ผู้ชายยืนหรือนั่งฉี่ ดีต่อสุขภาพมากกว่ากัน?

ผู้ชายควรยืนปัสสาวะหรือนั่งปัสสาวะ แบบไหนดีต่อสุขภาพมากกว่ากัน? เป็นคำถามที่หลายคนอาจเคยสงสัย เพราะมีงานวิจัยก่อนหน้านี้เสนอว่า การนั่งปัสสาวะอาจช่วยให้กระเพาะปัสสาวะขับปัสสาวะออกได้หมดจดมากขึ้น โดยเฉพาะในผู้ชายที่มีภาวะต่อมลูกหมากโตหรือมีปัญหาเกี่ยวกับระบบทางเดินปัสสาวะ

เมื่อเทียบกับการยืน การนั่งอาจช่วยให้กล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานผ่อนคลาย ส่งผลให้ปัสสาวะออกได้สะดวกและหมดจดขึ้น อย่างไรก็ตาม งานวิจัยบางส่วนกลับพบผลลัพธ์ที่แตกต่างออกไป โดยเฉพาะในผู้ชายอายุ 50 ปีลงมา ซึ่งมีข้อมูลว่าการนั่งปัสสาวะอาจเพิ่มโอกาสเกิดอาการปัสสาวะหยดหลังเสร็จธุระ

ล่าสุด นักวิจัยจึงทดลองหาคำตอบเกี่ยวกับเรื่องนี้อีกครั้ง ด้วยการศึกษาทดลองแบบสุ่มสลับท่าปัสสาวะ (Randomized Crossover Trial) นำโดยนักวิทยาศาสตร์จาก Colombian Urology Research Group และเผยแพร่ผลการศึกษาในวารสาร Neurourology and Urodynamics

การทดลองท่าปัสสาวะในผู้ชาย

การศึกษานี้มีอาสาสมัครผู้ชายสุขภาพดีจำนวน 52 คน อายุระหว่าง 18-39 ปี เข้าร่วมทดลอง โดยแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มแรกเริ่มจากการนั่งปัสสาวะก่อนแล้วจึงเปลี่ยนเป็นยืน ส่วนอีกกลุ่มเริ่มจากการยืนก่อนแล้วจึงเปลี่ยนเป็นนั่ง ทั้งสองท่าจะเว้นระยะห่างกันอย่างน้อย 24 ชั่วโมง เพื่อป้องกันไม่ให้ผลจากการทดลองครั้งแรกส่งผลต่อการทดลองครั้งถัดไป

ระหว่างการทดลอง นักวิจัยวัดทั้งอัตราการไหลของปัสสาวะสูงสุด ซึ่งหมายถึงความเร็วสูงสุดที่ปัสสาวะไหลออกมา รวมถึงปริมาณปัสสาวะทั้งหมดที่ขับออกจากกระเพาะปัสสาวะ

ผลปรากฏว่า การยืนและการนั่งปัสสาวะไม่ได้ทำให้ผลลัพธ์แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ

นักวิจัยสรุปว่า ในผู้ชายสุขภาพดี ท่าทางขณะปัสสาวะไม่ได้ส่งผลต่ออัตราการไหลของปัสสาวะสูงสุด หรือปริมาณปัสสาวะที่ขับออกมาอย่างมีนัยสำคัญ

ความแตกต่างเพียงเล็กน้อยที่พบคือ ผู้ชายใช้เวลานานขึ้นเล็กน้อยกว่าจะมีอัตราการไหลของปัสสาวะสูงสุดเมื่อยืนปัสสาวะ แต่ความแตกต่างนี้มีส่วนมาจากข้อมูลของอาสาสมัครเพียงคนเดียวที่มีค่าผิดไปจากคนอื่น นักวิจัยจึงมองว่าไม่น่าจะมีความสำคัญในทางคลินิก

สรุปแล้ว สำหรับผู้ชายที่มีสุขภาพดี การเลือกยืนหรือนั่งปัสสาวะอาจไม่ได้ส่งผลต่อการทำงานของระบบทางเดินปัสสาวะอย่างที่หลายคนเข้าใจ

แล้วทำไมผู้ชายบางประเทศถึงนิยมปัสสาวะแบบนั่ง?

