รัฐบาลทุ่ม 50,000 ล้านบาท หนุน "โซลาร์ภาคประชาชน" ช่วย 1 ล้านครัวเรือน จ่ายค่าติดตั้ง 50,000 บาท ลดค่าไฟ–ขายไฟคืนรัฐได้ 

รัฐบาลเดินหน้าโครงการ “โซลาร์ภาคประชาชน” วงเงินรวม 50,000 ล้านบาท ตั้งเป้าสนับสนุนประชาชน 1 ล้านครัวเรือนทั่วประเทศ ติดตั้งโซลาร์เซลล์บนหลังคาบ้าน โดยรัฐช่วยค่าอุปกรณ์และค่าติดตั้งรายละ 50,000 บาท เปิดโอกาสให้ประชาชนผลิตไฟฟ้าใช้เองเพื่อลดค่าไฟ พร้อมขายไฟฟ้าส่วนเกินคืนการไฟฟ้าในอัตรา 2.20 บาทต่อหน่วย แต่ผู้เข้าร่วมโครงการอาจต้องจ่ายส่วนต่างค่าติดตั้งเพิ่มเติม และต้องตรวจสอบเงื่อนไขก่อนตัดสินใจ

คณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติเมื่อวันที่ 27 ตุลาคม 2569 เห็นชอบโครงการโซลาร์ภาคประชาชน ตามข้อเสนอของกระทรวงมหาดไทย ภายใต้กรอบวงเงิน 50,000 ล้านบาท จากเงินกู้ตามพระราชกำหนดให้อำนาจกระทรวงการคลังกู้เงินเพื่อแก้ไขปัญหาผลกระทบจากสถานการณ์วิกฤตด้านพลังงานและสร้างการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานของประเทศ พ.ศ. 2569

โครงการดังกล่าวมีเป้าหมายช่วยลดภาระค่าไฟฟ้าของประชาชน เพิ่มโอกาสให้ครัวเรือนเข้าถึงพลังงานสะอาด และลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล โดยรัฐบาลประเมินว่า หากดำเนินโครงการได้ตามเป้าหมาย จะช่วยลดภาระค่าไฟฟ้าของประชาชนรวมกว่า 24,500 ล้านบาทต่อปี

เปิดรายละเอียดโซลาร์ภาคประชาชน รัฐช่วยติดตั้ง 50,000 บาท

โครงการโซลาร์ภาคประชาชนสนับสนุนค่าอุปกรณ์และติดตั้งระบบผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์บนหลังคาบ้าน หรือ Solar Rooftop จำนวน 50,000 บาทต่อราย ตั้งเป้าครอบคลุมไม่เกิน 1 ล้านครัวเรือนทั่วประเทศ หรือจนกว่าวงเงินที่ได้รับอนุมัติจะครบ

อย่างไรก็ตาม เงินสนับสนุนดังกล่าวไม่ได้หมายความว่ารัฐบาลแจกเงินสดให้ประชาชนทุกครัวเรือน และไม่ได้หมายความว่าประชาชนจะสามารถติดตั้งโซลาร์เซลล์ได้ฟรีทั้งหมด เนื่องจากค่าใช้จ่ายในการติดตั้งจริงอาจสูงกว่าวงเงินสนับสนุน ทำให้ผู้เข้าร่วมโครงการต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายส่วนต่างด้วยตนเอง

สำหรับระบบโซลาร์เซลล์ที่เข้าร่วมโครงการ กำหนดขนาดติดตั้งตั้งแต่ 5–10 กิโลวัตต์ ตามหลักเกณฑ์ โดยรัฐบาลยกตัวอย่างว่า ระบบขนาด 5 กิโลวัตต์ สามารถผลิตไฟฟ้าได้ประมาณ 500–700 หน่วยต่อเดือน ขึ้นอยู่กับสภาพแสงแดดและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง ขณะที่แผงโซลาร์เซลล์มีอายุการใช้งานโดยประมาณ 20–25 ปี

