นักวิจัยชี้สูตรลดคาร์บอนการบิน ตัดชั้นหรู เติมผู้โดยสารให้เต็ม ไม่ต้องลดเที่ยวบิน ก็ลดโลกร้อนได้

ผลการวิเคราะห์ล่าสุดเปิดเผยว่า การปล่อย “ก๊าซเรือนกระจก” จากอุตสาหกรรมการบินสามารถลดลงได้ถึงครึ่งหนึ่ง โดยไม่จำเป็นต้องลดจำนวนผู้โดยสารหรือการเดินทาง หากสายการบินปรับปรุง “ประสิทธิภาพการบิน” อย่างจริงจัง ตั้งแต่การยกเลิกที่นั่งชั้นพรีเมียม การเพิ่มอัตราการใช้ที่นั่งให้เกือบเต็มทุกเที่ยวบิน ไปจนถึงการใช้เครื่องบินรุ่นที่ประหยัดพลังงานมากที่สุด

รายงานดังกล่าวระบุว่า แนวทางด้านประสิทธิภาพเหล่านี้อาจได้ผลมากกว่านโยบายพึ่งพาเชื้อเพลิงการบินยั่งยืน หรือการชดเชยคาร์บอน ซึ่งยังเป็นประเด็นถกเถียงในปัจจุบัน โดยงานวิจัยนี้ได้วิเคราะห์เที่ยวบินเชิงพาณิชย์กว่า 27 ล้านเที่ยว จากทั้งหมดราว 35 ล้านเที่ยวทั่วโลกในปี พ.ศ. 2566 และนับเป็นการประเมินความแตกต่างด้านประสิทธิภาพการดำเนินงานของเที่ยวบินทั่วโลกเป็นครั้งแรก

แม้ปริมาณการปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ต่อระยะทางบินจะลดลงตามการพัฒนาเครื่องบินที่ประหยัดเชื้อเพลิงมากขึ้น แต่จำนวนเที่ยวบินที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วกลับทำให้การปล่อยก๊าซโดยรวมยังคงสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า หากไม่มีมาตรการที่จริงจัง การปล่อยคาร์บอนจากการบินอาจเพิ่มขึ้นเป็นสองถึงสามเท่าภายในปี พ.ศ. 2593

ผลการศึกษาพบว่า เที่ยวบินที่ปล่อยคาร์บอนสูงพบได้บ่อยในสนามบินของสหรัฐอเมริกาและออสเตรเลีย โดยเฉพาะสนามบินขนาดเล็ก รวมถึงบางพื้นที่ในแอฟริกาและตะวันออกกลาง ขณะที่สนามบินในอินเดีย บราซิล และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีเที่ยวบินที่ปล่อยคาร์บอนต่ำกว่าโดยเฉลี่ย

สนามบินแอตแลนตาและนิวยอร์กถูกจัดอยู่ในกลุ่มที่มีเที่ยวบิน “ไร้ประสิทธิภาพ” มากที่สุด โดยแย่กว่าสนามบินที่มีประสิทธิภาพสูงอย่างอาบูดาบีและมาดริดเกือบ 50%

รายงานยังวิจารณ์องค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ หรือ ICAO ที่พึ่งพาโครงการชดเชยคาร์บอน Corsia ซึ่งถูกมองว่า “ไม่ทะเยอทะยานและมีปัญหา” ขณะที่สหภาพยุโรปตั้งเป้าให้สายการบินใช้เชื้อเพลิงการบินยั่งยืนอย่างน้อย 6% ภายในปี พ.ศ. 2573 แต่เชื้อเพลิงประเภทนี้ยังมีราคาแพงและมีปริมาณจำกัด

ศาสตราจารย์ “สเตฟาน เกิสลิง” หัวหน้าทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยลินเนียส ประเทศสวีเดน ระบุว่า ปัจจุบันยังไม่เห็นความหวังที่ภาคการบินจะลดการปล่อยคาร์บอนได้จริง แต่หากใช้เครื่องบินที่มีแต่ที่นั่งชั้นประหยัด เพิ่มอัตราการใช้ที่นั่งเป็นร้อยละ 95 และเลือกใช้เครื่องบินที่มีประสิทธิภาพสูงสุด จะสามารถลดการใช้เชื้อเพลิงและการปล่อยคาร์บอนได้ถึงร้อยละ 50–75 ซึ่งถือว่าเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่

งานวิจัยซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร Communications Earth & Environment วิเคราะห์เส้นทางบินระหว่างเมืองกว่า 26,000 คู่ ครอบคลุมผู้โดยสารราว 3,500 ล้านคน ที่เดินทางรวมกันกว่า 6.8 ล้านล้านกิโลเมตร ส่งผลให้เกิดการปล่อยคาร์บอนประมาณ 577 ล้านตัน เทียบเท่าการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทั้งปีของประเทศเยอรมนี

สหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นประเทศที่ปล่อยคาร์บอนจากการบินมากที่สุด คิดเป็น 1 ใน 4 ของโลก มีเที่ยวบินที่ปล่อยคาร์บอนสูงกว่าค่าเฉลี่ยโลกประมาณร้อยละ 14 ขณะที่จีนซึ่งเป็นอันดับ 2 มีประสิทธิภาพใกล้เคียงค่าเฉลี่ย ส่วนสหราชอาณาจักร ซึ่งเป็นอันดับ 3 มีประสิทธิภาพต่ำกว่าค่าเฉลี่ยเล็กน้อย

เส้นทางบินที่มีประสิทธิภาพดีที่สุดคือ มิลาน–อินชอน ใกล้กรุงโซล ขณะที่เส้นทางที่ปล่อยคาร์บอนสูงที่สุดอยู่ในปาปัวนิวกินี และบางเส้นทางในสหรัฐฯ และนักวิจัยชี้ว่า ผู้โดยสารชั้นหนึ่งและชั้นธุรกิจมีส่วนรับผิดชอบต่อการปล่อยคาร์บอนมากกว่าผู้โดยสารชั้นประหยัดมากกว่า 3 เท่า และในบางกรณีอาจสูงถึง 13 เท่า

ทั้งนี้ ทั่วโลกมีประชากรเพียงร้อยละ 1 ที่ก่อให้เกิดการปล่อยคาร์บอนจากการบินถึงครึ่งหนึ่งของทั้งหมด และมีเพียงร้อยละ 10 ของประชากรโลกเท่านั้นที่เดินทางโดยเครื่องบินในแต่ละปี สะท้อนว่าปัญหาคาร์บอนจากการบินยังคงเป็นเรื่องของกลุ่มคนส่วนน้อย แต่ส่งผลกระทบต่อทั้งโลก