โลกร้อนจุดชนวน “ไฟป่า” พบวันอากาศร้อน-แห้งเพิ่มขึ้น 3 เท่า เสี่ยงลามพร้อมกันหลายทวีป

งานวิจัยใหม่เผยว่า จำนวนวันซึ่งมีสภาพอากาศร้อน แห้ง และมีลมแรง คือเงื่อนไขที่เหมาะต่อการเกิดไฟป่ารุนแรงเพิ่มขึ้นเกือบ 3 เท่าในช่วง 45 ปีที่ผ่านมา โดยแนวโน้มดังกล่าวรุนแรงเป็นพิเศษในทวีปอเมริกา และมากกว่าครึ่งหนึ่งของการเพิ่มขึ้นนี้มีสาเหตุมาจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่มนุษย์เป็นผู้ก่อ

ผลการศึกษาซึ่งเผยแพร่เมื่อวันพุธในวารสารScience Advancesระบุว่า เมื่อโลกอุ่นขึ้น หลายภูมิภาคมี “สภาพอากาศเอื้อต่อไฟป่าพร้อมกัน” มากขึ้น หมายความว่าหลายพื้นที่อาจเกิดไฟป่าในช่วงเวลาเดียวกัน ส่งผลให้ประเทศต่าง ๆ อาจขาดแคลนทรัพยากรในการควบคุมไฟ และไม่สามารถขอความช่วยเหลือจากประเทศเพื่อนบ้านที่กำลังเผชิญไฟป่าของตนเองได้

ข้อมูลพบว่า ในปีพ.ศ. 2522และช่วง 15 ปีถัดมา โลกมีวันสภาพอากาศเอื้อต่อไฟป่าพร้อมกันเฉลี่ยราว 22 วันต่อปี แต่ในปีพ.ศ. 2566–2567ตัวเลขดังกล่าวเพิ่มขึ้นเป็นมากกว่า 60 วันต่อปี

“จอห์น อบัตซอกลู” นักวิทยาศาสตร์ด้านไฟป่าแห่งUniversity of California, Mercedและผู้ร่วมเขียนงานวิจัย ระบุว่า การเปลี่ยนแปลงนี้เพิ่มโอกาสที่จะเกิดไฟป่าที่ควบคุมได้ยากในหลายพื้นที่ทั่วโลก

“ไมค์ แฟลนนิแกน” นักวิทยาศาสตร์ด้านไฟป่าจากThompson Rivers Universityซึ่งไม่ได้มีส่วนร่วมในงานวิจัย ระบุว่า สภาพอากาศสุดขั้วเป็นปัจจัยหลักที่ทำให้ผลกระทบจากไฟป่าเพิ่มขึ้น และที่น่ากังวลคือ ฤดูไฟป่าในหลายภูมิภาคที่เคยเกิดต่างช่วงเวลากัน กำลังซ้อนทับกันมากขึ้น จนการแบ่งปันทรัพยากรระหว่างประเทศเริ่มทำได้ยาก

นักวิจัยคำนวณว่า มากกว่า 60% ของการเพิ่มขึ้นของวันสภาพอากาศเอื้อต่อไฟป่าพร้อมกัน เกิดจากภาวะโลกร้อนที่มาจากการเผาไหม้ถ่านหิน น้ำมัน และก๊าซธรรมชาติ โดยใช้แบบจำลองคอมพิวเตอร์เปรียบเทียบโลกจริงกับโลกสมมติที่ไม่มีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเพิ่มขึ้น

ในสหรัฐอเมริกา ช่วงปีพ.ศ. 2522–2531มีวันเสี่ยงไฟป่าเฉลี่ยเพียง 7.7 วันต่อปี แต่ในช่วง 10 ปีหลัง ตัวเลขเพิ่มขึ้นเป็น 38 วันต่อปีอย่างไรก็ตาม ภูมิภาคที่เพิ่มขึ้นมากที่สุดคือครึ่งใต้ของทวีปอเมริกาใต้ จากเฉลี่ย 5.5 วันต่อปีในช่วงปีพ.ศ. 2522–2531เพิ่มเป็น 70.6 วันต่อปีในทศวรรษล่าสุด และสูงถึง 118 วันในปีพ.ศ. 2566 และจาก 14 ภูมิภาคทั่วโลก มีเพียงเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่พบว่าวันสภาพอากาศเอื้อต่อไฟป่าลดลง ซึ่งนักวิจัยคาดว่าเป็นผลจากความชื้นที่เพิ่มสูงขึ้น

นักวิทยาศาสตร์เตือนว่า หากแนวโน้มโลกร้อนยังดำเนินต่อไป โลกอาจต้องเผชิญไฟป่าที่เกิดพร้อมกันในหลายพื้นที่บ่อยครั้งขึ้น จนกลายเป็นความท้าทายใหญ่ต่อการจัดการภัยพิบัติและความมั่นคงด้านทรัพยากรในอนาคต