ฝรั่งเศสล้ำหน้า! ทดสอบบิน Sovereign AI บนเครื่องบินขับไล่ Rafale

วันที่ 22 กันยายนที่ผ่านมา บริษัท ดัสโซลต์ เอวิเอชัน (Dassault Aviation) บริษัทอากาศยานของฝรั่งเศส ประสบความสำเร็จในการนำอัลกอริทึมปัญญาประดิษฐ์แบบ Sovereign AI จำนวน 2 ระบบขึ้นทดสอบบินกับเครื่องบินขับไล่ ราฟาล (Rafale) นับเป็นอีกก้าวสำคัญของการนำ AI เข้าไปทำงานภายในระบบการรบของเครื่องบินขับไล่ยุคใหม่

อัลกอริทึมชุดแรกพัฒนาโดยวิศวกรของบริษัท Dassault Aviation ส่วนระบบที่สองพัฒนาร่วมกับ ทาเลส (Thales) ผ่านหน่วยงานด้านปัญญาประดิษฐ์ AI คอร์ทเอไอเอ็กซ์ (cortAIx) โดยบริษัทระบุว่า ทั้งสองระบบผ่านการทดสอบในระดับที่มีความพร้อมเพียงพอสำหรับการพิจารณานำไปใช้กับการอัปเกรด Rafale ในอนาคต 

⬛️ AI ไม่ได้เข้ามาแทนนักบิน

จุดสำคัญของโครงการนี้ คือ Dassault ไม่ได้ประกาศให้ปัญญาประดิษฐ์ AI เข้ามาควบคุม Rafale แทนนักบิน แต่กำลังพัฒนาแนวทาง Controlled and Supervised AI หรือ AI ที่ทำงานภายใต้การควบคุมและกำกับดูแล โดยมีเป้าหมายช่วยลูกเรือมนุษย์ภายในห้องนักบิน

แนวคิดดังกล่าวมีความสำคัญกับเครื่องบินรบสมัยใหม่ เนื่องจากนักบินต้องรับข้อมูลจากเรดาร์ ระบบตรวจจับ สงครามอิเล็กทรอนิกส์ อาวุธ และเครือข่ายทางยุทธวิธีจำนวนมาก AI สามารถเข้ามาช่วยประมวลผลและจัดลำดับข้อมูล เพื่อให้มนุษย์ตัดสินใจได้รวดเร็วขึ้นในสถานการณ์ที่มีข้อมูลจำนวนมาก

น่าเสียดายที่บริษัท Dassault ยัง ไม่เปิดเผยรายละเอียดว่าปัญญาประดิษฐ์ AI ทั้งสองระบบทำหน้าที่อะไรโดยเฉพาะ รวมถึงไม่ได้เปิดเผยสถานการณ์ที่ใช้ในการทดสอบบิน ดังนั้นยังไม่ควรสรุปว่า AI สามารถควบคุมเครื่องบิน เลือกเป้าหมาย หรือใช้อาวุธได้ด้วยตัวเอง

⬛️ ความยากอยู่ที่การนำ AI ขึ้นเครื่องบินรบจริง

การนำปัญญาประดิษฐ์ AI ไปทำงานบนเครื่องบินรบแตกต่างจากการใช้ AI บน Data Center เพราะคอมพิวเตอร์บนอากาศยานมีข้อจำกัดด้านพลังงาน พื้นที่ น้ำหนัก การระบายความร้อน และทรัพยากรประมวลผล ขณะเดียวกันระบบต้องมีความน่าเชื่อถือสูงและทำงานได้ในสภาพแวดล้อมการรบ

บริษัท Dassault ระบุเพิ่มเติมว่า "การพัฒนาเทคโนโลยีนี้ต้องจัดการทั้งคุณภาพและความพร้อมของข้อมูลปฏิบัติการ ไม่ว่าจะเป็นข้อมูลจริงหรือข้อมูลจำลอง รวมถึงการนำความรู้เฉพาะด้านการบินรบมาทำงานร่วมกับ AI และการปรับระบบให้สามารถทำงานบนแพลตฟอร์ม Embedded ที่มีทรัพยากรจำกัด"

ความสำเร็จครั้งนี้จึงไม่ได้อยู่เพียงการสร้างโมเดลปัญญาประดิษฐ์  AI แต่เป็นการพิสูจน์ว่าสามารถนำอัลกอริทึมขึ้นไปทำงานบนเครื่องบิน Rafale ระหว่างการบินจริงได้

⬛️ รองรับเครื่องบินรบ Rafale รุ่นใหม่ในอนาคต

ปัจจุบันฝรั่งเศสกำลังเดินหน้าพัฒนาเครื่องบินรบ ราฟาล เอฟ5 (Rafale F5) ซึ่งถือเป็นการปรับปรุงครั้งใหญ่ช่วงกลางอายุการใช้งานของเครื่องบิน กระทรวงกลาโหมฝรั่งเศสระบุเมื่อวันที่ 10 กันยายนว่า "สำนักงานจัดหาอาวุธฝรั่งเศส หรือ ดีจีเอ (DGA) ได้ทำสัญญากับ Dassault Aviation, เอ็มบีดีเอ (MBDA), ซาฟราน (Safran) และ Thales เพื่อเริ่มงานพัฒนาอุปกรณ์หลายระบบก่อนเดินหน้าโครงการ F5 เต็มรูปแบบปลายปี 2026"

เครื่องบินรบ  Rafale F5 ถูกวางแนวทางให้รองรับการรบแบบ Collaborative Combat หรือการทำงานร่วมกันระหว่างเครื่องบิน เซนเซอร์ อาวุธ และระบบอื่นในสนามรบ ซึ่งทำให้ความสามารถด้าน AI และการประมวลผลข้อมูลมีบทบาทมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม บริษัท Dassault ยังไม่ได้ระบุอย่างเป็นทางการว่า AI สองระบบที่ทดสอบครั้งนี้จะถูกนำไปติดตั้งใน Rafale F5 ดังนั้นในเวลานี้ควรถือว่าเทคโนโลยีดังกล่าวอยู่ในสถานะ Flight-Tested Technology และ Candidate for Future Upgrade มากกว่าจะเป็นระบบปฏิบัติการที่ติดตั้งประจำการแล้ว

⬛️ การแข่งขัน AI บนเครื่องบินรบกำลังเพิ่มขึ้น

การทดสอบของฝรั่งเศสเกิดขึ้นท่ามกลางการแข่งขันพัฒนา AI สำหรับเครื่องบินรบทั่วโลก รอยเตอร์สรายงานว่า บริษัทอุตสาหกรรมป้องกันประเทศหลายแห่งกำลังพัฒนา AI เพื่อช่วยนักบินตัดสินใจเร็วขึ้น และรองรับการทำงานร่วมกับอากาศยานไร้คนขับแบบ Collaborative Combat Aircraft หรือเครื่องบิน Wingman ในอนาคต

สำหรับฝรั่งเศส การพัฒนา Sovereign AI ยังมีความหมายด้านความมั่นคง เนื่องจากประเทศต้องการรักษาความสามารถในการควบคุมเทคโนโลยี ระบบข้อมูล และการตัดสินใจทางทหารด้วยตนเอง โดยลดการพึ่งพาระบบ AI หรือโครงสร้างพื้นฐานจากต่างประเทศ