โลกร้อนทำอากาศวิปริต ฝนตกสั้นแต่ถล่มหนัก ยุโรปเสี่ยงน้ำท่วมไม่ทันตั้งตัว

ในหลายประเทศของยุโรป ปัญหาน้ำท่วมฉับพลันตามแม่น้ำสายเล็กเกิดขึ้นบ่อยและรุนแรงขึ้นอย่างเห็นได้ชัด สาเหตุสำคัญไม่ได้อยู่ที่ปริมาณฝนเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่รูปแบบการตกของฝน ที่เปลี่ยนไป อันเป็นผลโดยตรงจากภาวะโลกร้อนและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

 เมื่ออุณหภูมิโลกสูงขึ้น วัฏจักรน้ำในธรรมชาติถูกรบกวน ภาวะโลกร้อนเร่งการระเหยของน้ำจากพื้นผิวมหาสมุทร ทำให้บรรยากาศมีความชื้นเพิ่มขึ้น ความชื้นส่วนเกินนี้กลายเป็นพลังให้กับระบบความกดอากาศต่ำ พายุไซโคลน และพายุฝนฟ้าคะนอง ส่งผลให้บางพื้นที่ของโลกเผชิญกับฝนที่ตกหนักขึ้น

โดยทั่วไป ฝนสามารถแบ่งออกเป็นสองประเภท คือ ฝนระยะสั้นที่ตกภายในไม่กี่ชั่วโมง และฝนระยะยาวที่ตกต่อเนื่องหลายวัน งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Nature โดยนักวิจัยชาวออสเตรีย พบว่า ภาวะโลกร้อนไม่ได้ส่งผลต่อฝนทั้งสองประเภทในลักษณะเดียวกัน โดยฝนระยะสั้นได้รับผลกระทบจากโลกร้อนมากกว่าฝนระยะยาวอย่างชัดเจน ผลการศึกษาที่อาศัยข้อมูลสภาพอากาศย้อนหลังมากกว่าหนึ่งศตวรรษในออสเตรีย ระบุว่า ปริมาณฝนระยะสั้นเพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 15 ในช่วง 40 ปีที่ผ่านมา แนวโน้มนี้พบทั้งทางตอนเหนือและตอนใต้ของเทือกเขาแอลป์ แม้ทั้งสองพื้นที่จะมีลักษณะภูมิอากาศแตกต่างกันอย่างมากก็ตาม

สาเหตุสำคัญคือ ความร้อนที่เพิ่มขึ้นทำให้ระบบอากาศมีพลังงานมากขึ้น อากาศอุ่นลอยตัวสู่ที่สูงได้รวดเร็ว ส่งผลให้การไหลเวียนในบรรยากาศรุนแรงขึ้น ฝนจึงตกในช่วงเวลาสั้นลง แต่เกิดบ่อยและหนักขึ้นอย่างฉับพลัน ความเสี่ยงของน้ำท่วมฉับพลันจึงเพิ่มสูง โดยเฉพาะในพื้นที่หมู่บ้านที่ตั้งอยู่ใกล้ลำธารหรือแม่น้ำสายเล็ก ซึ่งระดับน้ำสามารถเพิ่มสูงอย่างรวดเร็วในเวลาอันสั้น

ในทางตรงกันข้าม แม่น้ำสายใหญ่มีความเสี่ยงต่ออุทกภัยจากฝนระยะสั้นน้อยกว่า เนื่องจากตอบสนองต่อฝนที่ตกหนักอย่างฉับพลันได้ช้ากว่า อย่างไรก็ตาม งานวิจัยระบุว่า แม่น้ำสายใหญ่ เช่น แม่น้ำดานูบ จะมีความอ่อนไหวต่อฝนที่ตกต่อเนื่องยาวนานมากกว่า

ขณะเดียวกัน นักวิจัยยังชี้ว่า แนวโน้มฝนระยะสั้นที่รุนแรงขึ้นนี้ไม่ได้เกิดขึ้นในทุกภูมิภาค ตัวอย่างเช่น พื้นที่ภูมิอากาศแบบเมดิเตอร์เรเนียน อย่างสเปน อิตาลี และกรีซ ซึ่งอุณหภูมิที่สูงขึ้นกลับทำให้บรรยากาศแห้งแล้งมากขึ้น และฝนไม่ได้ทวีความรุนแรงเช่นเดียวกับในออสเตรีย สำหรับฝรั่งเศส แม้งานวิจัยไม่ได้ศึกษาลงลึกโดยตรง แต่คาดว่าพื้นที่ทางตอนเหนือและตะวันออกของประเทศจะเผชิญการเปลี่ยนแปลงในลักษณะใกล้เคียงกัน

การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศไม่ได้เพียงทำให้ฝนตกมากขึ้น แต่ยังเปลี่ยนรูปแบบของฝนให้สั้นลง รุนแรงขึ้น และเกิดบ่อยขึ้น ส่งผลให้ความเสี่ยงของน้ำท่วมฉับพลันเพิ่มสูง โดยเฉพาะในพื้นที่ใกล้แม่น้ำสายเล็ก เหตุการณ์เหล่านี้สะท้อนถึงความจำเป็นเร่งด่วนที่ชุมชนและประเทศต่าง ๆ ต้องปรับตัวและเตรียมรับมือกับสภาพอากาศสุดขั้วที่ทวีความรุนแรงขึ้นในอนาคต