แบงก์ชาติ ฟังความเห็น คุมเข้ม “ซื้อทองแท่ง” เงินสดไม่เกิน 10 ล้าน หวั่นฟอกเงิน

ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เปิดรับฟังความคิดเห็นและข้อเสนอแนะ ผ่านเว็บไซต์ของ ธปท. หรือเว็บไซต์ระบบกลางทางกฎหมาย ในระหว่างวันที่ 22 กรกฎาคม 20 สิงหาคม 2569 ต่อการกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีปฏิบัติ เกี่ยวกับการแลกเปลี่ยนเงินตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน โดยมีการปรับปรุงหลักเกณฑ์การรับ-จ่ายเงินค่าทองคำแท่ง ที่ซื้อขายผ่านหน้าร้านทอง เพื่อป้องกันการทำธุรกรรมที่มีแหล่งที่มาของเงินที่ไม่ชัดเจน ซึ่งจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการติดตามธุรกรรมที่มีผลกระทบต่ออัตราแลกเปลี่ยน

ธปท.ระบุว่า ที่ผ่านมา การซื้อขายทองคำในประเทศมีมูลค่าสูง และส่งผลกระทบต่ออัตราแลกเปลี่ยนอย่างมีนัยสำคัญ แม้ปัจจุบัน การซื้อขายผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ จะถูกกำหนดให้รับ-จ่ายเงินผ่านระบบชำระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์แล้ว แต่การซื้อขายหน้าร้านทอง ยังไม่มีการกำหนดรูปแบบการชำระเงิน ทำให้มีความเสี่ยงจากการชำระด้วยเงินสดมูลค่าสูง ซึ่งอาจถูกใช้เป็นช่องทางทำธุรกรรมที่ไม่มีกิจกรรมทางเศรษฐกิจรองรับ หรือมีแหล่งที่มาไม่ชัดเจน และกระทบต่อเสถียรภาพอัตราแลกเปลี่ยน

ดังนั้น ธปท. จึงมีความจำเป็นต้องปรับปรุงหลักเกณฑ์การรับ-จ่ายเงินค่าทองคำ ที่ซื้อขายผ่านหน้าร้านทอง เพื่อให้การดูแลเสถียรภาพอัตราแลกเปลี่ยน มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น และยกระดับความโปร่งใสในการทำธุรกรรมทองคำของภาคธุรกิจ และประชาชน

สาระสำคัญของร่างกฎหมาย

กฎหมายว่าด้วยการควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน ได้กำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการซื้อขายทองคำ เพื่อการรักษาเสถียรภาพอัตราแลกเปลี่ยน โดยหลักเกณฑ์ปัจจุบัน อนุญาตให้มีการซื้อขายทองคำในประเทศได้ ซึ่งรวมถึงการซื้อขายทองคำล่วงหน้าทั้งในและนอกศูนย์ซื้อขายสัญญาล่วงหน้า และให้ซื้อขายทองคำในต่างประเทศได้ ยกเว้นการซื้อขายทองคำล่วงหน้าในต่างประเทศซึ่งต้องได้รับอนุญาตจาก ธปท.

ต่อมา ในช่วงต้นปี 2569 ธปท. ได้กำหนดหลักเกณฑ์เพิ่มเติมเกี่ยวกับการซื้อขายทองคำในประเทศ ผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์เพื่อประโยชน์ในการดูแลเสถียรภาพอัตราแลกเปลี่ยน เช่น วงเงินการซื้อขายทองคำสกุลบาท รวมถึงเงื่อนไขอื่น ๆ เช่น ให้ชำระค่าทองคำผ่านระบบชำระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์เท่านั้น

ดังนั้น เพื่อให้การกำกับดูแลการทำธุรกรรมซื้อขายทองคำ ซึ่งเป็นธุรกรรมที่อาจส่งผลต่ออัตราแลกเปลี่ยน มีประสิทธิภาพและความโปร่งใสยิ่งขึ้น ธปท. จึงมีแนวทางปรับปรุงหลักเกณฑ์การรับ-จ่ายเงินค่าทองคำแท่ง ที่ซื้อขายผ่านหน้าร้านทอง ดังนี้

• การซื้อหรือขายทองคำแท่ง ระหว่างร้านทองกับลูกค้าทั่วไป ให้สามารถชำระด้วยเงินสดได้ไม่เกิน 1-10 ล้านบาท/ราย/วัน/ร้านทอง หรือสาขาร้านทอง
• การซื้อหรือขายทองคำแท่ง ระหว่างร้านทองด้วยกันให้สามารถชำระด้วยเงินสดได้ไม่เกิน 10-80 ล้านบาท/ราย/วัน/ร้านทอง หรือสาขาร้านทอง

ตลอดจนกำหนดเงื่อนไขสำคัญอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น ลูกค้าต้องรับมอบ หรือส่งมอบทองคำแท่งด้วยตนเอง

ทั้งนี้ ธปท.ยืนยันว่า การกำหนดหลักเกณฑ์ดังกล่าว จะไม่ส่งผลกระทบต่อลูกค้าทั่วไป หรือผู้ประกอบธุรกิจร้านทองที่ทำธุรกรรมมูลค่าต่ำ ซึ่งยังคงชำระด้วยเงินสด หรือระบบอิเล็กทรอนิกส์ได้ตามปกติ แต่จะส่งผลให้ผู้ทำธุรกรรมมูลค่าสูง มีภาระเพิ่มขึ้นบ้างจากการที่ไม่สามารถชำระด้วยเงินสดได้ และต้องเปลี่ยนมาชำระเงินส่วนที่เกินกำหนด ผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์เท่านั้น

อย่างไรก็ดี หลักเกณฑ์นี้ไม่ได้เป็นการจำกัดวงเงินการซื้อขายทองคำแท่ง แต่เป็นการปรับรูปแบบการรับจ่ายเงิน เพื่อป้องกันการทำธุรกรรมที่มีแหล่งที่มาของเงินที่ไม่ชัดเจน ซึ่งจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการติดตามธุรกรรมที่มีผลกระทบต่ออัตราแลกเปลี่ยน รวมทั้งเพิ่มความโปร่งใสและสร้างความเชื่อมั่นในการซื้อขายทองคำ อันจะนำไปสู่เสถียรภาพของระบบเศรษฐกิจและการเงินในภาพรวม