ย้อนคดีภาษีทรัมป์ แพ้ตั้งแต่ยกแรก ศาลชี้ใช้อำนาจเกินขอบเขต

คดีมาตรการภาษีศุลกากรของ Donald Trump ไม่ได้เริ่มต้นที่ศาลฎีกาสหรัฐ หากแต่เผชิญอุปสรรคทางกฎหมายมาตั้งแต่ “ยกแรก” ในชั้นศาลการค้าระหว่างประเทศของสหรัฐ ซึ่งมีคำสั่งระงับการบังคับใช้มาตรการภาษีทั้งหมด โดยให้เหตุผลว่า ประธานาธิบดีใช้อำนาจเกินขอบเขตของกฎหมาย International Emergency Economic Powers Act หรือ IEEPA

ศาลการค้าระหว่างประเทศวินิจฉัยว่า แม้ IEEPA จะให้อำนาจฝ่ายบริหารในภาวะฉุกเฉินระหว่างประเทศ แต่ไม่เคยถูกออกแบบมาเพื่อใช้เป็นเครื่องมือกำหนดภาษีศุลกากรในวงกว้าง โดยเฉพาะภาษีที่มีลักษณะเป็นการจัดเก็บรายได้ ซึ่งรัฐธรรมนูญสหรัฐกำหนดให้เป็นอำนาจของสภาคองเกรสโดยตรง

คำตัดสินดังกล่าวถูกยกให้เป็นหมุดหมายสำคัญ เพราะเป็นครั้งแรกที่ศาลชี้ชัดว่า การอ้าง “ภาวะฉุกเฉิน” ไม่สามารถใช้เป็นทางลัดในการรื้อโครงสร้างภาษีการค้าทั่วโลกได้ และเป็นการวางเส้นแบ่งระหว่างอำนาจฝ่ายบริหารกับฝ่ายนิติบัญญัติอย่างชัดเจน

ต่อมา ศาลอุทธรณ์สหรัฐมีคำวินิจฉัยยืนตามศาลการค้าระหว่างประเทศ โดยสั่งให้เพิกถอนมาตรการภาษีส่วนใหญ่ พร้อมตอกย้ำเหตุผลเดิมว่า อำนาจในการกำหนดภาษีเป็นของสภาคองเกรส ไม่ใช่ของประธานาธิบดี แม้จะอยู่ในบริบทนโยบายต่างประเทศหรือความมั่นคงก็ตาม

คำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์ทำให้รัฐบาลทรัมป์ต้องยื่นเรื่องต่อ Supreme Court of the United States เพื่อขอให้ศาลสูงสุดพิจารณาชี้ขาดเป็นครั้งสุดท้าย ท่ามกลางแรงกดดันจากภาคธุรกิจ ผู้นำเข้า และประเทศคู่ค้าที่ได้รับผลกระทบจากภาษีดังกล่าว

นักกฎหมายและนักวิเคราะห์จำนวนมากมองว่า การ “แพ้ตั้งแต่ยกแรก” ในสองศาลล่างไม่เพียงทำให้จุดยืนของรัฐบาลทรัมป์อ่อนแรงในเชิงกฎหมาย แต่ยังส่งสัญญาณถึงความเสี่ยงที่ศาลฎีกาอาจยืนตามแนวทางเดียวกัน หากเห็นว่าการใช้อำนาจภายใต้ IEEPA เป็นการขยายอำนาจฝ่ายบริหารเกินกว่าที่กฎหมายตั้งใจไว้