ดร.สนธิ เปิด 4 ปัจจัย ทำไมน้ำท่วมเหนือ-อีสาน ทั้งที่อยู่ในสภาวะ “เอลนีโญ”

ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat เปิดสาเหตุน้ำท่วมประเทศไทยช่วงกลางปี 2569 ทั้งที่อยู่ในช่วงปรากฎการณ์เอลนีโญ โดยสาเหตุเกิดจากความแปรปรวนขั้นสุดขั้วของสภาพอากาศ (Climate Shock) ที่ทำให้มีฝนตกหนักในเฉพาะจุดสะสมหนาแน่นควบคู่ไปกับปัจจัยทางอุตุนิยม วิทยาและภูมิศาสตร์ ดังนี้

ร่องมรสุมกำลังแรงและลมมรสุมตะ วันตกเฉียงใต้

ในช่วงเดือนมิถุนายน - สิงหาคม 2569 เกิดร่องมรสุมที่ทรงพลัง (Active Monsoon Trough) เลื่อนลงมาพาดผ่านเมียนมา ภาคเหนือ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนของไทยอย่างต่อเนื่อง และลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ที่พัดปกคลุมทะเลอันดามันและอ่าวไทยมีกำลังแรงขึ้น ทำหน้าที่หอบเอาความชื้นปริมาณมหาศาลจากมหาสมุทรเข้ามาปะทะจนกลายเป็นฝนตกชุกหนาแน่นในภาคอีสานและเหนือตอนบน

ผลกระทบทางอ้อมจากพายุในทะเลจีนใต้

แม้พายุหมุนเขตร้อนหลายลูกในช่วงกลางปี เช่น พายุไต้ฝุ่น "ดอลฟิน" เคลื่อนขึ้นฝั่งที่ประเทศจีนตอนใต้ โดยไม่ได้เคลื่อนตัวเข้าสู่ประเทศไทยโดยตรง แต่วงจรของพายุได้ช่วยดึงดูดและเพิ่มกำลังให้ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้พัดแรงยิ่งขึ้น ส่งผลให้เกิดฝนตกหนักถึงหนักมากและฝนสะสมในไทยแทน

สภาพอากาศสุดขั้วจากปรากฏการณ์เอลนีโญ (El Niño)

สภาวะอากาศในปี 2569 มีความแปรปรวนสูงมากเนื่องจากการก่อตัวและเร่งตัวของปรากฏการณ์เอลนีโญทำให้เกิดภาวะ "ฝนตกไม่ทั่วฟ้า" หรือ “ฝนแกว่ง” บางพื้นที่ต้องเผชิญกับภัยแล้งหรือฝนทิ้งช่วง แต่ขณะเดียวกันบางพื้นที่มีฝนตกหนักและเจอกับปรากฏการณ์ระเบิดฝน (Rain Bomb) หรือฝนตกหนักเฉียบพลันสะสมในปริมาณที่มากเกินกว่าปกติในระยะเวลาอันสั้นจนระบายไม่ทัน

ปัจจัยทางภูมิศาสตร์และโครงสร้างเมือง

พื้นที่ภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนส่วนใหญ่เป็นภูเขาสูง เมื่อมีฝนสะสมมาก ทำให้ดินอุ้มน้ำไม่ไหวเกิดน้ำป่าไหลหลาก มวลน้ำไหลบ่าลงสู่พื้นที่ลุ่มต่ำอย่างรวดเร็ว นอกจากนี้ยังมีปัญหาน้ำหนุนและดินทรุดในเขตเมือง สำหรับพื้นที่ลุ่มเจ้าพระยา และกรุงเทพมหานคร เผชิญกับปัญหาการระบายน้ำที่ติดขัดจากระดับน้ำทะเลหนุน รวมถึงปัญหาแผ่นดินทรุดตัว (Land Subsidence) ทำให้ประสิทธิภาพในการป้องกันน้ำท่วมเมืองลดลง