ตุรกีผวา! หลุมยุบยักษ์ 684 แห่ง เสี่ยงแผ่นดินยุบทั้งเมือง?

วิกฤตภัยแล้งและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกำลังสร้างภัยคุกคามครั้งใหญ่ในตุรกี หลังพบหลุมยุบขนาดยักษ์เกิดขึ้นกลางพื้นที่เกษตรกรรมหลายร้อยแห่ง บางหลุมกว้างและลึกหลายสิบเมตร สร้างความหวาดกลัวให้กับเกษตรกร ขณะที่นักวิทยาศาสตร์เตือนว่า การสูบน้ำบาดาลมาใช้มากเกินไป อาจยิ่งเร่งให้พื้นดินพังถล่ม และกลายเป็นปัญหาสิ่งแวดล้อมที่รุนแรงขึ้นในอนาคต

พื้นที่ราบสูงอนาโตเลียตอนกลางของตุรกี โดยเฉพาะแอ่งคอนยา ซึ่งเป็นแหล่งเกษตรกรรมสำคัญที่ผลิตข้าวสาลี ข้าวโพด และหัวบีตน้ำตาล กำลังเผชิญปัญหาหลุมยุบขนาดใหญ่ที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง บางหลุมมีความกว้างและความลึกหลายสิบเมตร ส่งผลกระทบต่อพื้นที่เพาะปลูก และคุกคามถนนรวมถึงชุมชนใกล้เคียง

สำนักงานจัดการภัยพิบัติและเหตุฉุกเฉินของตุรกี หรือ AFAD รายงานว่า พบหลุมยุบแล้วถึง 684 แห่ง ครอบคลุมพื้นที่คอนยา คารามาน และอักซาราย ขณะที่ผลการศึกษาพบว่า ปัจจุบันมีหลุมยุบเกิดขึ้นใหม่เฉลี่ยราว 20 แห่งต่อปี

แม้หลุมยุบจะเป็นปรากฏการณ์ทางธรณีวิทยาที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติมานานหลายพันปี แต่ในช่วงไม่กี่ทศวรรษที่ผ่านมา จำนวนหลุมยุบกลับเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยมีปัจจัยสำคัญจากภัยแล้งที่ยืดเยื้อ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และการสูบน้ำบาดาลขึ้นมาใช้เพื่อการเกษตรอย่างเข้มข้น

โดยเฉพาะในปี 2568 ตุรกีเผชิญภัยแล้งรุนแรงที่สุดครั้งหนึ่งในรอบหลายทศวรรษ ทำให้เกษตรกรต้องพึ่งพาน้ำบาดาลมากขึ้น ส่งผลให้ระดับน้ำใต้ดินลดต่ำลง และเพิ่มความเสี่ยงที่โพรงใต้ดินซึ่งเกิดจากการละลายของหินปูนจะพังถล่ม กลายเป็นหลุมยุบขนาดใหญ่บนพื้นผิวดิน

งานวิจัยยังพบว่า ช่วงปี 2543–2553 มีหลุมยุบเกิดขึ้นเฉลี่ยประมาณ 3 แห่งต่อปี ก่อนเพิ่มเป็น 32 แห่งต่อปีในช่วงปี 2559–2562 และลดลงมาอยู่ที่ประมาณ 22 แห่งต่อปีนับตั้งแต่ปี 2563 อย่างไรก็ตาม นักวิทยาศาสตร์ย้ำว่า การเกิดหลุมยุบไม่ได้ขึ้นอยู่กับระดับน้ำบาดาลเพียงอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวข้องกับโครงสร้างทางธรณีวิทยาและความแข็งแรงของชั้นดินด้วย

สถานการณ์ดังกล่าวกำลังกลายเป็นความท้าทายสำคัญของตุรกี ซึ่งเตรียมเป็นเจ้าภาพการประชุมด้านสภาพภูมิอากาศโลก COP31 ขณะที่ประเทศกำลังเผชิญผลกระทบจากวิกฤตสิ่งแวดล้อมภายในบ้านของตัวเอง

วิกฤตหลุมยุบในตุรกีจึงไม่ใช่เพียงภัยธรรมชาติที่เกิดขึ้นใต้พื้นดิน แต่ยังเป็นสัญญาณเตือนถึงปัญหาการใช้น้ำบาดาลเกินขีดจำกัด ท่ามกลางภัยแล้งและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่รุนแรงขึ้น หากไม่มีการบริหารจัดการน้ำอย่างยั่งยืน พื้นที่เกษตรกรรมสำคัญของประเทศอาจต้องเผชิญความเสี่ยงเพิ่มขึ้นในอนาคต