชนมักทำผิดในการเลือกตั้งที่ผ่านมา โดยเข้าข่ายการกระทำผิดกฎหมายทั้งสิ้น 6 ข้อ ดังนี้ 

1. นำบัตรเลือกตั้งออกไปจากหน่วยเลือกตั้ง
   
   มีโทษจำคุกตั้งแต่1 – 5 ปี หรือปรับตั้งแต่ 20,000 – 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งของผู้นั้นมีกำหนด 10 ปี
   
   

2. นำเครื่องมือหรืออุปกรณ์ใดถ่ายภาพบัตรเลือกตั้งที่ตนได้ลงคะแนนเลือกตั้งแล้ว
   
   มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปีหรือปรับไมเกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
   
   

3. เรียก รับ หรือยอมจะรับเงิน ทรัพย์สินหรือประโยชน์อื่นใดสำหรับตนเองหรือผู้อื่น เพื่อลงคะแนนหรืองดเว้นไม่ลงคะแนน
   
   มีโทษจำคุกตั้งแต่ 1-5 ปีหรือปรับตั้งแต่ 20,000-100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับและให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งของผู้นั้นมีกำหนด 10 ปี
   
   

4. จงใจกระทำด้วยประการใด ๆ ให้บัตรเลือกตั้งชำรุดหรือเสียหายหรือให้เป็นบัตรเสียหรือกระทำด้วยประการใด ๆ แก่บัตรเสียเพื่อให้เป็นบัตรที่ใช้ได้
   
   มีโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปีและปรับไม่เกิน 100,000 บาท และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธัเลือกตั้งของผู้นั้น มีกำหนด 10 ปี
   
   

5. เผา ฉีก ทำลายบัตรเลือกตั้ง ทำให้เสียหาย
   
   มีความผิดฐานทำให้เสียทรัพย์ ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 358 โทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี ปรับไม่เกิน 60,000 บาทหรือทั้งจำทั้งปรับ
   
   

6. กรณีปลดป้ายหาเสียงไป
   
   มีความผิดฐานลักทรัพย์ มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี ปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
   
   

นอกจากนี้ ยังมีกรณีที่ต้องระวังเป็นพิเศษ เช่น

• ถ่ายภาพบัตรเลือกตั้ง ส.ส. มีโทษจำคุก 1–5 ปี หรือปรับ 20,000–100,000 บาท และเพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง 10 ปี
  
  

• ถ่ายภาพบัตรออกเสียงประชามติ มีโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ขณะเดียวกัน บนเว็บไซต์ iLaw ยังระบุถึงบทลงโทษสำหรับเจ้าหน้าที่ ที่อาจมีพฤติกรรมเข้าข่ายกระทำผิดกฎหมายเลือกตั้ง ไว้ดังนี้ 

อ่านข้อมูล iLaw ฉบับเต็ม: https://www.ilaw.or.th/articles/56714

หลีกเลี่ยงหรือทุจริตต่อหน้าที่ ทำตัวเป็นคุณ/ โทษแก่ผู้สมัคร

กรณีเลือกตั้ง สส. หากเจ้าหน้าที่กระทำการเข้าข่ายลักษณะ หลีกเลี่ยงไม่ปฏิบัติหน้าที่หรือทุจริตต่อหน้าที่ นอกจากนี้การที่เจ้าหน้าที่รัฐใช้ตำแหน่งหน้าที่โดยมิชอบด้วยกฎหมายกระทำการใด ๆ เพื่อเป็นคุณหรือเป็นโทษแก่ผู้สมัครหรือพรรคการเมือง จะมีโทษตามกฎหมาย หากฝ่าฝืนมีโทษจำคุกตั้งแต่ 1-10 ปี และปรับตั้งแต่ 20,000 – 200,000 บาท และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง 20 ปี

กรณีการลงเสียงประชามติ: หากเจ้าหน้าที่ปฏิบัติหน้าที่ หรือ ละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยไม่ชอบ หรือกระทำการใด ๆ อันเป็นเหตุให้การออกเสียงไม่เป็นไปโดยสุจริตหรือเที่ยงธรรม หากฝ่าฝืนมีโทษจำคุกตั้งแต่ 1-10 ปี และปรับตั้งแต่ 20,000 – 200,000 บาท และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งกำหนด 10 ปี

การจงใจนับคะแนนผิดโดยเจ้าหน้าที่

กรณีเลือกตั้ง สส. หาก กปน. จงใจอ่านบัตรเลือกตั้ง หรือนับคะแนนให้ผิดไปจากความเป็นจริง มีโทษจำคุกตั้งแต่ 1-10 ปี และปรับตั้งแต่ 20,000 – 200,000 บาท และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือก

กรณีการลงเสียงประชามติ: หาก กปน. จงใจอ่านบัตรออกเสียง หรือนับคะแนน มีโทษจำคุกตั้งแต่ 1-10 ปี และปรับตั้งแต่ 20,000 – 200,000 บาท และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง 10 ปี 

แหล่งข้อมูลอ้าง: 

https://www.personnelpolice.com/6-%E0%B8%82%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B8%81%E0%B8%8E%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%A2-%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B8%9E%E0%B8%9A%E0%B8%A7%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%8A/

https://www.ilaw.or.th/articles/56714