อย่ารีบกำจัดไขมันหมด! เพราะร่างกายต้องใช้ไขมันมากกว่าที่คิด

เมื่อพูดถึง “ไขมัน” หลายคนอาจนึกถึงสิ่งที่ต้องรีบกำจัดออกจากร่างกาย ยิ่งในยุคที่เทรนด์หุ่นลีนหรือหุ่นที่มีกล้ามเนื้อชัดกำลังได้รับความนิยม การมีไขมันในร่างกายน้อยที่สุดอาจถูกมองว่าเป็นเป้าหมายของคนรักสุขภาพ

แต่ผู้เชี่ยวชาญกำลังเตือนว่า ไขมันไม่ได้เป็นศัตรูของร่างกายเสมอไป และการมีไขมันน้อยเกินไปก็ส่งผลเสียต่อสุขภาพได้เช่นกัน

ไขมันมีประโยชน์มากกว่าที่คิด

ไขมันในร่างกายไม่ได้ทำหน้าที่เพียงเก็บพลังงานส่วนเกิน แต่ถือเป็นอวัยวะที่มีบทบาทสำคัญต่อการทำงานหลายระบบ

หนึ่งในหน้าที่สำคัญคือ การผลิตฮอร์โมนและส่งสัญญาณไปยังสมอง เซลล์ไขมันสามารถผลิตฮอร์โมนอย่างเลปติน ซึ่งช่วยบอกสมองว่าร่างกายมีพลังงานสะสมเพียงพอแล้ว ทำให้ร่างกายสามารถนำพลังงานไปใช้กับกระบวนการสำคัญอื่น ๆ เช่น ระบบสืบพันธุ์และการทำงานของภูมิคุ้มกัน

ไขมันยังช่วย รักษาความอบอุ่นของร่างกาย โดยไขมันบางชนิดทำหน้าที่เป็นฉนวนเก็บความร้อน ขณะที่ไขมันสีน้ำตาลและไขมันสีเบจมีเซลล์ที่สามารถเผาผลาญพลังงานเพื่อสร้างความร้อนและช่วยรักษาอุณหภูมิร่างกาย

พูดง่าย ๆ คือ ร่างกายต้องการไขมันในระดับที่พอดี ไม่มากหรือน้อยจนเกินไป

ไขมันน้อยเกินไป ร่างกายอาจเข้าสู่โหมดประหยัดพลังงาน

แม้การมีไขมันมากเกินไปจะเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด เบาหวานชนิดที่ 2 มะเร็งบางชนิด และข้อเสื่อม แต่การมีไขมันน้อยเกินไปก็ไม่ได้หมายความว่าสุขภาพดีขึ้น

เมื่อร่างกายมีพลังงานสำรองไม่เพียงพอ ระบบต่าง ๆ จะเริ่มปรับตัวเพื่อประหยัดพลังงาน คล้ายกับการเข้าสู่ภาวะขาดแคลนอาหาร

ภูมิคุ้มกันอาจทำงานลดลง ร่างกายอาจเริ่มสลายกล้ามเนื้อมาใช้เป็นพลังงาน ขณะที่กระบวนการสร้างและซ่อมแซมกระดูกก็ได้รับผลกระทบ ทำให้ร่างกายอ่อนแอและเพิ่มความเสี่ยงกระดูกหัก

หากเกิดในผู้ชายที่รับพลังงานไม่เพียงพอเป็นเวลานาน อาจทำให้ระดับฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนลดลง รวมถึงมีพลังงานและสมรรถภาพทางกายลดลง ส่วนผู้หญิงที่มีไขมันในร่างกายต่ำมาก โดยเฉพาะนักกีฬาบางราย อาจมีประจำเดือนผิดปกติหรือประจำเดือนขาดหายไป

หุ่นลีนมาก ไม่ได้แปลว่าไขมันเป็นศูนย์

ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า ไม่มีตัวเลขไขมันในร่างกายที่เหมาะกับทุกคน เพราะความต้องการแตกต่างกันตามเพศ อายุ พันธุกรรม และลักษณะร่างกาย

โดยทั่วไป ผู้ชายวัยผู้ใหญ่ที่มีสุขภาพดีมักมีไขมันในร่างกายประมาณ 10–20 เปอร์เซนต์ ส่วนผู้หญิงอยู่ที่ประมาณ 20–29 เปอร์เซนต์ ขณะที่ผู้ที่มีภาวะอ้วนมักมีไขมันในร่างกายมากกว่า 30 เปอร์เซนต์

ในกลุ่มนักกีฬา ตัวเลขอาจต่ำกว่านี้ แต่ก็ไม่ได้หมายความว่ายิ่งต่ำยิ่งดี

งานวิจัยที่ตรวจวัดองค์ประกอบร่างกายของนักกีฬามากกว่า 700 คน พบว่า ระดับไขมันในร่างกายที่ต่ำที่สุดที่ตรวจพบอยู่ที่ประมาณ 10 เปอร์เซนต์ในนักกีฬาชาย และ 16 เปอร์เซนต์ในนักกีฬาหญิง ซึ่งสูงกว่าที่นักกีฬาบางคนคาดคิด เพราะบางรายเชื่อว่าตัวเองมีไขมันเพียง 1–2 เปอร์เซนต์

ไขมันอยู่ตรงไหนก็สำคัญ

นอกจาก “มีเท่าไร” แล้ว ตำแหน่งที่ไขมันสะสมก็มีความสำคัญเช่นกัน

โดยเฉพาะ ไขมันในช่องท้องหรือไขมันที่เกาะอยู่รอบอวัยวะภายใน หากมีมากเกินไปจะเพิ่มความเสี่ยงต่อสุขภาพ เพราะสามารถปล่อยสารที่กระตุ้นการอักเสบ เพิ่มความดันโลหิต และรบกวนการทำงานของอินซูลิน ส่งผลให้ร่างกายควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ยากขึ้น และเพิ่มความเสี่ยงเบาหวานชนิดที่ 2

ดังนั้น เป้าหมายของการดูแลรูปร่างจึงอาจไม่ใช่การกำจัดไขมันให้เหลือน้อยที่สุด แต่คือการรักษา องค์ประกอบร่างกายให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมกับตัวเรา

เพราะสุดท้ายแล้ว ร่างกายไม่ได้ต้องการไขมัน “น้อยที่สุด” แต่ต้องการไขมัน “พอดี” เพื่อให้ระบบต่าง ๆ ทำงานได้อย่างสมดุล