ทะเลร้อนขึ้นไม่กี่องศาฯ อาจทำปลาหายทั้งมหาสมุทร งานวิจัยชี้ปลาลด 7.2% ทุก 0.1°C

ภาวะโลกร้อนที่ทำให้อุณหภูมิในมหาสมุทรเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง กำลังก่อให้เกิดการสูญเสียสิ่งมีชีวิตทางทะเลในระดับ “น่าตกใจและน่ากังวลอย่างยิ่ง” โดยงานวิจัยล่าสุดพบว่า ปริมาณปลาสามารถลดลงเฉลี่ย 7.2% เพียงแค่อุณหภูมิพื้นทะเลเพิ่มขึ้น 0.1 องศาเซลเซียสต่อทศวรรษ

งานศึกษาซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร Nature Ecology & Evolution วิเคราะห์ข้อมูลประชากรสัตว์ทะเลกว่า 33,000 กลุ่ม ในซีกโลกเหนือ ระหว่างปี 1993-2021 โดยแยกผลกระทบจากการอุ่นขึ้นระยะยาวของพื้นมหาสมุทร ออกจากปรากฏการณ์ระยะสั้นอย่างคลื่นความร้อนในทะเล (marine heatwaves) ผลการศึกษาพบว่า การสะสมความร้อนอย่างต่อเนื่องสามารถทำให้มวลชีวภาพ (biomass) ของปลาในบางพื้นที่ลดลงสูงสุดถึง 19.8% ภายในปีเดียว

“ชาฮาร์ ไชคิน” นักนิเวศวิทยาทางทะเลจากพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์ธรรมชาติแห่งชาติของสเปน และหัวหน้าทีมวิจัย ระบุว่า “พูดง่าย ๆ คือ ยิ่งทะเลร้อนเร็วเท่าไร เราก็ยิ่งสูญเสียปลาเร็วขึ้นเท่านั้น” พร้อมเตือนว่า แม้ตัวเลขลดลง 7.2% ต่อการเพิ่มขึ้น 0.1 องศาฯ ต่อทศวรรษจะดูเล็กน้อย แต่เมื่อสะสมต่อเนื่องในระดับมหาสมุทรทั้งแอ่ง จะหมายถึงการสูญเสียครั้งใหญ่ของระบบนิเวศทางทะเล

อย่างไรก็ตาม งานวิจัยยังพบว่า คลื่นความร้อนในทะเลอาจทำให้ประชากรปลาบางชนิดเพิ่มขึ้นชั่วคราว จนบดบังแนวโน้มการลดลงในระยะยาว ตัวอย่างเช่น ปลาสปรัตในทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ซึ่งอยู่ในเขตอุณหภูมิขอบบนของถิ่นอาศัยตามธรรมชาติ อาจลดลงจากคลื่นความร้อน แต่ในทะเลเหนือซึ่งเป็นขอบเขตอุณหภูมิที่เย็นกว่า กลับอาจเพิ่มจำนวนขึ้นในช่วงสั้น ๆ

นักวิทยาศาสตร์เตือนว่า การเพิ่มขึ้นชั่วคราวในพื้นที่น้ำเย็น อาจทำให้เกิดความเข้าใจผิดเชิงนโยบาย เพราะภาพรวมระยะยาวยังคงเป็นการสูญเสียในวงกว้างจากภาวะทะเลอุ่นขึ้น

ด้าน “คาร์ลอส การ์เซีย-โซโต” นักวิทยาศาสตร์จากสภาวิจัยแห่งชาติสเปน และผู้ร่วมจัดทำรายงานประเมินมหาสมุทรโลกของสหประชาชาติ ระบุว่า แนวโน้มดังกล่าวสร้างความท้าทายต่อการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเล เนื่องจากความผันผวนระยะสั้นอาจบดบังทิศทางการลดลงระยะยาว

ขณะที่ “กีเยร์โม ออร์ตูโญ เครสโป” นักชีววิทยาทางทะเล ผู้ร่วมกำกับกลุ่มผู้เชี่ยวชาญด้านทะเลหลวงของสหภาพสากลเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ เห็นว่างานวิจัยมีความน่าเชื่อถือในเชิงวิธีวิทยา แต่เตือนว่า ปัญหาการทำประมงเกินขนาดยังคงเป็นปัจจัยหลักที่ทำให้ปริมาณปลาลดลงทั่วโลก โดยข้อมูลจากองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติชี้ว่า สัดส่วนทรัพยากรประมงที่ถูกจับเกินขนาดยังเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง และภาวะทะเลร้อนรวมถึงภาวะขาดออกซิเจนในน้ำ กำลังซ้ำเติมวิกฤตดังกล่าว

นักวิทยาศาสตร์ย้ำว่า สิ่งมีชีวิตทางทะเลมีความเปราะบางอย่างยิ่งต่อการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิจากมลพิษเชื้อเพลิงฟอสซิล และทุกเศษเสี้ยวองศาที่เพิ่มขึ้นล้วนมีความหมาย โดยเฉพาะเมื่ออุณหภูมิโลกกำลังเข้าใกล้เพดาน 1.5 องศาเซลเซียส ซึ่งผู้นำโลกให้คำมั่นว่าจะจำกัดไว้ภายในสิ้นศตวรรษนี้

งานวิจัยสรุปว่า หากอัตราการอุ่นขึ้นของมหาสมุทรเร่งตัวแม้เพียง 0.1 องศาเซลเซียสต่อทศวรรษ ก็อาจสร้างความสูญเสียต่อประชากรปลาทั่วโลกในระดับที่มาตรการบริหารจัดการใด ๆ ยากจะเยียวยาได้ทันการณ์