โลกร้อนซ้ำเติม “ซูเปอร์เอลนีโญ” ไฟป่าอินโดนีเซียแรงขึ้น ต้นเหตุอาเซียจมฝุ่น

รายงานจาก World Weather Attribution (WWA) ระบุว่า แม้เอลนีโญกำลังแรงมากจะเป็นปัจจัยหลักที่ทำให้ปริมาณฝนในอินโดนีเซียลดลงอย่างมากตั้งแต่เดือนกรกฎาคม แต่ภาวะโลกร้อนจากกิจกรรมของมนุษย์ยังมีส่วนทำให้อุณหภูมิในช่วงฤดูไฟป่าสูงขึ้นอีกประมาณ 1.6 องศาเซลเซียส

ธีโอดอร์ คีปปิง นักวิจัยด้านไฟป่าและสภาพอากาศสุดขั้วจากวิทยาลัยอิมพีเรียลลอนดอน ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้จัดทำรายงาน ระบุว่า สภาพอากาศที่เกิดขึ้นในปีนี้จะไม่รุนแรงถึงระดับที่เกิดขึ้นหากไม่มีอิทธิพลจากวิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและภาวะโลกร้อน แม้ว่าโลกกำลังเผชิญกับปรากฏการณ์เอลนีโญกำลังแรงก็ตาม

ปัจจัยที่ทำให้เกิดไฟป่ามีหลายด้านและเปลี่ยนแปลงไปพร้อมกัน แต่สิ่งที่นักวิทยาศาสตร์สามารถยืนยันได้ด้วยความเชื่อมั่นสูงมาก คือสภาพอากาศที่เอื้อต่อการเกิดไฟป่ากำลังทวีความรุนแรงขึ้น โดยเดือนกันยายน 2026 เป็นเดือนกันยายนที่แห้งแล้งที่สุดเป็นอันดับ 5 ของอินโดนีเซีย นับตั้งแต่ปี 1991 โดยพื้นที่ถึง 84% ของประเทศมีปริมาณฝนต่ำกว่าค่าเฉลี่ย สภาพอากาศที่ร้อนและแห้งแล้งจึงกลายเป็นเชื้อเพลิงชั้นดีที่ทำให้ไฟป่าเกิดขึ้นและลุกลามได้ง่ายขึ้น

วิกฤตไฟป่าอินโดนีเซียไม่ได้มีสาเหตุมาจากสภาพอากาศเพียงอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินตลอด 30 ปีที่ผ่านมา โดยเฉพาะการตัดไม้ทำลายป่าและการระบายน้ำออกจากพื้นที่ป่าพรุเพื่อนำไปใช้ในภาคอุตสาหกรรมและเกษตรกรรม ทำให้ระบบนิเวศสูญเสียความชุ่มชื้นและมีความเสี่ยงต่อการเกิดไฟไหม้มากขึ้น โดยพื้นที่ได้รับความเสียหายจากไฟป่าในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2026 สูงกว่าช่วงเวลาเดียวกันของปี 2019 ถึง 35% ซึ่งเป็นปีที่อินโดนีเซียเผชิญกับปรากฏการณ์ซูเปอร์เอลนีโญครั้งรุนแรงเช่นกัน

วิกฤตสภาพภูมิอากาศเชื่อมโยงกับการเปลี่ยนแปลงระบบนิเวศ เมื่อโลกมีอุณหภูมิสูงขึ้น ขณะที่พื้นที่ป่าถูกทำลายและป่าพรุสูญเสียความชุ่มชื้น ภัยแล้งและไฟป่าก็มีแนวโน้มรุนแรงขึ้น และไม่ได้จำกัดผลกระทบอยู่เพียงในประเทศต้นทาง แต่ยังส่งหมอกควันข้ามพรมแดนไปกระทบคุณภาพอากาศและสุขภาพของประชาชนในประเทศเพื่อนบ้านทั่วภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้