หลักการทำงานของระบบคือ แผงโซลาร์เซลล์จะเปลี่ยนพลังงานแสงอาทิตย์เป็นไฟฟ้าให้ครัวเรือนนำไปใช้ในช่วงกลางวัน ช่วยลดปริมาณการซื้อไฟฟ้าจากระบบ และหากผลิตไฟฟ้าได้มากกว่าความต้องการใช้ ก็สามารถขายไฟฟ้าส่วนเกินคืนให้การไฟฟ้าได้ในอัตรา 2.20 บาทต่อหน่วย โดยมีข้อจำกัดด้านกำลังรับซื้อไม่เกิน 5 กิโลวัตต์ ตามเงื่อนไขโครงการ

ติดโซลาร์เซลล์ประหยัดค่าไฟได้เท่าไหร่?

หนึ่งในประเด็นสำคัญของโครงการคือความคุ้มค่าในการลดค่าไฟฟ้าของแต่ละครัวเรือน ซึ่งรัฐบาลยกตัวอย่างบ้านที่มีค่าไฟฟ้าประมาณ 5,000 บาทต่อเดือน หากติดตั้งโซลาร์เซลล์ขนาด 5 กิโลวัตต์ และสามารถผลิตไฟฟ้าได้ประมาณ 500 หน่วยต่อเดือน โดยนำไฟฟ้าที่ผลิตได้ไปใช้เองทั้งหมด เมื่อคำนวณมูลค่าการประหยัดที่หน่วยละ 4 บาท จะช่วยลดค่าไฟฟ้าได้ประมาณ 2,000 บาทต่อเดือน หรือ 24,000 บาทต่อปี

อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวเป็นเพียงตัวอย่างภายใต้สมมติฐาน ไม่ใช่จำนวนเงินที่ทุกครัวเรือนจะสามารถประหยัดได้จริง เนื่องจากผลประหยัดขึ้นอยู่กับพฤติกรรมการใช้ไฟฟ้า ขนาดระบบ ประสิทธิภาพของอุปกรณ์ และปริมาณแสงแดดที่ได้รับ

บ้านที่มีผู้อยู่อาศัยในช่วงกลางวัน เช่น ผู้ที่ทำงานจากบ้าน เปิดเครื่องปรับอากาศ หรือใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าอย่างต่อเนื่อง อาจมีโอกาสนำไฟฟ้าที่ผลิตได้มาใช้เองมากกว่า ขณะที่บ้านซึ่งสมาชิกออกไปทำงานตั้งแต่เช้าและกลับในช่วงค่ำ อาจใช้ประโยชน์จากไฟฟ้าที่ผลิตได้โดยตรงน้อยกว่า

นอกจากนี้ มูลค่าการประหยัดไฟฟ้าจากการใช้เองในตัวอย่างอยู่ที่ 4 บาทต่อหน่วย ขณะที่อัตราขายไฟฟ้าส่วนเกินคืนการไฟฟ้าอยู่ที่ 2.20 บาทต่อหน่วย จึงสะท้อนว่าการผลิตไฟฟ้าเพื่อใช้เองในช่วงกลางวันอาจให้ความคุ้มค่ามากกว่าการผลิตเพื่อขายเป็นหลัก

ทั้งนี้ การติดตั้งโซลาร์เซลล์ไม่ได้หมายความว่าครัวเรือนจะสามารถใช้ไฟฟ้าได้ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง เพราะในช่วงกลางคืน หากไม่มีระบบแบตเตอรี่สำรอง ก็ยังจำเป็นต้องซื้อไฟฟ้าจากระบบตามปกติ

เปิดต้นทุนติดตั้งโซลาร์ 5 กิโลวัตต์ ต้องจ่ายส่วนต่างเท่าไหร่?

