รู้จัก พรบ.ตายดี คนไทยมีสิทธิเข้าถึงการเลือกจบวาระสุดท้ายของชีวิตตัวเองแค่ไหน ?

การการุณยฆาต และการมีสิทธิจัดการชีวิตตัวเองก่อนตาย เป็นหนึ่งในสิ่งที่คนในยุคปัจจุบันสนใจ และพูดคุยกันมากขึ้น ถึงเป็นนโยบายของพรรคการเมืองเลยเช่นกัน แต่จริงๆ แล้วประเทศไทย มี พรบ.สุขภาพแห่งชาติ 2550 ที่คนไทยมีสิทธิการตายดีอยู่แล้ว 

สิทธิการตายดี ที่คนไทยมีตอนนี้คืออะไรบ้าง มีการผลักดันให้แก้กฎหมายอย่างไร ครอบคลุมไปถึงการการุณยฆาตเลยหรือไม่ ? 

ปัจจุบัน กฎหมายที่ประเทศไทยรับรองนั้นคือ สิทธิการตายดี" หรือ สิทธิการตายตามธรรมชาติ คือการไม่ยื้อชีวิตในวาระสุดท้าย เพื่อให้ผู้ป่วยจากไปอย่างสงบตามธรรมชาติ โดยบรรจุอยู่ใน พ.ร.บ.สุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550 ซึ่งในมาตรา 12 ที่ระบุให้คนไทยมีสิทธิทำ "หนังสือแสดงเจตนาไม่ประสงค์จะรับบริการสาธารณสุข" (Living Will) ที่เป็นไปเพียงเพื่อยืดการตายในวาระสุดท้ายของชีวิตตน หรือเพื่อยุติการทรมานจากการเจ็บป่วยได้สถานการณ์ของผู้ป่วยระยะสุดท้าย

โดยส่วนใหญ่จะอยู่ในสภาวะไม่รู้สึกตัว และอาจถูกยื้อชีวิตในวาระสุดท้ายโดยที่เจ้าตัวไม่ต้องการ เช่นการเสียบท่อช่วยหายใจ, การผ่าตัด, การเจาะคอ หรือมีการรักษาแบบรุกราน และมีภาระค่าใช้จ่ายที่สูง หากมีหนังสือแสดงเจตจำนงค์ ญาติ และแพทย์เองก็จะสามารถตัดสินใจวางแผนการรักษา ให้เป็นไปตามความต้องการของผู้ป่วยได้ 

แต่กฎหมายในตอนนี้ก็ถูกมองว่า ยังไม่สามารถถึงขั้นการุณยฆาต ไม่มีสิทธิขอจบชีวิตตัวเอง หรือสิทธิการตายอย่างสงบ สามารถทำได้เพียงแค่แนวทางรับการตายโดยสงบเชิงรับ หรือ (Passive Euthanasia) เท่านั้น ผู้ป่วยยังไม่สามารถมีทางเลือกยุติความทรมานจากอาการเจ็บป่วยที่ไม่อาจรักษาได้ รวมถึงไทยยังไม่มีกฎหมายหรือกฎเกณฑ์เกี่ยวกับการช่วยเหลือให้ฆ่าตัวตายโดยแพทย์ (Physician Assisted Suicide) อีกด้วย

ทั้งยังความเห็นว่า กฎหมายนี้ไม่เปิดโอกาสให้ผู้แทนของผู้ป่วยแสดงเจตนาได้ ในหลายครั้งที่ตัวผู้ป่วยเองไม่สามารถแสดงเจตนาปฏิเสธเองได้แล้ว เช่น ในกรณีที่ไม่ได้สติ หรือโคม่าเป็นต้น 

ที่ผ่านมา ในการเลือกตั้งตั้งแต่ปี 2566 พรรคก้าวไกลก็ได้มีนโยบายเสนอสิทธิยุติชีวิตตนเองอย่างมีศักดิ์ศรี สำหรับคนที่ป่วยจากโรคทางกายที่รักษาไม่ได้ ขณะที่ในการเลือกตั้ง 2569 พรรคประชาชนมีนโยบายพัฒนาระบบดูแลประคับประคอง เพื่อวาระสุดท้าย ซึ่งมีการพูดถึง การพัฒนาโครงการศึกษาความเป็นไปได้ในการจัดทำแนวทางการ จบชีวิตผู้ป่วยระยะสุดท้ายด้วยความช่วยเหลือทางการแพทย์(Medical Assistance in Dying) 

โดย  เอกภพ สิทธิวรรณธนะ สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน ก็ได้ให้สัมภาษณ์กับ The Active ของ ThaiPBS ว่าจะเสนอการแก้ไขกฎหมาย พรบ.สุขภาพแห่งชาติ มาตรา 12 โดยเพิ่ม 2 ประเด็นคือ 1 ให้คนไทยเข้าถึงสิทธิการดูแลแบบประคับประคอง แม้จะไม่ได้ทำหนังสอเจตนา และ 2 คือการเสนอพิจารณาสิทธิจบชีวิตตนเอง 

แต่เนื่องด้วยความละเอียดอ่อนของตัวกฎหมาย จึงจะต้องมีการเตรียมความพร้อมก่อนใช้จริงถึง 4-6 ปี 

ปัจจุบัน การุณยฆาตสามารถทำได้อย่างถูกกฎหมาย ภายใต้การควบคุมเข้มงวดในหลายประเทศ อาทิ สวิตเซอร์แลนด์ เนเธอร์แลนด์ เบลเยียม ลักเซมเบิร์ก แคนาดา โคลอมเบีย สเปน นิวซีแลนด์ และพื้นที่ส่วนใหญ่ของออสเตรเลีย รวมถึงหลายรัฐในสหรัฐฯ ด้วย