แดดก็แรง เงินก็ฝืด เตือนคนอารมณ์พุ่ง หงุดหงิดง่ายกว่าปกติ

ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat เกี่ยวกับ ฤดูร้อนร่วมกับเศรษฐกิจแย่ทำให้คนเครียดและหงุดหงิดง่ายขึ้น ส่งผลให้มีปัญหาสุขภาพจิตหรือพฤติกรรมก้าว ร้าวเพิ่มขึ้น เพราะอะไร?

เมื่ออากาศเข้าสู่ช่วงฤดูร้อน หลายคนมักรู้สึกหงุดหงิด อารมณ์แปรปรวน หรือเครียดได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะในช่วงที่ภาวะเศรษฐกิจไม่ดี ความกดดันเรื่องปากท้องยิ่งซ้ำเติมสภาพจิตใจให้เปราะบางมากขึ้น ปัจจัยทั้งจากอุณหภูมิที่สูงขึ้นและความเครียดทางเศรษฐกิจจึงอาจทำให้ปัญหาสุขภาพจิต รวมถึงพฤติกรรมก้าวร้าวหรือความขัดแย้งในสังคมเพิ่มขึ้นได้

หนึ่งในสาเหตุสำคัญมาจากผลกระทบของอากาศร้อนต่อสารเคมีในสมอง เมื่ออุณหภูมิร่างกายสูงขึ้นจะส่งผลโดยตรงต่อระบบประสาทและจิตใจ โดยเฉพาะระดับของ “เซโรโทนิน” (Serotonin) ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่ช่วยควบคุมอารมณ์ เมื่อระดับเซโรโทนินลดลง คนจึงมีแนวโน้มจะหงุดหงิด กระสับกระส่าย และขาดสมาธิได้ง่ายขึ้น นอกจากนี้ อากาศร้อนยังส่งผลให้การนอนหลับแย่ลง ความร้อนทำให้นอนหลับยากและคุณภาพการพักผ่อนลดลง เมื่อร่างกายพักผ่อนไม่เพียงพอ ความอดทนต่อสิ่งกระตุ้นต่าง ๆ ก็จะลดลง ทำให้คน “สติแตก” หรือระเบิดอารมณ์ได้ง่ายขึ้น ขณะเดียวกัน งานวิจัยหลายชิ้นยังพบว่าความร้อนมีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมก้าวร้าวและการใช้ความรุนแรงที่เพิ่มขึ้นด้วย

นอกจากปัจจัยด้านสภาพอากาศแล้ว ภาวะเศรษฐกิจที่ย่ำแย่ก็เป็นแรงกดดันสำคัญที่กระตุ้นความเครียดสะสมในระดับรุนแรง ปัญหาหนี้สิน รายได้ไม่เพียงพอ หรือความไม่แน่นอนในอนาคต ล้วนทำให้หลายคนเกิดความวิตกกังวลและความเครียดจากการเอาตัวรอดในชีวิตประจำวัน โดยเฉพาะในกลุ่มเปราะบางทางเศรษฐกิจ ซึ่งข้อมูลจากกรมสุขภาพจิตระบุว่า ผู้ที่ขาดอุปกรณ์บรรเทาความร้อน เช่น เครื่องปรับอากาศหรือพัดลม มักได้รับผลกระทบทางจิตใจมากกว่าคนทั่วไป เพราะมีทางเลือกในการจัดการกับความร้อนน้อยกว่า

อีกกลุ่มหนึ่งที่ได้รับผลกระทบอย่างชัดเจนคือผู้ที่มีอาการป่วยทางจิตเวชอยู่เดิม อากาศร้อนสามารถทำให้สารสื่อประสาทในสมองแปรปรวน ส่งผลให้อาการทางจิตกำเริบหรือมีภาวะคลุ้มคลั่งได้ง่ายกว่าปกติ นอกจากนี้ ยาจิตเวชบางชนิดยังอาจทำให้ร่างกายปรับอุณหภูมิได้ยากขึ้น ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกทรมานจากความร้อนมากกว่าคนทั่วไป

โดยรวมแล้ว เมื่อความร้อนจากสภาพอากาศภายนอกมาซ้ำเติมความเครียดภายในจากปัญหาเศรษฐกิจ จึงทำให้ความอดทนของคนลดลงและถึงขีดจำกัดได้เร็วขึ้น ส่งผลให้ความเครียด ความหงุดหงิด และปัญหาสุขภาพจิตเพิ่มขึ้นได้ในช่วงฤดูร้อน ดังนั้น การดูแลสุขภาพกายและใจ รวมถึงการลดความเครียดและหาวิธีรับมือกับความร้อน จึงเป็นสิ่งสำคัญในช่วงเวลานี้