ข้อมูลจากการสำรวจทั่วโลกในปี 2023 ซึ่งมีผู้ชายเข้าร่วมมากกว่า 7,000 คน พบว่า ในสหรัฐอเมริกามีผู้ชายประมาณ 10% ที่เลือกนั่งปัสสาวะ ขณะที่บางประเทศมีสัดส่วนสูงกว่านั้นมาก เช่น เยอรมนี ซึ่งมีผู้ชายประมาณ 40% ที่นั่งปัสสาวะ

อย่างไรก็ตาม วัฒนธรรมการนั่งปัสสาวะในผู้ชายยังคงเป็นประเด็นที่ถูกตีตราในบางสังคม แม้ในเยอรมนีจะมีคำเรียกพฤติกรรมนี้โดยเฉพาะ แต่บางครั้งก็ยังถูกนำไปใช้ในเชิงดูถูกหรือเสียดสี

เมื่อพิจารณาจากหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่มีอยู่ การยืนหรือนั่งปัสสาวะดูเหมือนจะไม่ได้มีความแตกต่างกันมากนักในผู้ชายสุขภาพดี โดยนักวิจัยด้านสรีรวิทยาของกระเพาะปัสสาวะ Christian Moro และ Charlotte Phelps เคยอธิบายผ่านเว็บไซต์ The Conversation ในปี 2023 ว่า ไม่ว่าจะเลือกปัสสาวะในท่าใด ก็แทบไม่พบความแตกต่างทั้งในเรื่องระยะเวลาที่ใช้ อัตราการไหลของปัสสาวะ และความสามารถในการขับปัสสาวะออกจากกระเพาะปัสสาวะ

ดังนั้น หากไม่มีปัญหาเกี่ยวกับระบบทางเดินปัสสาวะ ผู้ชายสามารถเลือกท่าที่ตัวเองสะดวกได้ เพียงแต่หากเลือกยืนก็ควรระมัดระวังเรื่องความสะอาดด้วย

แต่ถ้ามีปัญหาทางเดินปัสสาวะ การนั่งอาจเป็นทางเลือกที่ดีกว่า?

สำหรับผู้ชายที่มีปัญหาเกี่ยวกับระบบทางเดินปัสสาวะ คำตอบอาจแตกต่างออกไป โดยเฉพาะเมื่ออายุมากขึ้น เพราะผู้ชายจำนวนไม่น้อยมีภาวะต่อมลูกหมากโต ซึ่งอาจไปกดทับท่อปัสสาวะ ทำให้ปัสสาวะไหลออกได้ยากขึ้น

รีน่า มาลิค แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านระบบทางเดินปัสสาวะ อธิบายว่า ภาวะดังกล่าวอาจทำให้ผู้ชายต้องออกแรงเบ่งขณะปัสสาวะ หรือมีปัสสาวะไหลอ่อนลง ซึ่งอาจทำให้การยืนปัสสาวะและควบคุมทิศทางทำได้ยากขึ้น

การนั่งปัสสาวะจึงอาจเป็นทางเลือกที่สะดวกกว่า โดยเฉพาะในแง่ของสุขอนามัย อย่างไรก็ตาม เธอยอมรับว่ายังเป็นเพียงข้อสันนิษฐานที่ต้องมีหลักฐานเพิ่มเติม

ขณะที่งานวิเคราะห์ ในปี 2014 ซึ่งรวบรวมงานวิจัย 11 ฉบับ พบว่า การนั่งปัสสาวะมีความสัมพันธ์กับการขับปัสสาวะออกจากกระเพาะปัสสาวะได้มากขึ้น แต่ผลดังกล่าวพบเฉพาะในผู้ชายที่มีอาการผิดปกติของระบบทางเดินปัสสาวะส่วนล่างเท่านั้น ส่วนผู้ชายสุขภาพดีไม่พบความแตกต่างระหว่างการยืนและนั่ง

แต่ งานวิจัยที่ผ่านมาส่วนใหญ่มีจำนวนผู้เข้าร่วมค่อนข้างน้อย และไม่ได้สุ่มลำดับการทดลองระหว่างการยืนกับการนั่ง ทำให้ยังมีข้อจำกัดในการสรุปผล

นักวิจัยจากการศึกษาล่าสุดยังตั้งข้อสังเกตว่า งานวิจัยที่ระบุว่าไม่พบความแตกต่างระหว่างสองท่า มักไม่ได้ใช้วิธีวิเคราะห์ทางสถิติที่สามารถยืนยันได้อย่างชัดเจนว่าทั้งสองท่าให้ผลลัพธ์เทียบเท่ากัน จึงอาจทำให้ข้อสรุปบางอย่างเกินกว่าที่ข้อมูลรองรับ

ดังนั้น ผู้ชายสุขภาพดีอาจไม่จำเป็นต้องกังวลว่าจะต้องยืนหรือนั่งปัสสาวะ เพราะสิ่งสำคัญกว่าคือการสังเกตความผิดปกติของระบบทางเดินปัสสาวะ หากมีอาการปัสสาวะขัด ปัสสาวะไม่สุด หรือปัสสาวะไหลอ่อนลง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุ