เปิดวันดวงอาทิตย์ตั้งฉาก กทม.เตรียม “ไร้เงา”

สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (NARIT) เปิดเผยไทม์ไลน์ “ดวงอาทิตย์ตั้งฉาก” กับพื้นที่ทั้ง 77 จังหวัดของประเทศไทย ประจำปี 2569 ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ที่เกิดขึ้นปีละ 2 ครั้ง และทำให้วัตถุที่อยู่กลางแจ้งดูเสมือนไร้เงา โดยครั้งแรกของปีจะเริ่มจากอำเภอเบตง จังหวัดยะลา ก่อนค่อย ๆ เคลื่อนขึ้นไปทางภาคเหนือจนสิ้นสุดที่อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย ขณะที่กรุงเทพมหานครจะเกิดปรากฏการณ์นี้ 2 ครั้ง คือวันที่ 27 เมษายน และ 16 สิงหาคม 2569

เพจเฟซบุ๊กของ NARIT หรือสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ ได้เผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับวันและเวลาที่ดวงอาทิตย์จะตั้งฉากกับพื้นที่ต่าง ๆ ของประเทศไทยทั้ง 77 จังหวัด ครบทั้ง 2 รอบในปีนี้

สำหรับการตั้งฉากครั้งแรกของปี จะเริ่มขึ้นที่อำเภอเบตง จังหวัดยะลา ซึ่งเป็นจุดใต้สุดของประเทศ ในวันที่ 4 เมษายน 2569 เวลาประมาณ 12.19 น. จากนั้นดวงอาทิตย์จะค่อย ๆ เคลื่อนตำแหน่งตั้งฉากไล่ขึ้นไปทางเหนือ ผ่านจังหวัดต่าง ๆ ทั่วประเทศ จนถึงอำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย ในวันที่ 22 พฤษภาคม 2569 เวลาประมาณ 12.17 น. ซึ่งถือเป็นจุดสิ้นสุดของรอบแรก 

ส่วนการตั้งฉากครั้งที่สองของปี จะเริ่มจากพื้นที่ทางภาคเหนือ แล้วค่อย ๆ เคลื่อนลงมาทางภาคใต้ จนสิ้นสุดที่พื้นที่ใต้สุดของประเทศในช่วงเดือนกรกฎาคมถึงกันยายน

สำหรับกรุงเทพมหานคร ดวงอาทิตย์จะตั้งฉากครั้งแรกในวันที่ 27 เมษายน 2569 เวลา 12.16 น. และครั้งที่สองในวันที่ 16 สิงหาคม 2569 เวลา 12.22 น. ซึ่งในช่วงเวลาดังกล่าว หากประชาชนยืนอยู่กลางแจ้งจะสังเกตเห็นเงาของตัวเองสั้นมาก หรือดูเสมือน “ไร้เงา” เพราะดวงอาทิตย์อยู่เกือบตรงเหนือศีรษะพอดี 

NARIT อธิบายว่า ในช่วงวันและเวลาที่ดวงอาทิตย์ตั้งฉาก หากประชาชนยืนอยู่กลางแจ้ง หรือสังเกตวัตถุที่อยู่กลางแดด จะเห็นเหมือนว่า “ไม่มีเงา” เนื่องจากเงาของคนหรือวัตถุจะตกอยู่ตรงด้านใต้พอดี ซึ่งเป็นลักษณะเด่นของปรากฏการณ์นี้

อย่างไรก็ตาม แม้ดวงอาทิตย์ตั้งฉากจะทำให้พื้นที่นั้นได้รับพลังงานจากแสงอาทิตย์อย่างเต็มที่ แต่ไม่ได้หมายความว่าจะเป็นวันที่ร้อนที่สุดของปีเสมอไป เพราะอุณหภูมิยังขึ้นอยู่กับปัจจัยอื่นร่วมด้วย เช่น ปริมาณเมฆ ฝน อิทธิพลของลมมรสุม และความร้อนสะสมในบรรยากาศ

สาเหตุที่เกิดปรากฏการณ์นี้ มาจากโลกมีลักษณะเป็นทรงกลม และมีแกนหมุนเอียงประมาณ 23.5 องศา เมื่อโลกโคจรรอบดวงอาทิตย์ ทำให้แต่ละพื้นที่บนโลกได้รับแสงอาทิตย์ในมุมที่แตกต่างกัน ส่งผลให้ดวงอาทิตย์สามารถตั้งฉากเหนือศีรษะได้เฉพาะในประเทศเขตร้อน ซึ่งอยู่ระหว่างเส้นทรอปิกออฟแคนเซอร์ และเส้นทรอปิกออฟแคปริคอร์น

ประเทศไทยตั้งอยู่ในละติจูดประมาณ 5–20 องศาเหนือ จึงอยู่ในเขตที่สามารถเกิดปรากฏการณ์นี้ได้ปีละ 2 ครั้ง คือช่วงเดือนเมษายน–พฤษภาคม และอีกครั้งในช่วงเดือนกรกฎาคม–กันยายน โดยแต่ละจังหวัดจะมีวันและเวลาที่แตกต่างกันไปตามตำแหน่งทางภูมิศาสตร์

ปรากฏการณ์ดวงอาทิตย์ตั้งฉากเป็นเหตุการณ์ทางธรรมชาติที่เกิดขึ้นเป็นประจำทุกปีในประเทศไทย และเป็นหนึ่งในลักษณะเฉพาะของประเทศเขตร้อน แม้หลายคนจะเข้าใจว่าเป็นวันที่ร้อนที่สุดของปี แต่แท้จริงแล้วอุณหภูมิยังขึ้นอยู่กับหลายปัจจัยร่วมกัน การเปิดไทม์ไลน์ของ NARIT จึงช่วยให้ประชาชนสามารถติดตามและสังเกตปรากฏการณ์นี้ได้อย่างถูกต้อง พร้อมเข้าใจหลักวิทยาศาสตร์ที่เกิดขึ้นบนท้องฟ้าเหนือศีรษะเราในแต่ละปี

ข้อมูลการเกิดปรากฏการณ์ดวงอาทิตย์ตั้งฉากทั้ง 77 จังหวัดในประเทศไทยได้ที่ https://www.narit.or.th/th/Sun-Overhead-TH-2026