มะเร็งปอดไทยพุ่ง สถิติเสียชีวิตวันละ 40 คน เชื่อมโยงฝุ่น PM2.5

ประเทศไทยกำลังเผชิญภาระโรคมะเร็งปอดในระดับสูง โดยข้อมูลจากสถาบันมะเร็งแห่งชาติระบุว่า ในปี 2568 มีผู้ป่วยรายใหม่ประมาณ 20,665 รายต่อปี หรือเฉลี่ย 57 คนต่อวัน และมีผู้เสียชีวิตราว 15,022 รายต่อปี หรือเฉลี่ย 41 คนต่อวัน ส่งผลให้มะเร็งปอดยังคงเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับ 1 ของผู้ป่วยมะเร็งในประเทศ   

แนวโน้มในปี 2569 ยังอยู่ในระดับใกล้เคียงกัน โดยพบผู้ป่วยใหม่เฉลี่ย 48 คนต่อวัน และเสียชีวิต 40 คนต่อวัน สะท้อนว่าปัญหายังไม่ลดลง ขณะที่ในระดับโลกมีผู้ป่วยใหม่ 2.2 ล้านคนต่อปี และเสียชีวิต 1.8 ล้านคนต่อปี ซึ่งยืนยันว่ามะเร็งปอดยังเป็นหนึ่งในโรคที่มีอัตราการเสียชีวิตสูงที่สุด   

เมื่อพิจารณาเชิงพื้นที่ ภาคเหนือถูกระบุว่าเป็นพื้นที่ที่มีอัตราการเกิดและการเสียชีวิตจากมะเร็งปอดสูงที่สุดของประเทศ โดยมีผู้ป่วยใหม่ประมาณ 2,487 รายต่อปี หรือเฉลี่ยวันละ 7 ราย และมีผู้เสียชีวิตประมาณ 1,800 รายต่อปี หรือวันละ 5 ราย กลุ่มอายุหลักคือผู้ที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป ซึ่งคิดเป็นสัดส่วนถึงร้อยละ 80   

ข้อมูลย้อนหลังยังชี้ว่า เขตสุขภาพที่ 1 มีอัตราการเสียชีวิตจากมะเร็งปอดสูงต่อเนื่องมากกว่า 10 ปี โดยอัตราตายเพิ่มจาก 20.3 ต่อประชากร 100,000 คน ในปี 2553 เป็น 30.7 ต่อประชากร 100,000 คน ในปี 2562 ขณะที่บางจังหวัดอย่างแพร่มีอัตราการเกิดโรคสูงถึง 35.09 ต่อประชากร 100,000 คน   

ด้านสถานการณ์ฝุ่น PM2.5 พบว่ามีแนวโน้มเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง โดยในปี 2569 จังหวัดเชียงใหม่เคยถูกจัดอันดับให้มีคุณภาพอากาศแย่ที่สุดในโลกในบางช่วงเวลา ด้วยค่า AQI สูงถึง 233 ซึ่งอยู่ในระดับที่กระทบต่อสุขภาพทุกกลุ่มประชากร   

ค่าเฉลี่ย PM2.5 ของประเทศไทยอยู่ที่ 23.3 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร สูงกว่าค่ามาตรฐานขององค์การอนามัยโลกเกือบ 5 เท่า ข้อมูลทางระบาดวิทยาระบุว่า ทุกการเพิ่มขึ้นของ PM2.5 ในระดับ 10 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร จะทำให้อัตราการเสียชีวิตจากมะเร็งปอดเพิ่มขึ้นประมาณ 12% และในพื้นที่เชียงใหม่พบว่าการเพิ่มขึ้นในระดับเดียวกันสัมพันธ์กับการเสียชีวิตที่เพิ่มขึ้น 1.6% ภายในระยะเวลาไม่กี่วัน   

ขณะเดียวกัน ผลกระทบจากฝุ่น PM2.5 ไม่ได้จำกัดเฉพาะมะเร็งปอด โดยข้อมูลปี 2567 พบว่ามีผู้ป่วยจากโรคที่เกี่ยวข้องกับมลพิษทางอากาศมากกว่า 3 ล้านราย และตั้งแต่ปี 2565 เป็นต้นมา มีผู้ป่วยเฉลี่ยสูงถึง 10 ล้านรายต่อปี ขณะที่องค์การอนามัยโลกประเมินว่าประเทศไทยมีผู้เสียชีวิตจากมลพิษทางอากาศราว 31,000 รายในปีเดียว   

นอกจากนี้ ยังพบแนวโน้มผู้ป่วยมะเร็งปอดในกลุ่มผู้หญิงที่ไม่สูบบุหรี่เพิ่มขึ้น โดยปี 2565 มีผู้ป่วยหญิงประมาณ 8,300 ราย และคาดว่าจะเพิ่มเป็น 11,200 รายในปี 2573 หรือเพิ่มขึ้นราว 35% ซึ่งเป็นสัญญาณของการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างความเสี่ยงของโรคในระยะยาว