"แค่พักหน้าจอ แล้วหันไปมองพื้นที่สีเขียว 40 วินาที" ก็อาจช่วยให้สมอง “ฟื้นแรง” จากความล้าของข่าวร้ายได้

นพ.เจษฎา ทองเถาว์ แพทย์เฉพาะทางสาขาจิตเวชศาสตร์ จิตแพทย์ประจำ รพ.พระศรีมหาโพธิ์ จ.อุบลราชธานี ได้โพสต์ข้อความลงบนเฟซบุ๊ก "คลินิกสุขภาพจิตนายแพทย์เจษฎา" โดยระบุว่า

งานวิจัยพบว่าแค่พักหน้าจอ แล้วหันไปมองพื้นที่สีเขียว 40 วินาที ก็อาจช่วยให้สมอง “ฟื้นแรง” จากความล้าของข่าวร้ายได้

ในวันที่ข่าวร้ายไหลเข้ามาไม่หยุด

สงคราม ภัยพิบัติ อุบัติเหตุ ความรุนแรง เศรษฐกิจ การเมือง บางครั้งเราไม่ได้เครียดเพราะ “เรื่องเดียว” แต่เครียดเพราะสมองถูกบังคับให้รับเรื่องหนักๆซ้ำแล้วซ้ำเล่า เหมือนมีคนเปิดประตูห้องฉุกเฉินในใจเราไว้ตลอดเวลา 

ข่าวร้ายมีผลต่อสมองจริง

เพราะทุกครั้งที่เราเห็นภาพ เสียง หรือข้อความที่คุกคาม ระบบเตือนภัยในสมอง โดยเฉพาะ amygdala จะเริ่มทำงาน  ร่างกายอาจตึงขึ้น หายใจสั้นลง ใจสั่น หงุดหงิดง่าย และบางคนรู้สึกเหมือน “โลกไม่ปลอดภัยอีกต่อไป” 

แต่สิ่งที่น่าสนใจมากคือ

งานวิจัยใน Journal of Environmental Psychology ศึกษานักศึกษาจำนวน 150 คน ให้ทำงานที่ใช้สมาธิต่อเนื่อง แล้วให้พักเพียง 40 วินาที กลุ่มหนึ่งมองภาพหลังคาคอนกรีต อีกกลุ่มมองภาพหลังคาที่มีพื้นที่สีเขียว มีหญ้าและดอกไม้ 

ผลพบว่ากลุ่มที่ได้มองพื้นที่สีเขียวเพียง 40 วินาที ทำผิดพลาดน้อยลง และมีสมาธิคงที่ดีกว่าอีกกลุ่มครับ พูดง่ายๆคือบางครั้งสมองไม่ได้ต้องการวันหยุดยาว แต่อาจต้องการ “หน้าต่างเล็กๆ” ให้ได้มองอะไรที่ไม่ขู่ ไม่เร่ง ไม่ตัดสิน และไม่บีบหัวใจเรา

พื้นที่สีเขียวทำหน้าที่คล้ายปุ่ม “พักเบรก” ของสมอง ไม่ใช่เพราะต้นไม้มีเวทมนตร์ แต่เพราะธรรมชาติใช้ความสนใจของเราแบบอ่อนโยน  ต่างจากข่าวร้ายที่ดึงสมองแบบกระชาก ธรรมชาติดึงสมองแบบชวนมอง ใบไม้ไหวเบาๆ แสงแดดลอดผ่านต้นไม้ เงาของกิ่งไม้บนพื้น สีเขียวของสนามหญ้า สิ่งเหล่านี้ไม่ได้ตะโกนใส่เรา แต่มันค่อยๆบอกสมองว่า“ตรงนี้ปลอดภัยพอที่จะหายใจช้าลงได้” 

ในทางจิตวิทยาสิ่งนี้ใกล้กับแนวคิด Attention Restoration Theory

คือเมื่อสมองใช้สมาธิหนักเกินไป โดยเฉพาะการเสพข่าวร้ายต่อเนื่อง พื้นที่ธรรมชาติอาจช่วยให้ระบบความสนใจของเราฟื้นตัวได้ เหมือนโทรศัพท์ที่แบตไม่ได้หมด แต่มีแอปจำนวนมากเปิดค้างอยู่  ข่าวร้ายคือแอปที่กินแบตใจเราเงียบๆ ส่วนการมองต้นไม้ 40 วินาที คือการปิดแอปบางตัวลงชั่วคราว 

หมออยากชวนลองวิธีเล็กๆนี้

หลังจากอ่านข่าวหนักๆ ให้เราวางมือถือลง 40 วินาที หันไปมองต้นไม้หน้าบ้าน มองกระถางเล็กๆบนโต๊ะ มองสนามหญ้า หรือแม้แต่มองภาพธรรมชาติที่ทำให้ใจเบาลง ระหว่างนั้นไม่ต้องคิดบวก ไม่ต้องฝืนเข้มแข็ง ไม่ต้องรีบสรุปว่าโลกจะดีขึ้นเมื่อไหร่

แค่หายใจและให้สมองได้รู้ว่า

“ตอนนี้ เรายังอยู่ตรงนี้”

“ตอนนี้ ร่างกายยังปลอดภัย”

“ตอนนี้ เราพักได้สักครู่หนึ่ง” 

ในโลกที่ข่าวร้ายวิ่งเร็วกว่าใจคน บางครั้งการดูแลสุขภาพจิต อาจเริ่มจากการยอมให้สายตาเรา ได้กลับไปพักบนสีเขียวสั้นๆเพียง 40 วินาที