คนแก่ไทยกว่า 1.8 ล้านคน เสี่ยงเสียชีวิตอย่างโดดเดี่ยว เพราะถูกทิ้งไว้ข้างหลัง ต้องอยู่ตามลำพัง

สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล เปิดเผยรายงาน “สถานการณ์ประชากรไทย ปี 2569” พบว่าประเทศไทยกำลังเผชิญกับจุดเปลี่ยนครั้งประวัติศาสตร์ ผ่านปรากฏการณ์ “เกิดน้อย อายุยืน และแรงงานหดตัว” อย่างรวดเร็ว

ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่ “สังคมสูงวัยระดับสุดยอด” (Super-Aged Society) โดยคาดการณ์ว่าภายในไม่เกิน 10 ปีข้างหน้า จะมีประชากรที่อายุ 60 ปีขึ้นไป สูงถึง 28% ของประชากรทั้งหมด อย่างไรก็ตาม วิกฤตนี้อาจไม่ใช่ทางตัน แต่คือโอกาสครั้งสำคัญในการ “ปฏิรูปคุณภาพชีวิตประชากร” และวางรากฐานนโยบายระยะยาวเพื่อความมั่นคงของชาติอย่างยั่งยืน

 สัญญาณอันตราย: 1.8 ล้านชีวิต กับความเสี่ยง "ตายโดดเดี่ยว"

ประเด็นที่น่ากังวลที่สุดจากการสำรวจโดยสำนักงานสถิติแห่งชาติ ปี 2567 พบว่าปัจจุบันมีผู้สูงอายุอาศัยอยู่ลำพังเพียงคนเดียวสูงถึง 1.8 ล้านคน ซึ่งเพิ่มขึ้นเกือบ 4 เท่าตัวเมื่อเทียบกับ 30 ปีที่ผ่านมา

โดยเฉพาะผู้สูงอายุในเขตเมืองที่ความสัมพันธ์แบบชุมชนเริ่มจางหายไป ทำให้การเข้าถึงการดูแลเป็นไปได้ยากขึ้น จึงมีการเสนอแนวคิด “ตาข่ายนิรภัยดิจิทัล” (Digital Safety Net) เช่น การนำข้อมูลการใช้สัดส่วนน้ำ-ไฟฟ้ามาเป็นสัญญาณเฝ้าระวัง เพื่อป้องกันการเสียชีวิตอย่างโดดเดี่ยว และคืนศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ให้กับผู้สูงอายุในช่วงสุดท้ายของชีวิต

 เมื่อบ้านอาจไม่ใช่พื้นที่ปลอดภัย: "1.8 ล้านชีวิต" ที่ถูกลืม

ในวันนี้ ประเทศไทยมีผู้สูงอายุรวมแล้วกว่า 14 ล้านคน แต่ตัวเลขที่น่าตกใจคือ 1.8 ล้านราย (หรือ 12.9%) ต้องใช้ชีวิตอยู่เพียงลำพัง ตัวเลขนี้คือกลุ่มเสี่ยงสูงสุดที่อาจกลายเป็น "ศพไร้ญาติ" อยู่หลังบานประตูที่ปิดสนิท หากระบบเฝ้าระวังของรัฐยังไม่สามารถเข้าถึงพื้นที่ส่วนบุคคลได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ถึงเวลาแล้วที่สังคมไทยต้องตระหนักว่า ความโดดเดี่ยวของผู้สูงอายุไม่ใช่เรื่องส่วนตัว แต่เป็นโจทย์ใหญ่ที่รัฐและสังคมต้องร่วมกันแก้ไขก่อนที่ "บ้าน" จะกลายเป็นพื้นที่แห่งความเงียบเหงาตลอดกาล