สำหรับค่าใช้จ่ายในการติดตั้ง โครงการกำหนดราคาชุดมาตรฐานระบบโซลาร์เซลล์ขนาด 5 กิโลวัตต์ แบบ 1 เฟส ไม่เกิน 140,000 บาท รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม

หากประชาชนติดตั้งในราคาเต็มเพดาน 140,000 บาท เมื่อหักเงินสนับสนุนจากรัฐบาล 50,000 บาท จะเหลือค่าใช้จ่ายส่วนต่างที่ต้องรับผิดชอบอีก 90,000 บาท

นอกจากนี้ บางครัวเรือนอาจมีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม หากจำเป็นต้องปรับปรุงระบบไฟฟ้าภายในบ้าน หรือมีงานติดตั้งนอกเหนือจากชุดมาตรฐาน จึงควรตรวจสอบรายละเอียดและประเมินค่าใช้จ่ายทั้งหมดก่อนตัดสินใจ

สำหรับประชาชนที่ไม่มีเงินก้อน รัฐบาลเปิดทางให้ขอสินเชื่อจากสถาบันการเงินของรัฐ 3 แห่ง ได้แก่ ธนาคารออมสิน ธนาคารอาคารสงเคราะห์ (ธอส.) และธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) โดยการอนุมัติสินเชื่อและเงื่อนไขดอกเบี้ยขึ้นอยู่กับหลักเกณฑ์ของแต่ละธนาคาร

รัฐบาลยังมีแนวทางให้นำรายได้จากการขายไฟฟ้าส่วนเกินคืนการไฟฟ้ามาช่วยชำระเงินกู้ได้ด้วย แต่ผู้สนใจควรตรวจสอบเงื่อนไขการชำระเงินและความคุ้มค่าของสินเชื่อก่อนเข้าร่วมโครงการ

ในด้านมาตรฐานและความปลอดภัย ผู้ติดตั้งต้องเป็นผู้ประกอบการที่ผ่านหลักเกณฑ์ของการไฟฟ้า ขณะที่อุปกรณ์ต้องเป็นไปตามมาตรฐานที่กำหนด เช่น IEC และมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.)

สำหรับชุดมาตรฐานยังมีเงื่อนไขการรับประกันงานติดตั้งและประกันอัคคีภัยเป็นเวลา 7 ปี รวมถึงบริการล้างแผงโซลาร์เซลล์ปีละ 1 ครั้ง เป็นเวลา 7 ปี ตามรายละเอียดโครงการ

ใครมีสิทธิสมัครโซลาร์ภาคประชาชน? เช็กคุณสมบัติก่อนลงทะเบียน

ผู้มีสิทธิเข้าร่วมโครงการต้องเป็นบุคคลธรรมดาสัญชาติไทย ใช้ไฟฟ้าประเภทบ้านอยู่อาศัย และชื่อผู้ขอรับสิทธิต้องตรงกับชื่อเจ้าของมิเตอร์ไฟฟ้า โดยกำหนดสิทธิ 1 บุคคลต่อ 1 มิเตอร์ และรับเงินสนับสนุนได้เพียง 1 ครั้งตลอดโครงการ

สำหรับผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐที่ต้องการเข้าร่วมโครงการ มีเงื่อนไขสำคัญเกี่ยวกับการไม่ขอรับสิทธิช่วยเหลือค่าไฟฟ้าตามบัตรสวัสดิการแห่งรัฐเป็นระยะเวลา 20 ปี จึงควรพิจารณาผลประโยชน์ที่จะได้รับและสิทธิที่อาจต้องสละก่อนตัดสินใจ

ส่วนผู้ที่เคยใช้สิทธิลดหย่อนภาษีจากการติดตั้งโซลาร์เซลล์ตามมาตรการที่เกี่ยวข้อง ต้องตรวจสอบข้อกำหนดเรื่องการใช้สิทธิซ้ำซ้อน เนื่องจากโครงการมีข้อจำกัดในการรับสิทธิประโยชน์จากภาครัฐ

เปิดช่องทางลงทะเบียนโซลาร์ภาคประชาชน ถึง 31 มกราคม 2570

รัฐบาลเปิดให้ประชาชนลงทะเบียนเข้าร่วมโครงการตั้งแต่วันที่ 27 ตุลาคม 2569 ถึงวันที่ 31 มกราคม 2570 ผ่านช่องทางของการไฟฟ้านครหลวง (MEA) และการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA) ตามพื้นที่ให้บริการ

