บริษัทญี่ปุ่นให้สิทธิวันลาไปเลี้ยงหลาน สำหรับพนักงานสูงวัย

บริษัทหลายแห่งในญี่ปุ่นเริ่มนำระบบ “วันลาเพื่อดูแลหลาน” (Grandchild Leave) มาใช้เป็นสวัสดิการเพิ่มเติมสำหรับพนักงานสูงวัย เพื่อช่วยแบ่งเบาภาระของครอบครัวที่พ่อแม่ต้องทำงานควบคู่กับการเลี้ยงลูก โดยให้พนักงานสามารถหยุดงานเพื่อดูแลหลานได้โดยไม่ต้องใช้วันลาพักร้อนประจำปี

หนึ่งในบริษัทที่นำระบบนี้มาใช้คือ Taiyo Life Insurance ในกรุงโตเกียว ซึ่งเริ่มให้สิทธิดังกล่าวตั้งแต่เดือนตุลาคม 2025 โดยพนักงานสามารถลาได้สูงสุด 10 วันต่อปี เพื่อพาหลานไปสถานรับเลี้ยงเด็ก ดูแลหลานที่เจ็บป่วย หรือเข้าร่วมกิจกรรมของสถานศึกษา รวมถึงช่วยเตรียมความพร้อมก่อนหลานคลอด นอกจากนี้ ยังสามารถแบ่งลาเป็นรายชั่วโมงและยื่นขอลาในวันที่ต้องการใช้สิทธิ์ได้ เพื่อรองรับเหตุฉุกเฉิน เช่น หลานมีไข้กะทันหัน

จากรายงานข่าวเมื่อวันที่ 27 ตุลาคม 2026 บริษัทมีพนักงานใช้สิทธิ์นี้แล้ว หนึ่งในนั้นคือ ยูโกะ โคบายาชิ พนักงานวัย 60 ปี ซึ่งใช้วันลาเพื่อช่วยลูกสาวดูแลหลานชายวัย 2 ขวบและ 7 เดือน ทั้งพาหลานไปสถานรับเลี้ยงเด็กและช่วยดูแลในชีวิตประจำวัน

เบื้องหลังของสวัสดิการนี้คือการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรและตลาดแรงงานของญี่ปุ่น ซึ่งผู้สูงวัยจำนวนมากยังคงทำงานต่อไป ขณะที่คนรุ่นลูกก็ต้องทำงานและเลี้ยงดูบุตรไปพร้อมกัน

ข้อมูลจากรัฐบาลญี่ปุ่นระบุว่า ในปี 2025 ประชากรวัย 65–69 ปีมีอัตราการจ้างงานอยู่ที่ 54.5 เปอร์เซนต์ ขณะเดียวกัน บริษัทส่วนใหญ่ก็มีมาตรการรองรับการจ้างงานจนถึงอายุ 65 ปีแล้ว สะท้อนว่าการมีอายุถึงวัยที่มักเป็นปู่ย่าตายายไม่ได้หมายความว่าจะสิ้นสุดบทบาทในตลาดแรงงานเสมอไป

แนวคิดเรื่องวันลาเพื่อดูแลหลานไม่ได้จำกัดอยู่แค่บริษัทประกันชีวิตไทโย เพราะ Dai-ichi Life เริ่มให้วันลาดังกล่าวมาตั้งแต่ปี 2006 และมีพนักงานใช้สิทธิมากกว่า 1,500 คนในปี 2022 นอกจากนี้ ยังมีหน่วยงานท้องถิ่นและบริษัทอื่น ๆ ที่ออกแบบวันลาพิเศษเพื่อช่วยให้พนักงานมีส่วนร่วมในการดูแลหลานมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม วันลาเพื่อดูแลหลานยังไม่ใช่สิทธิที่กฎหมายญี่ปุ่นกำหนดให้ทุกบริษัทต้องจัดให้ แต่เป็นสวัสดิการที่แต่ละองค์กรสามารถกำหนดเงื่อนไขได้เอง ผู้เชี่ยวชาญมองว่าแนวโน้มนี้มีโอกาสขยายตัวต่อเนื่องตามการเปลี่ยนแปลงของสังคมและรูปแบบการทำงาน

สวัสดิการดังกล่าวจึงไม่ได้เป็นเพียงการเพิ่มวันหยุดให้พนักงานสูงวัย แต่ยังเป็นความพยายามเชื่อมโยงชีวิตการทำงานเข้ากับความรับผิดชอบในครอบครัว และช่วยให้คนหลายรุ่นสามารถแบ่งปันภาระการเลี้ยงดูเด็กได้มากขึ้น