วันหยุดยาว คนทำงานเสี่ยงหัวใจวายเฉียบพลันเพิ่มขึ้น

มีการศึกษาที่พบว่า ในช่วงวันหยุด หรือวันทำงานแรกหลังจากที่ผ่านวันหยุดมายาวนานหลายวัน คนทำงานมีภาวะหัวใจวายเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยยะสำคัญ มาหาคำตอบกันว่าเพราะอะไร

ภาวะหัวใจวายในช่วงวันหยุด 

ภาวะหัวใจวายในช่วงวันหยุด หรือ Holiday Heart Syndrome เป็นคำที่ใช้เรียกภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ ที่ถูกกระตุ้นจากการดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป รวมถึงปัจจัยกระตุ้นอื่น ๆ แม้ในคนที่มีสุขภาพดี ภาวะนี้ถูกอธิบายครั้งแรกในปี 1978 และพบได้บ่อยในช่วงเทศกาลหรือกิจกรรมเฉลิมฉลองที่มีการดื่มแอลกอฮอล์มากขึ้น

ภาวะนี้เกิดขึ้นเมื่อแอลกอฮอล์รบกวนสัญญาณไฟฟ้าของหัวใจ ทำให้จังหวะการเต้นของหัวใจผิดปกติ ขณะเดียวกัน ภาวะขาดน้ำ ความไม่สมดุลของเกลือแร่ และระดับอะดรีนาลีนที่สูงขึ้นจากความเครียดหรือความตื่นเต้น อาจยิ่งทำให้อาการรุนแรงขึ้น แม้ Holiday Heart Syndrome มักเป็นภาวะชั่วคราวและดีขึ้นเมื่อกำจัดปัจจัยกระตุ้น แต่ก็อาจทำให้รู้สึกน่ากังวล โดยมีอาการ เช่น ใจสั่น เวียนศีรษะ หายใจลำบาก และแน่นหน้าอก ซึ่งหากเกิดขึ้นควรไปพบแพทย์ฉุกเฉินทันที

งานวิจัยที่ผ่านมาพบว่า คนทำงานเสี่ยงภาวะหัวใจวายในช่วงวันหยุดเพิ่มขึ้นจริงๆ

การศึกษาความเสี่ยงของภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลันนอกโรงพยาบาล (Out-of-Hospital Cardiac Arrest: OHCA) มีการเปลี่ยนแปลงหลังช่วงวันหยุดหรือไม่ โดยใช้ฐานข้อมูลระดับประเทศของเกาหลีใต้ วิเคราะห์ผู้ป่วยภาวะหัวใจหยุดเต้นมากกว่า 200,000 ราย ที่เกิดขึ้นระหว่างปี 2013–2023 จากนั้นเปรียบเทียบจำนวนผู้ป่วยที่เกิดภาวะหัวใจหยุดเต้นใน “วันทำงานวันแรก” หลังจากวันหยุดหรือช่วงสุดสัปดาห์ กับวันทำงานปกติ เพื่อศึกษาว่าการกลับเข้าสู่การทำงานหรือการใช้ชีวิตตามกิจวัตรเดิม อาจเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงต่อภาวะฉุกเฉินทางหัวใจที่สูงขึ้นหรือไม่

ผลการศึกษาพบว่า ภาวะหัวใจหยุดเต้นเกิดขึ้นบ่อยขึ้นประมาณ 9% ในวันทำงานวันแรกหลังช่วงวันหยุด เมื่อเทียบกับวันทำงานทั่วไป โดยแนวโน้มนี้พบเด่นชัดมากขึ้นหลังมีวันหยุดติดต่อกันตั้งแต่ 2 วันขึ้นไป เช่น วันหยุดสุดสัปดาห์หรือวันหยุดยาว และพบมากที่สุดในกลุ่มผู้สูงอายุที่มีอายุมากกว่า 65 ปี รวมถึงผู้ที่ภาวะหัวใจหยุดเต้นมีสาเหตุจากโรคหัวใจโดยตรง

ผลการศึกษาชี้ว่า วันแรกหลังกลับจากวันหยุดอาจเป็นช่วงเวลาที่มีความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดเพิ่มขึ้น นักวิจัยระบุว่า การตระหนักถึงรูปแบบดังกล่าวมีความสำคัญ เพราะนอกจากจะช่วยเพิ่มการเตรียมความพร้อมด้านการดูแลสุขภาพแล้ว ยังอาจช่วยให้ระบบบริการฉุกเฉินสามารถเตรียมรับมือกับจำนวนผู้ป่วยภาวะหัวใจหยุดเต้นที่อาจเพิ่มขึ้นได้อีกด้วย

ทำไมหัวใจวายจึงเพิ่มขึ้นในช่วงวันหยุด?