ประชาชนสามารถลงทะเบียนผ่านเว็บไซต์ของการไฟฟ้า ได้แก่

- พื้นที่การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA): [https://peoplesolar.pea.co.th/]

- พื้นที่การไฟฟ้านครหลวง (MEA): [https://peoplesolar.mea.or.th/]

นอกจากนี้ ยังสามารถติดต่อสำนักงานการไฟฟ้าในพื้นที่เพื่อสอบถามรายละเอียดและดำเนินการตามช่องทางที่กำหนด

สำหรับกำหนดการดำเนินโครงการ ผู้เข้าร่วมต้องดำเนินการสำรวจและประเมินขนาดการติดตั้งภายในวันที่ 30 มิถุนายน 2570 ยื่นคำขอเชื่อมต่อระบบภายในวันที่ 31 สิงหาคม 2570 และเชื่อมต่อระบบให้แล้วเสร็จภายในวันที่ 30 กันยายน 2570 ตามหลักเกณฑ์

อย่างไรก็ตาม การลงทะเบียนไม่ได้หมายความว่าจะได้รับสิทธิโดยอัตโนมัติ เนื่องจากต้องผ่านการตรวจสอบคุณสมบัติ เงื่อนไขการติดตั้ง และอยู่ภายใต้กรอบวงเงินสนับสนุนที่ได้รับอนุมัติ

ทำไมรัฐบาลทุ่ม 5 หมื่นล้านบาท หนุนโซลาร์ภาคประชาชน?

นอกจากการลดค่าไฟฟ้าให้ประชาชนแล้ว โครงการโซลาร์ภาคประชาชนยังเป็นส่วนหนึ่งของนโยบายสร้างความมั่นคงด้านพลังงานและสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาดของประเทศไทย

ปัจจุบันประเทศไทยยังพึ่งพาก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงสำคัญในการผลิตไฟฟ้า และต้องนำเข้าพลังงานบางส่วนจากต่างประเทศ ทำให้ต้นทุนการผลิตไฟฟ้ามีความเชื่อมโยงกับความผันผวนของราคาพลังงานในตลาดโลก

เมื่อเกิดความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ ราคาพลังงานปรับตัวสูงขึ้น หรือเส้นทางขนส่งพลังงานระหว่างประเทศได้รับผลกระทบ ประเทศที่พึ่งพาการนำเข้าเชื้อเพลิงจึงมีความเสี่ยงด้านต้นทุนและความมั่นคงของอุปทานพลังงาน

การสนับสนุนให้ครัวเรือนผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์จึงเป็นอีกแนวทางในการกระจายแหล่งพลังงาน ลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล และเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนในระบบไฟฟ้าของประเทศ

ประเทศไทยมีศักยภาพด้านพลังงานแสงอาทิตย์ ขณะที่หลังคาบ้านสามารถนำมาใช้เป็นพื้นที่ผลิตไฟฟ้าได้โดยไม่จำเป็นต้องจัดหาที่ดินเพิ่มเติมสำหรับการติดตั้งในระดับครัวเรือน

รัฐบาลประเมินว่า หากโครงการสามารถดำเนินการได้ตามเป้าหมาย 1 ล้านครัวเรือน จะช่วยลดภาระค่าไฟฟ้าของประชาชนรวมกว่า 24,500 ล้านบาทต่อปี พร้อมสนับสนุนเศรษฐกิจฐานรากและการจ้างงานที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมพลังงานสะอาด

อย่างไรก็ตาม สำหรับประชาชนที่สนใจเข้าร่วมโครงการ สิ่งสำคัญคือการประเมินความคุ้มค่าให้สอดคล้องกับสภาพบ้านและพฤติกรรมการใช้ไฟฟ้าจริง ทั้งค่าใช้จ่ายส่วนต่าง ปริมาณการใช้ไฟฟ้าช่วงกลางวัน รายได้ที่อาจได้รับจากการขายไฟฟ้าส่วนเกิน ตลอดจนระยะเวลาคืนทุน เพื่อให้การติดตั้งโซลาร์เซลล์ช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายได้อย่างเหมาะสมในระยะยาว