โลกร้อนเขย่า “ไวน์” ทำองุ่นลดฮวบ แหล่งผลิตทั่วโลกเสี่ยงต้องเปลี่ยนที่

การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกำลังส่งผลกระทบต่อภาคการเกษตรทั่วโลกอย่างต่อเนื่อง หนึ่งในอุตสาหกรรมที่ได้รับผลกระทบอย่างชัดเจนคือการผลิตไวน์ หลังอุณหภูมิที่สูงขึ้น ฝนที่ลดลง และคลื่นความร้อนที่เกิดถี่ขึ้น กำลังสร้างแรงกดดันต่อแหล่งปลูกองุ่นสำคัญทั่วโลก

เกาะซานโตรินี แหล่งผลิตไวน์ชื่อดังของกรีซ กำลังเผชิญผลกระทบอย่างหนักจากสภาพอากาศที่ร้อนและแห้งแล้งต่อเนื่องตลอด 3 ปีที่ผ่านมา ไร่องุ่นหลายแห่งได้รับความเสียหายจากการขาดแคลนน้ำ ขณะที่ต้นองุ่นเก่าแก่บางส่วนยืนต้นตายจากความร้อนและภัยแล้ง

ยานนิส บูตาริส ผู้ผลิตไวน์รุ่นที่ 6 ระบุว่า ต้นองุ่นอายุกว่า 90 ปีที่ปลูกด้วยวิธีดั้งเดิมของเกาะ ไม่สามารถรับมือกับคลื่นความร้อนและภาวะแห้งแล้งที่รุนแรงขึ้นได้ ขณะที่ผู้ผลิตไวน์กำลังเร่งปรับตัวเพื่อรักษาวิถีการผลิตแบบดั้งเดิมควบคู่ไปกับการรับมือสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลง หนึ่งในแนวทางที่กำลังทดลองคือการนำน้ำเสียจากบ้านพักและโรงแรมที่ผ่านการบำบัดแล้วกลับมาใช้ในไร่องุ่น รวมถึงการพัฒนาเทคโนโลยีเก็บน้ำจากความชื้นในอากาศ และปรับรูปแบบการปลูกเพื่อให้ใช้น้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

สมาคมผู้ผลิตไวน์ซานโตรินีระบุว่า ผลผลิตองุ่นพันธุ์อัสซีร์ติโก ซึ่งเป็นพันธุ์ขึ้นชื่อของเกาะ ลดลงอย่างมาก จากประมาณ 2,500 ตันในปี 2565 เหลือเพียง 500 ตันในปีที่ผ่านมา หรือลดลงถึง 80% ส่งผลให้ราคาองุ่นเพิ่มขึ้นแตะประมาณกิโลกรัมละ 10 ยูโร หรือราว 380 บาท ใกล้เคียงกับราคาผลผลิตจากแหล่งผลิตไวน์ระดับโลกอย่างแคว้นแชมเปญของฝรั่งเศส

ปัญหาที่เกิดขึ้นในซานโตรินีสะท้อนภาพใหญ่ของอุตสาหกรรมไวน์ทั่วโลก เนื่องจากพื้นที่ปลูกองุ่นสำหรับผลิตไวน์ส่วนใหญ่อยู่ในเขตอบอุ่น ห่างจากเส้นศูนย์สูตร เช่น แคลิฟอร์เนียของสหรัฐฯ ยุโรป อเมริกาใต้ แอฟริกาใต้ และพื้นที่ตอนใต้ของออสเตรเลีย ซึ่งโดยทั่วไปมีอุณหภูมิเหมาะสมต่อการปลูกองุ่นประมาณ 10–20 องศาเซลเซียส

แต่เมื่ออุณหภูมิโลกสูงขึ้น พื้นที่เหล่านี้กำลังเผชิญสภาพอากาศที่ร้อนกว่าเดิม ขณะที่ภัยแล้งและฝนที่แปรปรวนทำให้การเพาะปลูกทำได้ยากขึ้น นอกจากผลผลิตจะลดลงแล้ว ความร้อนยังส่งผลต่อการเจริญเติบโตและองค์ประกอบขององุ่น ซึ่งอาจทำให้รสชาติและคุณภาพของไวน์เปลี่ยนแปลงไปด้วย

สถานการณ์ดังกล่าวทำให้ผู้ผลิตไวน์ทั่วโลกต้องเร่งปรับตัว ทั้งการเลือกพันธุ์องุ่นที่ทนความร้อนมากขึ้น การจัดการน้ำ และการปรับวิธีการเพาะปลูก ขณะเดียวกัน ในระยะยาว พื้นที่ที่เหมาะสมต่อการปลูกองุ่นอาจขยับไปยังพื้นที่ที่มีอุณหภูมิเหมาะสมมากกว่าเดิม

จึงเป็นไปได้ว่า ในอนาคตแผนที่แหล่งผลิตไวน์ของโลกอาจเปลี่ยนแปลงไปตามสภาพภูมิอากาศ และภาวะโลกร้อนอาจไม่ได้กระทบเพียงเกษตรกรเท่านั้น แต่ยังส่งผลต่อทั้งอุตสาหกรรมไวน์ เศรษฐกิจ และการท่องเที่ยวของประเทศผู้ผลิตไวน์ทั่วโลกด้วย