มีหลายปัจจัยที่ทำให้ความเสี่ยงของภาวะหัวใจวายเพิ่มขึ้นในช่วงวันหยุด ได้แก่

ความเครียด 

ความกดดันจากการวางแผนวันหยุด การเดินทาง และการจัดการความสัมพันธ์ในครอบครัว อาจกระตุ้นการหลั่งฮอร์โมนความเครียด เช่น คอร์ติซอล ซึ่งทำให้ความดันโลหิตและอัตราการเต้นของหัวใจเพิ่มขึ้น ส่งผลให้หัวใจต้องทำงานหนักขึ้น

การกินมากเกินไป 

อาหารในช่วงเทศกาลมักมีปริมาณเกลือ น้ำตาล และไขมันสูง ซึ่งอาจเพิ่มระดับคอเลสเตอรอลและความดันโลหิต การรับประทานอาหารมากเกินไป โดยเฉพาะมื้อหนัก อาจเพิ่มภาระให้หัวใจ โดยเฉพาะในผู้ที่มีโรคหัวใจอยู่แล้ว

การดื่มแอลกอฮอล์ 

การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มากขึ้นระหว่างการเฉลิมฉลอง อาจทำให้ร่างกายขาดน้ำ รบกวนจังหวะการเต้นของหัวใจ 

สภาพอากาศหนาวเย็น 

ในหลายพื้นที่ ช่วงวันหยุดมักตรงกับฤดูหนาว อากาศเย็นทำให้หลอดเลือดหดตัว ส่งผลให้ความดันโลหิตสูงขึ้นและหัวใจต้องทำงานหนักขึ้น กิจกรรมที่ใช้แรงมาก เช่น การตักหิมะ อาจยิ่งเพิ่มความเสี่ยง

การล่าช้าในการเข้ารับการรักษา

หลายคนมองข้ามอาการของภาวะหัวใจวายในช่วงวันหยุด โดยคิดว่าเป็นผลจากความเครียดหรือการกินมากเกินไป นอกจากนี้ บางคนอาจชะลอการไปพบแพทย์เพราะไม่ต้องการรบกวนการเฉลิมฉลอง ซึ่งอาจทำให้ผลลัพธ์การรักษาแย่ลง

คำแนะนำเพื่อดูแลหัวใจให้แข็งแรงในช่วงวันหยุด

รับประทานและดื่มอย่างพอดี

จำกัดปริมาณแอลกอฮอล์ และรับประทานอาหารที่มีไขมันหรือพลังงานสูงในปริมาณเหมาะสม ควรสร้างสมดุลด้วยอาหารที่ดีต่อสุขภาพ ผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่า “ลองชิมของอร่อย แทนที่จะกินมากเกินไป”

เคลื่อนไหวร่างกาย

เพิ่มกิจกรรมเบา ๆ เช่น การเดิน เพื่อช่วยเผาผลาญหลังมื้ออาหาร ลดความเครียด และช่วยให้ร่างกายกระฉับกระเฉง การเดินเล่นหลังอาหารยังช่วยสร้างปฏิสัมพันธ์กับคนรอบตัวได้

จัดการความเครียด

หาเวลาพักผ่อนและฝึกสติระหว่างวันที่วุ่นวาย เช่น เริ่มต้นวันด้วยการนึกถึงสิ่งดี ๆ หรือสิ่งที่รู้สึกขอบคุณ 3 เรื่อง

สังเกตอาการเตือน

อย่ามองข้ามอาการของหัวใจวาย เช่น เจ็บหน้าอก หายใจลำบาก หรือคลื่นไส้ หากมีอาการควรรีบเข้ารับการรักษาทันที

รักษาความอบอุ่นของร่างกาย

ในพื้นที่ที่มีอากาศหนาว ควรสวมเสื้อผ้าให้อบอุ่นเพื่อลดภาระการทำงานของหัวใจจากอุณหภูมิที่ต่ำ