ย้อน MOU44-ฟรีวีซ่า นโยบายร้อนรัฐบาลอนุทิน 2

ภายหลังคณะรัฐมนตรีชุดใหม่ภายใต้การนำของ “อนุทิน 2” เตรียมแถลงนโยบายต่อรัฐสภาในวันที่ 9–10 เมษายน 2569 ทิศทางสำคัญของรัฐบาลเริ่มชัดขึ้นจากเอกสารนโยบาย 21 หน้า ที่เปิดเผยเมื่อวันที่ 5 เมษายน โดยมี 2 ประเด็นที่ถูกจับตามากที่สุด คือ การ “รื้อทบทวน MOU44” และ “ปรับนโยบายฟรีวีซ่า” ซึ่งถูกเชื่อมโยงกับทั้งความมั่นคง เศรษฐกิจ และอาชญากรรมข้ามชาติ

จุดเริ่มต้น นโยบาย 21 หน้า กับโจทย์ความมั่นคง

เอกสารนโยบายฉบับนี้ถูกจัดวางอยู่บน 5 เสาหลัก ทั้งเศรษฐกิจ ความมั่นคง สังคม สิ่งแวดล้อม และการบริหารรัฐ โดยรัฐบาลต้องเร่งขับเคลื่อนทันทีหลังผ่านการแถลงนโยบายในสภา

ในภาพรวม รัฐบาลพยายามเชื่อม “ปัญหาปากท้อง” กับ “ความมั่นคง” เข้าด้วยกัน โดยมองว่าความเสี่ยงจากต่างประเทศ ทั้งเรื่องพื้นที่ทับซ้อนทางทะเล และเครือข่ายอาชญากรรมออนไลน์ ล้วนส่งผลต่อเศรษฐกิจและความเชื่อมั่นของประเทศ

MOU44 จากกรอบเจรจา สู่โจทย์ต้องทบทวน

หนึ่งในประเด็นที่ถูกระบุอย่างชัดเจนในนโยบาย คือ การเร่งศึกษาแนวทาง “ยกเลิก MOU 2544” หรือที่เรียกว่า MOU44

ข้อตกลงดังกล่าวถูกลงนามตั้งแต่ปี 2544 เพื่อกำหนดกรอบการเจรจาพื้นที่ทับซ้อนทางทะเลระหว่างไทยกับกัมพูชา ซึ่งมีขนาดประมาณ 26,000 ตารางกิโลเมตร และถูกมองว่าเป็นพื้นที่ที่อาจมีทรัพยากรพลังงาน

อย่างไรก็ตาม ตลอดระยะเวลากว่า 20 ปีที่ผ่านมา การเจรจาไม่สามารถหาข้อยุติได้ ขณะที่สถานการณ์ภูมิรัฐศาสตร์และผลประโยชน์ด้านพลังงานเปลี่ยนแปลงไปมาก

รัฐบาลจึงหยิบประเด็นนี้กลับมาทบทวนอีกครั้ง โดยก่อนหน้านี้ คณะรัฐมนตรีมีมติเมื่อวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2569 ให้หน่วยงานด้านความมั่นคงและการต่างประเทศศึกษาแนวทางอย่างเป็นระบบ

Free Visa จากนโยบายกระตุ้นท่องเที่ยว สู่ช่องโหว่ความเสี่ยง

อีกประเด็นที่ถูกหยิบขึ้นมาคู่กัน คือ นโยบาย “ฟรีวีซ่า” ซึ่งเดิมถูกใช้เป็นเครื่องมือกระตุ้นเศรษฐกิจและการท่องเที่ยว

ในช่วงที่ผ่านมา ไทยเปิดให้นักท่องเที่ยวหลายประเทศสามารถพำนักได้สูงสุด 60 วัน โดยไม่ต้องขอวีซ่าล่วงหน้า ส่งผลให้จำนวนนักท่องเที่ยวเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

แต่ในอีกด้านหนึ่ง หน่วยงานความมั่นคงพบว่า มีการใช้ช่องทางดังกล่าวเป็นเครื่องมือของเครือข่ายสแกมเมอร์และอาชญากรรมข้ามชาติ

ข้อมูลล่าสุดระบุว่า ในปี 2568 มีการปฏิเสธการเข้าเมืองของบุคคลต้องสงสัยมากกว่า 2,900 ราย ทำให้รัฐบาลเริ่มมองว่าจำเป็นต้อง “ปรับสมดุล” ระหว่างการเปิดประเทศกับการควบคุมความเสี่ยง

แนวทางที่ถูกเสนอคือ การลดระยะเวลาฟรีวีซ่าจาก 60 วัน เหลือ 30 วัน และเปิดช่องให้ต่ออายุได้อีก 30 วันภายใต้เงื่อนไข ซึ่งเป็นการคัดกรองมากขึ้นโดยไม่ปิดประตูการท่องเที่ยว

สองนโยบาย หนึ่งภาพใหญ่

เมื่อพิจารณาทั้ง MOU44 และฟรีวีซ่าควบคู่กัน จะเห็นว่า ทั้งสองเรื่องถูกวางอยู่ในกรอบเดียวกัน คือ “การจัดการความเสี่ยงจากภายนอกประเทศ”

ด้านหนึ่งคือพื้นที่ทับซ้อนทางทะเลที่เกี่ยวข้องกับทรัพยากรและอธิปไตย อีกด้านคือการเคลื่อนย้ายคนที่เชื่อมโยงกับอาชญากรรมข้ามชาติ

รัฐบาลจึงเลือกใช้แนวทาง “ทบทวน” มากกว่าการตัดสินใจทันที โดยให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องศึกษาข้อมูลเชิงลึกก่อน เพื่อให้การเปลี่ยนแปลงมีน้ำหนักทั้งในทางกฎหมาย การต่างประเทศ และเศรษฐกิจ

ไทม์ไลน์ที่ต้องจับตา

หลังถวายสัตย์ปฏิญาณในวันที่ 6 เมษายน ขั้นตอนสำคัญถัดไปคือการแถลงนโยบายต่อรัฐสภาในวันที่ 9–10 เมษายน ซึ่งจะเป็นจุดเริ่มต้นให้รัฐบาลสามารถเดินหน้านโยบายได้เต็มรูปแบบ

ประเด็น MOU44 และฟรีวีซ่า จึงเป็นเหมือน “สัญญาณแรก” ของรัฐบาลชุดนี้ ว่าจะขยับนโยบายในทิศทางที่เน้นความมั่นคงควบคู่เศรษฐกิจอย่างไร